Popularne leki na otyłość, takie jak Ozempic i Mounjaro, znalazły się pod lupą brytyjskich instytucji. Powód? Coraz więcej doniesień o przypadkach ostrego zapalenia trzustki, z których część zakończyła się tragicznie. W odpowiedzi ruszyło ogólnokrajowe śledztwo i badanie genetyczne.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie działania podjęła Wielka Brytania w odpowiedzi na zgłoszenia skutków ubocznych leków GLP-1
- Czym jest program Yellow Card Biobank i jak ma pomóc w poprawie bezpieczeństwa farmakoterapii
- Jakie objawy mogą wskazywać na ostre zapalenie trzustki po zastosowaniu leków na odchudzanie
- Dlaczego analiza genetyczna może mieć kluczowe znaczenie w personalizacji leczenia GLP-1
Leki GLP-1 i alarmujące doniesienia z Wielkiej Brytanii
Brytyjska Agencja Regulacyjna ds. Leków i Produktów Opieki Zdrowotnej (MHRA) oraz Genomics England rozpoczęły wspólne dochodzenie dotyczące agonistów receptora GLP-1, stosowanych m.in. w leczeniu cukrzycy typu 2 i wspomaganiu redukcji masy ciała. Chodzi o preparaty zawierające semaglutyd (Ozempic, Wegovy), tirzepatyd (Mounjaro, Zepbound) oraz inne związki wpływające na receptory GLP-1 i GIP.
Powodem są niemal 400 zgłoszeń ostrego zapalenia trzustki po zastosowaniu tych leków – w tym ponad 100 przypadków tylko w 2025 roku. Według danych MHRA, niemal połowa dotyczy preparatu tirzepatyd, sprzedawanego jako Mounjaro.
Leki GLP-1, takie jak Ozempic i Wegovy, trafiają na pierwsze strony gazet, ale jak w przypadku wszystkich leków, istnieje ryzyko poważnych skutków ubocznych. Wierzymy, że istnieje realny potencjał, aby je zminimalizować, ponieważ wiele działań niepożądanych ma podłoże genetyczne – mówi prof. Matt Brown, dyrektor naukowy Genomics England.
Zapalenie trzustki – niepokojący, choć rzadki efekt uboczny
Ostre zapalenie trzustki to stan wymagający pilnej interwencji medycznej, objawiający się silnym bólem brzucha, promieniującym do pleców, nudnościami i gorączką. W ulotkach dołączonych do leków GLP-1 zapalenie trzustki figuruje jako „niezbyt częsty” efekt uboczny, ale wzrost liczby hospitalizacji spowodował uruchomienie programu śledczego w ramach Yellow Card Biobank.
MHRA poinformowała, że:
Wraz ze wzrostem stosowania tych leków obserwujemy również wzrost liczby zgłoszeń w systemie Yellow Card dotyczących GLP-1 i ostrego zapalenia trzustki.
Obecnie nie ma jednoznacznych dowodów na to, że same leki bezpośrednio powodują uszkodzenia trzustki, jednak liczba przypadków – w tym nawet do 10 zgonów – wymaga dalszego zbadania.
Yellow Card Biobank – ruszają badania genetyczne
Aby lepiej zrozumieć potencjalne zależności między lekami, a reakcjami niepożądanymi, uruchomiono Yellow Card Biobank – innowacyjną inicjatywę MHRA i Genomics England. Jej celem jest analiza danych genetycznych pacjentów, u których wystąpiły powikłania po zastosowaniu leków GLP-1.
Każda osoba w Wielkiej Brytanii, która:
- ukończyła 18 lat,
- była hospitalizowana z powodu ostrego zapalenia trzustki,
- przyjmowała lek GLP-1 (lub GIP+GLP-1),
może zgłosić się do programu i przekazać próbkę śliny do analizy genetycznej. MHRA zapewnia, że:
Dowody wskazują, że prawie jednej trzeciej skutków ubocznych leków można by zapobiec dzięki wprowadzeniu testów genetycznych. Przewiduje się, że niepożądane reakcje na leki kosztują NHS ponad 2,2 miliarda funtów rocznie w samych pobytach w szpitalu – podkreśla dr Alison Cave, dyrektor ds. bezpieczeństwa MHRA.
Apel do pacjentów i lekarzy
MHRA apeluje do pacjentów oraz pracowników ochrony zdrowia o aktywne zgłaszanie przypadków ostrego zapalenia trzustki, które mogą mieć związek ze stosowaniem leków GLP-1. Również lekarze prowadzący mają możliwość zgłaszania takich przypadków w imieniu swoich pacjentów.
Zgłoszenia należy dokonywać poprzez system Yellow Card, zaznaczając zgodę na kontakt w sprawie udziału w badaniu biobankowym.
Informacje z Yellow Card Biobank pomogą nam lepiej przewidywać, u których pacjentów występuje największe ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, co umożliwi pacjentom w całej Wielkiej Brytanii otrzymywanie najbezpieczniejszych dla nich leków na podstawie ich materiału genetycznego – dodaje MHRA.
Główne wnioski
- W Wielkiej Brytanii zgłoszono prawie 400 przypadków ostrego zapalenia trzustki po zastosowaniu leków GLP-1, takich jak Ozempic, Mounjaro i Wegovy, w tym ponad 100 przypadków tylko w 2025 roku.
- MHRA i Genomics England uruchomiły badanie Yellow Card Biobank, którego celem jest ustalenie, czy istnieją genetyczne czynniki ryzyka ciężkich reakcji na leki odchudzające.
- Pacjenci hospitalizowani z powodu zapalenia trzustki po lekach GLP-1 są proszeni o zgłoszenie się do badania i przekazanie próbki śliny do analizy genetycznej.
- Władze zdrowotne podkreślają znaczenie nadzoru lekarskiego i apelują o zgłaszanie wszelkich działań niepożądanych – również przez pracowników ochrony zdrowia.
Źródło:
- GOV UK
