Coraz więcej dowodów wskazuje, że nowotwory nie są już tylko chorobą osób starszych. Nowe badanie amerykańskiego Narodowego Instytutu Raka (NCI) ujawnia niepokojący wzrost zachorowań na niektóre nowotwory wśród młodych dorosłych, w tym kobiet i mężczyzn przed ukończeniem 50. roku życia. Ten trend może wymagać zmiany podejścia do profilaktyki, diagnostyki i edukacji zdrowotnej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Które typy nowotworów najczęściej diagnozuje się u osób przed 50. rokiem życia.
- Jakie czynniki mogą wpływać na wzrost zachorowań na raka w młodym wieku.
- Dlaczego niektóre nowotwory stają się coraz rzadsze wśród młodszych dorosłych.
- Jakie działania profilaktyczne mogą pomóc w zmniejszeniu ryzyka zachorowania.
Rak przed 50. rokiem życia – zmieniający się obraz epidemiologiczny
Rak od dawna kojarzony jest z wiekiem – średnia wieku diagnozy wynosi 66 lat. Jednak nowe dane epidemiologiczne z USA pokazują, że liczba przypadków raka rośnie również wśród osób młodszych. W analizie obejmującej ponad 2 miliony przypadków nowotworów z lat 2010–2019 naukowcy z NCI zaobserwowali wzrost zachorowań u pacjentów w wieku poniżej 50 lat, zwłaszcza u kobiet.
Z 33 typów nowotworów przebadanych w analizie aż 14 wykazało zwiększoną zapadalność w co najmniej jednej młodszej grupie wiekowej. Co istotne, 63% nowotworów o wczesnym początku dotyczyło kobiet.
Typy raka, które najczęściej dotykają młodych dorosłych
Wśród osób przed 50. rokiem życia rośnie liczba diagnoz kilku konkretnych typów nowotworów, które coraz częściej pojawiają się w młodszych grupach wiekowych i często mają również bardziej agresywny przebieg
Rak piersi
Największy wzrost liczby przypadków dotyczy raka piersi – odnotowano aż 4800 więcej diagnoz niż przewidywano na podstawie trendów z 2010 roku. Szczególnie niepokojące są bardziej agresywne podtypy tego nowotworu, takie jak rak potrójnie ujemny czy HER2-dodatni. Częściej występują one u młodszych kobiet, co pogarsza rokowania i komplikuje leczenie.
Rak jelita grubego
Wzrost zachorowań na raka jelita grubego wyniósł około 2000 dodatkowych przypadków. Nowotwór ten, wcześniej kojarzony z osobami starszymi, coraz częściej diagnozowany jest u osób w wieku 30–49 lat. Co gorsza, choroba ta u młodych często wykrywana jest w zaawansowanym stadium.
Rak nerki i rak macicy
W ciągu analizowanego okresu zidentyfikowano odpowiednio 1800 i 1200 więcej przypadków raka nerki i raka macicy. Szczególnie rak endometrium wydaje się być ściśle związany z rosnącym problemem otyłości wśród młodych kobiet.
Dlaczego zachorowania na raka rosną u młodszych osób?
Przyczyny tego zjawiska są wieloczynnikowe. Eksperci wskazują na:
- Otyłość: utrzymująca się epidemia otyłości jest silnie związana z ryzykiem raka jelita grubego, macicy i nerek.
- Postęp diagnostyczny: nowoczesne techniki wykrywania oraz wcześniejsze kierowanie na badania przesiewowe mogą skutkować wzrostem liczby wykrywanych przypadków.
- Zmiany w stylu życia i środowisku: większa ekspozycja na czynniki rakotwórcze (zanieczyszczenia, dieta, używki) może zwiększać ryzyko nowotworów.
- Ciąża w późniejszym wieku: opóźnione macierzyństwo zwiększa ryzyko raka piersi, ponieważ ciąża i laktacja mają działanie ochronne (stąd wzrostu liczby przypadków wśród młodszych kobiet).
Czy jednocześnie niektóre nowotwory występują rzadziej?
Tak. Pomimo wzrostu niektórych nowotworów, zauważalny jest także spadek zachorowań na:
- Raka płuc – dzięki spadkowi liczby palaczy w ostatnich dekadach.
- Raka prostaty – zmiana zaleceń dotyczących badań PSA doprowadziła do rzadszego rozpoznawania i ograniczenia nadmiernej diagnostyki.
Agresywność nowotworów u młodych pacjentów
Nowotwory diagnozowane przed 50. rokiem życia często charakteryzują się większą agresywnością. Dotyczy to m.in. raka piersi z mutacjami BRCA1 i BRCA2, które są częstsze u młodszych kobiet. Jednak tylko 20% przypadków wczesnego raka piersi można wyjaśnić czynnikami genetycznymi, co sugeruje istotną rolę nieznanych jeszcze czynników środowiskowych.
Śmiertelność – co mówią najnowsze dane?
Wskaźniki śmiertelności dla większości nowotworów wśród młodych dorosłych nie wzrosły mimo rosnącej liczby diagnoz. Są jednak wyjątki – znaczący wzrost zgonów odnotowano w przypadku raka jelita grubego, macicy i jąder.
Jak można zmniejszyć ryzyko zachorowania?
Choć całkowite wyeliminowanie ryzyka nie jest możliwe, eksperci wskazują kilka skutecznych strategii:
- Aktywność fizyczna – zmniejsza ryzyko wielu nowotworów, w tym raka piersi i jelita grubego.
- Dieta – bogata w warzywa, owoce, błonnik i produkty pełnoziarniste oraz ograniczenie alkoholu i przetworzonej żywności może działać ochronnie.
- Unikanie palenia – kluczowe w prewencji nowotworów, szczególnie płuc.
- Profilaktyka genetyczna – osoby z obciążonym wywiadem rodzinnym powinny skonsultować się z lekarzem i rozważyć badania genetyczne.
- Regularne badania przesiewowe – takie jak mammografia czy kolonoskopia pozwalają na wczesne wykrycie i skuteczniejsze leczenie.
Potrzeba dalszych badań i działań profilaktycznych
Rosnąca liczba zachorowań na raka przed 50. rokiem życia to ważny sygnał dla środowisk medycznych, decydentów i społeczeństwa. Zrozumienie czynników leżących u podstaw tego trendu jest kluczowe dla rozwoju skutecznych strategii profilaktycznych i terapeutycznych. W obliczu dynamicznych zmian demograficznych i środowiskowych niezbędne jest szybkie dostosowanie polityki zdrowotnej do nowej rzeczywistości epidemiologicznej.
Rola Narodowego Instytutu Raka (NCI)
Narodowy Instytut Raka (National Cancer Institute, NCI) to kluczowa amerykańska agencja federalna odpowiedzialna za prowadzenie, koordynację i finansowanie badań nad rakiem. Powstał w 1937 roku na mocy ustawy National Cancer Institute Act i działa jako część National Institutes of Health (NIH) w ramach Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej USA. NCI pełni centralną rolę w krajowym programie onkologicznym, będąc największym na świecie fundatorem badań nad nowotworami. Instytut nie tylko wspiera ponad 70 ośrodków onkologicznych i tysiące naukowców, ale również prowadzi własne badania w laboratoriach oraz nadzoruje narodowe bazy danych genomowych i klinicznych dotyczących raka.
Dodatkowo NCI inwestuje w rozwój młodych naukowców, oferując kompleksowe programy szkoleniowe na wszystkich etapach kariery, w tym dla osób z grup niedostatecznie reprezentowanych w naukach biomedycznych. Dzięki jego działaniom w ostatnich dekadach odnotowano znaczący spadek śmiertelności nowotworowej w USA oraz wzrost liczby osób, które przeżyły raka — z 7 milionów w 1992 roku do ponad 15 milionów w 2016 roku, a prognozy wskazują, że liczba ta może wzrosnąć do ponad 26 milionów do 2040 roku.
Główne wnioski
- Nowe badanie NCI wykazało, że 14 z 33 analizowanych nowotworów ma rosnącą zapadalność wśród osób poniżej 50. roku życia, przy czym 63% przypadków dotyczy kobiet.
- Największy wzrost liczby zachorowań odnotowano w przypadku raka piersi (4800 przypadków więcej), jelita grubego (2000), nerki (1800) i macicy (1200).
- Do głównych przyczyn zalicza się otyłość, zmiany w stylu życia, opóźnione macierzyństwo i postęp diagnostyczny, a także możliwą rolę czynników środowiskowych.
- Śmiertelność w młodych grupach wiekowych spadła lub pozostała stabilna dla większości nowotworów, z wyjątkiem raka jelita grubego, macicy i jąder, gdzie odnotowano jej wzrost.
Źródła:
- NCI
- healthandme.com
