3 kwietnia 2025 roku Rada Praw Człowieka ONZ w Genewie przyjęła przez konsensus rezolucję, która otwiera nowy rozdział w debacie o prawach osób starszych. Powstaje międzyrządowa grupa robocza, która opracuje projekt nowej konwencji o prawach osób starszych – dokumentu mającego realnie podnieść standardy ich ochrony. Co ważne, po raz pierwszy Polska znalazła się w gronie współinicjatorów rezolucji.
ONZ z nową inicjatywą – dlaczego teraz?
Choć tematem praw osób starszych ONZ zajmuje się od 2010 roku, dopiero w maju 2024 roku formalnie uznano istnienie luk w międzynarodowych instrumentach prawnych w tym zakresie. Zidentyfikowano potrzebę opracowania nowej konwencji, która w sposób kompleksowy odpowie na wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństw. W sierpniu 2024 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ uznało dotychczasowe prace Grupy Roboczej ds. Starzenia się za zakończone, rekomendując dalsze działania Radzie Praw Człowieka ONZ w Genewie.
Nowa grupa robocza i konkretne zadania
Przyjęta 3 kwietnia 2025 r. rezolucja zakłada utworzenie międzyrządowej grupy roboczej, która ma przygotować propozycję treści nowej, prawnie wiążącej konwencji. Celem dokumentu będzie „promocja, ochrona i zapewnienie pełnej realizacji praw człowieka w stosunku do osób starszych”. W pracach udział wezmą nie tylko państwa członkowskie, ale także organizacje pozarządowe, krajowe instytucje praw człowieka oraz same osoby starsze.
Polska po raz pierwszy we współinicjatorach
Rząd Polski po raz pierwszy oficjalnie poparł ideę nowej konwencji, dołączając do grona współinicjatorów rezolucji. To efekt wieloletnich starań Rzecznika Praw Obywatelskich, który od 2016 r. apelował o aktywne zaangażowanie Polski w ten proces. RPO wyraził satysfakcję z faktu, że głos Polski został w tej debacie usłyszany i doceniony na forum międzynarodowym.
Włączenie organizacji i pacjentów
Rezolucja przewiduje aktywny udział społeczeństwa obywatelskiego. Na poziomie europejskim rolę koordynującą pełni AGE Platform Europe, a globalnie – Global Alliance for the Rights of Older People (GAROP). W Polsce funkcję krajowej instytucji zaangażowanej w prace pełni Rzecznik Praw Obywatelskich. Każdy zainteresowany – w tym osoby indywidualne – może również poprzeć międzynarodową petycję w tej sprawie.
Perspektywa wieloletniego procesu
Chociaż przyjęcie rezolucji to dobry znak, to przed społecznością międzynarodową stoi jeszcze wiele lat pracy. Dopiero po ustaleniu zasad funkcjonowania grupy roboczej możliwe będzie opracowanie treści konwencji. Kluczowe będzie zaangażowanie państw członkowskich ONZ oraz konstruktywna współpraca z partnerami społecznymi i ekspertami.
Źródło:
- RPO
