Departament Zdrowia i Opieki Społecznej Stanów Zjednoczonych (HHS) ogłosił decyzję o zakończeniu finansowania i wygaszeniu aż 22 projektów badawczych związanych z rozwojem szczepionek mRNA, realizowanych w ramach Agencji ds. Zaawansowanych Badań i Rozwoju Biomedycznego (BARDA). Wartość wycofywanych inwestycji sięga blisko 500 milionów dolarów. Powodem są rzekome wątpliwości co do skuteczności tej technologii w zapobieganiu infekcjom górnych dróg oddechowych, takim jak COVID-19 i grypa. Decyzja HHS wywołała duże poruszenie w środowisku naukowym, szczególnie w kontekście wcześniejszych, pozytywnych ocen skuteczności szczepionek mRNA.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie decyzje podjął Departament Zdrowia i Opieki Społecznej USA (HHS) wobec projektów opartych na mRNA.
- Dlaczego szczepionki mRNA przestały być priorytetem dla BARDA.
- Które firmy farmaceutyczne zostały dotknięte zmianami w programach HHS.
- W jakim kierunku HHS planuje rozwijać przyszłe technologie szczepionkowe.
Skąd taka decyzja? Przegląd inwestycji z czasów pandemii
Jak podkreślono w oficjalnym komunikacie, decyzja o wycofaniu finansowania projektów mRNA wynika z przeglądu działań badawczo-rozwojowych podejmowanych w okresie zagrożenia zdrowia publicznego, związanego z pandemią COVID-19. Sekretarz HHS Robert F. Kennedy Jr. zaznaczył, że po konsultacjach z ekspertami i analizie danych naukowych uznano, że szczepionki mRNA „nie chronią skutecznie przed infekcjami górnych dróg oddechowych”.
W związku z tym środki zostaną przekierowane na „bezpieczniejsze, szersze platformy szczepionkowe, które zachowują skuteczność nawet w przypadku mutacji wirusów”. Szczególny nacisk ma być położony na technologie wykorzystujące cały wirus, które – zdaniem HHS – mają lepsze wyniki bezpieczeństwa i oferują większą przejrzystość w zakresie danych klinicznych oraz procesów produkcyjnych.
Projekty objęte wygaszeniem i firmy, których dotyczy decyzja
Decyzja dotyka wielu firm i instytucji badawczych. HHS oficjalnie ogłosił wygaszenie:
- umów z Emory University i Tiba Biotech;
- części prac w ramach istniejących kontraktów z firmami Luminary Labs, ModeX i Seqirus;
- wniosków o zamówienia złożonych przez takie podmioty jak Pfizer, Sanofi Pasteur, CSL Seqirus, Gritstone i inne, w ramach inicjatyw Rapid Response Partnership Vehicle (RRPV) i VITAL Hub;
- projektów realizowanych we współpracy z Departamentem Obrony (DoD) w zakresie szczepionek opartych na kwasach nukleinowych z udziałem AAHI, AstraZeneca, HDT Bio i Moderna/UTMB.
W niektórych przypadkach, takich jak kontrakty Arcturus czy Amplitude, projekty na końcowym etapie realizacji zostaną zakończone zgodnie z pierwotnymi założeniami, jednak HHS nie planuje już żadnych nowych inwestycji opartych na technologii mRNA.
Co więcej, Global Health Investment Corporation (GHIC), zarządzająca funduszem BARDA Ventures, otrzymała instrukcję natychmiastowego zaprzestania wszystkich inwestycji kapitałowych związanych z mRNA.
Wpływ na duże koncerny farmaceutyczne
Na liście firm dotkniętych decyzją znajdują się liderzy rynku szczepionek – Moderna, Pfizer, Sanofi i AstraZeneca. Każda z tych firm uczestniczyła w projektach finansowanych ze środków BARDA.
W przypadku Moderny wycofanie obejmuje m.in. projekt realizowany we współpracy z University of Texas Medical Branch (UTMB) i Departamentem Obrony, opiewający na 13,5 mln dolarów, z możliwością rozszerzenia finansowania o dodatkowe 11,1 mln dolarów. Projekt miał na celu stworzenie szczepionki przeciwko filowirusom z wykorzystaniem technologii mRNA.
Z kolei współpraca AstraZeneca z Departamentem Obrony USA również zostanie zrestrukturyzowana, a wkład finansowy HHS zostanie anulowany.
Zmiana kierunku – ku nowym platformom szczepionkowym
Według sekretarza Kennedy’ego decyzja ta nie oznacza rezygnacji z innowacji w dziedzinie szczepień, ale przesunięcie akcentu w stronę bardziej stabilnych i sprawdzonych rozwiązań. W komunikacie wskazano m.in. na szczepionki oparte na całym wirusie, które mają prezentować lepsze parametry bezpieczeństwa oraz zapewniać większą transparentność w dokumentacji badań klinicznych.
Nie ujawniono jeszcze, które konkretne technologie będą preferowane w nowej strategii HHS, ale wskazano, że kryteria dofinansowania będą teraz ściśle związane z aktualnymi standardami naukowymi i zasadami etycznymi.
Krytyka i kontrowersje wokół mRNA
Warto zauważyć, że stanowisko obecnego kierownictwa HHS w sprawie technologii mRNA jest zdecydowanie bardziej krytyczne niż w poprzednich latach. W czerwcu 2025 roku sekretarz Kennedy zreorganizował Komitet Doradczy ds. Praktyk Szczepień (ACIP) przy CDC, włączając do niego osoby znane z publicznych wypowiedzi podważających bezpieczeństwo szczepionek mRNA.
Wśród nich znalazł się m.in. Robert Malone, który wcześniej zeznawał przed Kongresem, twierdząc, że szczepionki mRNA mogą wywoływać raka, choroby autoimmunologiczne i serca – mimo że takie tezy nie zostały potwierdzone przez niezależne badania naukowe.
Brak jednoznacznych dowodów
Choć w komunikacie HHS stwierdzono, że szczepionki mRNA „nie chronią skutecznie przed infekcjami górnych dróg oddechowych”, nie zaprezentowano żadnych nowych dowodów naukowych na poparcie tej tezy. Tymczasem badania prowadzone m.in. przez Centers for Disease Control and Prevention (CDC) wykazały wcześniej, że szczepionki firm Pfizer i Moderna były wysoce skuteczne w zapobieganiu ciężkiemu przebiegowi COVID-19, hospitalizacjom i zgonom.
Główne wnioski
- HHS ogłosił wygaszenie 22 projektów badawczych nad szczepionkami mRNA realizowanych w ramach BARDA, o łącznej wartości niemal 500 mln dolarów.
- Powodem decyzji jest niska skuteczność szczepionek mRNA w ochronie przed infekcjami górnych dróg oddechowych, takimi jak COVID-19 i grypa – podano w komunikacie prasowym HHS.
- Wpływ na wiele firm farmaceutycznych: zmiany dotyczą umów i przetargów firm takich jak Moderna, Pfizer, Sanofi, AstraZeneca oraz kilku partnerstw z Departamentem Obrony USA.
- Nowe priorytety HHS koncentrują się na bezpieczniejszych i szerzej działających platformach, takich jak szczepionki zawierające cały wirus, które mają lepsze dane dotyczące bezpieczeństwa i transparentności.
Źródło:
- opracowanie własne, HHS, BioSpace, HHS, Fierce Biotech
