Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge, we współpracy z Hiszpańskim Narodowym Centrum Badań nad Rakiem (CNIO) oraz biotechnologicznym startupem Tailor Bio, opracowali przełomowy test genetyczny, który umożliwia przewidywanie oporności nowotworów na chemioterapię. Dzięki finansowaniu z Cancer Research UK, badaczom udało się stworzyć narzędzie diagnostyczne, które może pomóc w personalizacji leczenia onkologicznego i ograniczyć stosowanie nieskutecznych terapii obciążonych ciężkimi skutkami ubocznymi.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa nowy test DNA i w jaki sposób przewiduje oporność na chemioterapię.
- Dlaczego personalizacja leczenia onkologicznego staje się standardem nowoczesnej medycyny.
- Jakie typy raka i terapie obejmuje opracowana technologia oraz na czym polega jej innowacyjność.
- W jaki sposób test może pomóc pacjentom uniknąć nieskutecznych i obciążających terapii.
Jak działa nowy test?
Test opiera się na analizie sygnatur niestabilności chromosomowej (CIN) – zmian w strukturze, liczbie kopii i kolejności fragmentów DNA w komórkach nowotworowych. Technologia polega na odczycie pełnej sekwencji genomu guza i identyfikacji charakterystycznych wzorców zakłóceń chromosomów, które różnią się od zdrowych komórek.
Dzięki temu możliwe jest określenie, czy guz nowotworowy będzie oporny na trzy główne klasy chemioterapii:
- leki oparte na platynie,
- antracykliny,
- taksany.
W analizie wykorzystano dane od 840 pacjentów z różnymi typami raka. Test umożliwił ich podział na osoby „wrażliwe” i „oporne” na określone terapie, co pozwoliło symulować alternatywne scenariusze leczenia bez ingerencji w faktyczne terapie pacjentów.
Potencjał kliniczny i personalizacja leczenia
Chemioterapia pozostaje fundamentem leczenia onkologicznego, jednak – jak podkreśla profesor James Brenton z Cancer Research UK Cambridge Institute – często bywa stosowana w sposób mało zindywidualizowany:
Chemioterapia jest podstawą leczenia raka i ratuje wiele istnień. Jednak w wielu przypadkach jest podawana w ten sam sposób od ponad 40 lat. Niestety, jest zbyt wiele przypadków, w których rak jest oporny na leczenie chemioterapią – co oznacza nieprzyjemne skutki uboczne dla pacjenta przy ograniczonych korzyściach dla niego.
Nowy test pozwala wyodrębnić grupy pacjentów, u których istnieje wysokie ryzyko nieskuteczności chemioterapii, co pozwala na wcześniejsze rozważenie alternatywnych metod leczenia – takich jak immunoterapia, terapia celowana czy leki ukierunkowane na konkretne mutacje.
Odpowiedź biologiczna zapisana w DNA
Jak tłumaczy dr Geoff Macintyre z CNIO i Tailor Bio:
Nasza technologia nadaje sens chaosowi genomicznemu widocznemu w wielu nowotworach leczonych chemioterapią. Łączy ona wzorce mutacji DNA z mechanizmami, które spowodowały uszkodzenie. Zapewnia to odczyt wadliwej biologii w nowotworze, którego możemy użyć do przewidywania oporności na mechanizm działania powszechnych chemioterapii.
Ważne było również dostosowanie testu do realiów klinicznych. Dr Ania Piskorz z Cancer Research UK Cambridge Institute podkreśliła:
Dla nas ważne było stworzenie testu, który można by łatwo przyjąć w klinice, wykorzystując materiał, który już zbieramy podczas diagnozy i dobrze ugruntowane metody sekwencjonowania genomu.
Wpływ na jakość życia pacjentów
O potrzebie rozwoju narzędzi personalizujących leczenie mówi również Fiona Barvé – pacjentka onkologiczna i członkini Cambridge’s Women + Cancer Patient and Public Involvement Group:
Stosowanie spersonalizowanej metody w celu określenia właściwego schematu chemioterapii dla każdego pacjenta może być tylko pozytywne dla wszystkich pacjentów. Pomaga również wyeliminować niepotrzebny stres i niepotrzebne leki.
Dla pacjentów oznacza to możliwość uniknięcia toksycznych skutków ubocznych leczenia, które nie przynosi efektów, oraz szansę na skuteczniejsze i szybciej działające terapie.
Testy już teraz wskazują ryzyko niepowodzenia terapii
W pilotażowym badaniu wykazano, że:
- Pacjenci z przewidywaną opornością na taksany częściej nie odpowiadali na leczenie raka jajnika, raka piersi z przerzutami oraz raka prostaty.
- Osoby z opornością na antracykliny miały gorsze wyniki leczenia raka piersi i jajnika z przerzutami.
- Oporność na leki platynowe wiązała się z wyższym ryzykiem niepowodzenia terapii w przypadku raka jajnika.
Droga do wdrożenia klinicznego
Technologia testu powstała na Uniwersytecie Cambridge i została objęta licencją przez Tailor Bio. Kolejnym krokiem będzie złożenie wniosku do organów regulacyjnych o dopuszczenie testu do stosowania w praktyce klinicznej. Równolegle trwają prace nad rozszerzeniem zastosowania testu na inne leki onkologiczne.
Dr Iain Foulkes z Cancer Research UK podsumowuje:
Kończą się czasy, gdy chemioterapia była oferowana jako leczenie ‘uniwersalne’. Dzięki tym badaniom i innym podobnym zmierzamy w kierunku przyszłości, w której spersonalizowane leczenie raka jest opcją dla wielu pacjentów.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge opracowali test DNA, który pozwala przewidzieć oporność na trzy główne klasy chemioterapii: platynową, antracyklinową i taksanową.
- Test analizuje sygnatury niestabilności chromosomowej (CIN) w DNA nowotworów, co umożliwia klasyfikację pacjentów jako „wrażliwych” lub „opornych” na leczenie.
- W badaniu pilotażowym z udziałem 840 pacjentów test skutecznie przewidział niepowodzenia terapii w raku jajnika, piersi z przerzutami i prostaty.
- Technologia ma potencjał kliniczny i może pomóc w uniknięciu toksycznych, nieskutecznych terapii, otwierając drogę do precyzyjnej, spersonalizowanej medycyny onkologicznej.
Źródło:
- Cancer Research UK
- Nature Genetics
