Nowe wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), ogłoszone 14 lipca 2025 r. podczas konferencji IAS 2025 w Kigali, zalecają stosowanie długo działającego lenakapawiru (LEN) jako dodatkowej opcji profilaktyki przedekspozycyjnej (PrEP) przeciw HIV. Substancja ma być podawana zaledwie dwa razy do roku.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są najnowsze zalecenia WHO dotyczące stosowania lenakapawiru w prewencji HIV.
- Dlaczego długo działające formy PrEP mogą zwiększyć skuteczność profilaktyki w grupach ryzyka.
- W jaki sposób uproszczone testowanie na HIV może ułatwić wdrażanie nowych rozwiązań w praktyce klinicznej.
- Jakie zmiany w terapii ART i integracji usług wprowadza WHO.
Lenakapawir – alternatywa dla codziennej profilaktyki HIV
Lenakapawir to pierwszy środek PrEP w formie zastrzyku podawanego co sześć miesięcy. Dla osób mających trudność z codziennym przyjmowaniem tabletek lub ograniczony dostęp do placówek ochrony zdrowia, LEN może być przełomem – zarówno w kontekście skuteczności, jak i wygody.
WHO włączyło lenakapawir do grona rekomendowanych opcji PrEP – obok codziennych tabletek, kabotegrawiru w formie iniekcji oraz dopochwowego pierścienia z dapiviriną. Wyniki badań klinicznych wskazują, że LEN skutecznie zapobiega niemal wszystkim zakażeniom HIV w populacjach wysokiego ryzyka.
Przełom w dostępności: uproszczone testowanie
Nowe wytyczne WHO zakładają także uproszczenie procesu testowania przed wdrożeniem PrEP opartej na iniekcjach. Wystarczające mają być szybkie testy HIV, co zwiększy dostępność PrEP w opiece środowiskowej – aptekach, klinikach, a nawet poprzez telemedycynę.
Dzięki temu możliwe będzie wdrażanie LEN również poza środowiskiem szpitalnym – bez kosztownych badań laboratoryjnych czy specjalistycznych wizyt. To duża szansa także dla krajów z ograniczonymi zasobami.
Nowe opcje terapeutyczne w leczeniu HIV
Podczas IAS 2025 ogłoszono również, że WHO oficjalnie wprowadza do zaleceń możliwość stosowania długodziałającej terapii łączonej kabotegrawirem i rylpiwiryną (CAB/RPV) jako alternatywy dla doustnej terapii ART u dorosłych i młodzieży, u których uzyskano pełną supresję wirusową. Nowa opcja dotyczy osób bez aktywnego zakażenia HBV.
Zintegrowane podejście do HIV i chorób przewlekłych
Zaktualizowane wytyczne WHO zakładają integrację usług HIV z leczeniem chorób niezakaźnych, takich jak nadciśnienie, cukrzyca oraz zaburzenia psychiczne. Wskazano również na konieczność wczesnego testowania HIV w przypadku podejrzenia lub potwierdzenia zakażenia mpox (małpią ospą), a także rozpoczęcia ART bez zbędnej zwłoki u pacjentów bez leczenia lub z jego przerwaniem.
Wyzwania: ograniczony dostęp i zmniejszające się fundusze
WHO apeluje do rządów, darczyńców i partnerów systemu ochrony zdrowia o rozpoczęcie wdrażania LEN w ramach krajowych programów HIV – jeszcze zanim produkt stanie się powszechnie dostępny komercyjnie. Jednocześnie organizacja podkreśla potrzebę gromadzenia danych dotyczących skuteczności, akceptacji i przestrzegania zaleceń w warunkach rzeczywistych.
Nowe zalecenia są odpowiedzią na stagnację w globalnej prewencji HIV – w 2024 r. zakażeniu uległo 1,3 mln osób, w tym 120 tys. dzieci. HIV pozostaje poważnym wyzwaniem zdrowia publicznego – mimo że dostęp do leczenia ART rozszerza się (31,6 mln osób leczonych w 2024 r., wobec 30,3 mln w 2023 r.), wciąż umiera z jego powodu około 630 tys. osób rocznie.
Główne wnioski
- WHO rekomenduje lenakapawir jako pierwszą długo działającą formę PrEP podawaną dwa razy w roku, szczególnie dla osób z trudnościami w codziennym stosowaniu leków.
- Uproszczone testowanie z użyciem szybkich testów HIV ma ułatwić wdrażanie PrEP w formie iniekcji także w środowiskach pozaszpitalnych.
- Wprowadzono nowe opcje leczenia – kabotegrawir i rylpiwiryna jako długodziałająca terapia ART dla osób z pełną supresją wirusową i bez aktywnego HBV.
- Zalecenia WHO obejmują integrację opieki HIV z leczeniem chorób przewlekłych i zaburzeń psychicznych oraz wczesne testowanie HIV u osób z mpox.
Źródło:
- WHO
