Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej 26 lutego 2026 r. przyjęło Apel nr 2/26/P-IX, w którym zwraca się do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Rzecznika Praw Pacjenta o podjęcie działań zmierzających do uchylenia zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 85/2025/DSOZ z 27 października 2025 r. Chodzi o nowe zasady rozliczania ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), w tym wprowadzenie współczynnika 0,75 obniżającego wynagrodzenie za część świadczeń.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa współczynnik 0,75 w AOS i kiedy NFZ obniża wynagrodzenie do 75% wyceny.
- Dlaczego mediana wizyt pierwszorazowych stała się kluczowym wskaźnikiem rozliczeń.
- Jakie zarzuty wobec zarządzenia 85/2025/DSOZ formułuje Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej.
- Jak nowe zasady mogą wpłynąć na organizację wizyt kontrolnych i dostęp pacjentów do leczenia.
Apel do RPO i Rzecznika Praw Pacjenta
Prezydium NRL wskazuje, że zarządzenie Prezesa NFZ narusza prawa pacjentów oraz godzi w stabilność finansową placówek realizujących świadczenia w rodzaju AOS. W ocenie samorządu lekarskiego mechanizm rozliczeń przewidziany w zarządzeniu prowadzi do sytuacji, w której podmioty lecznicze otrzymują wynagrodzenie niższe niż obowiązująca wycena świadczeń.
Samorząd zwrócił się również 25 lutego 2026 r. do Ministra Zdrowia o stwierdzenie nieważności zarządzenia na podstawie art. 163 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Na czym polega współczynnik 0,75?
Zarządzenie nr 85/2025/DSOZ wprowadziło współczynnik 0,75 stosowany w rozliczaniu świadczeń AOS w sytuacji, gdy:
- udział procentowy świadczeń pierwszorazowych, zabiegowych oznaczonych kodem rozpoczynającym się literą Z oraz diagnostycznych pakietów onkologicznych w danym kwartale jest niższy od ogólnopolskiej mediany rocznej,
- wzrost udziału tych świadczeń w stosunku do analogicznego kwartału roku poprzedniego jest niższy niż 3 punkty procentowe.
Zastosowanie współczynnika 0,75 oznacza, że placówka otrzymuje 75% wartości wyceny za wykonane świadczenia objęte mechanizmem. W praktyce przekłada się to na 25% obniżenie należnego wynagrodzenia.
Zarzut: sankcja bez podstawy prawnej
Prezydium NRL wskazuje, że nieosiągnięcie mediany świadczeń pierwszorazowych nie stanowi nienależytego wykonania umowy z NFZ. Tymczasem zastosowanie współczynnika 0,75 ma w ocenie samorządu charakter sankcji finansowej, mimo braku ustawowej podstawy do jej nałożenia.
Samorząd podnosi również, że kwota zobowiązania NFZ wobec podmiotu leczniczego może zostać pomniejszona wyłącznie w przypadku nienależytego wykonania świadczeń, co uzasadniałoby naliczenie kary umownej. Sam fakt nieosiągnięcia określonej mediany nie spełnia takiej przesłanki.
Skutki dla organizacji pracy AOS
Według NRL wprowadzenie współczynnika 0,75 wymusza administracyjne sterowanie ruchem pacjentów. Aby uniknąć obniżenia finansowania, placówki mogą ograniczać liczbę wizyt kontrolnych lub wyznaczać odległe terminy kolejnych konsultacji.
Samorząd zwraca uwagę, że może to prowadzić do rezygnacji z procedur wymagających częstych wizyt kontrolnych. Jako przykład wskazano immunoterapię podskórną, w której na początku leczenia wizyty odbywają się raz w tygodniu, a w pierwszym roku terapii jest ich około 18. Tego typu model leczenia utrudnia utrzymanie wymaganej proporcji świadczeń pierwszorazowych do wizyt kontrolnych.
W konsekwencji kwalifikacja pacjentów – zarówno do wizyt pierwszorazowych, jak i kontrolnych – może być determinowana nie wskazaniami medycznymi, lecz koniecznością utrzymania finansowania na poziomie 100% wyceny.
Argument konstytucyjny i prawa pacjenta
Prezydium NRL wskazuje na ryzyko naruszenia art. 68 Konstytucji RP, gwarantującego prawo do ochrony zdrowia, oraz przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W ocenie samorządu mechanizm rozliczeń może prowadzić do ograniczenia dostępu do świadczeń albo do świadczenia ich poniżej kosztów wyceny.
Podniesiono także wątek ochrony praw majątkowych podmiotów leczniczych. Zdaniem NRL brak jest uzasadnienia dla sytuacji, w której publiczny płatnik finansuje świadczenia poniżej ustalonej wyceny, jeżeli zostały one wykonane prawidłowo i zgodnie z kontraktem.
Co dalej z zarządzeniem 85/2025/DSOZ?
Zarządzenie Prezesa NFZ nr 85/2025/DSOZ z 27 października 2025 r. zostało opublikowane w Biuletynie Aktów Własnych NFZ. Obecnie samorząd lekarski oczekuje reakcji Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Pacjenta oraz Ministra Zdrowia.
Główne wnioski
- Zarządzenie Prezesa NFZ nr 85/2025/DSOZ wprowadziło w AOS współczynnik 0,75, który obniża wynagrodzenie do 75% wyceny świadczeń, jeśli placówka nie osiągnie ogólnopolskiej mediany wizyt pierwszorazowych oraz nie wykaże wzrostu o co najmniej 3 punkty procentowe.
- Prezydium NRL w Apelu nr 2/26/P-IX z 26 lutego 2026 r. zwróciło się do Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Pacjenta o podjęcie działań zmierzających do uchylenia tych przepisów.
- Samorząd lekarski wskazuje, że nieosiągnięcie mediany świadczeń pierwszorazowych nie stanowi nienależytego wykonania umowy, a obniżenie finansowania ma charakter sankcyjny bez wyraźnej podstawy ustawowej.
- Mechanizm rozliczeń może prowadzić do ograniczania wizyt kontrolnych lub rezygnacji z terapii wymagających wielu konsultacji, jak np. immunoterapia podskórna z około 18 wizytami w pierwszym roku leczenia.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9179-prezydium-nrl-chce-przywrocenia-opartych-na-uczciwej-wycenie-zasad-wynagradzania-placowek-aos
