Od 1 lipca 2025 roku pacjenci onkologiczni w Polsce zyskają długo oczekiwaną możliwość wykonywania refundowanych badań genetycznych w trybie ambulatoryjnym. To przełomowa decyzja Ministerstwa Zdrowia, która znacząco uprości dostęp do diagnostyki mutacji BRCA1 i BRCA2, a w niedalekiej przyszłości również do testów HRD. Zmiany mają kluczowe znaczenie dla rozwoju medycyny personalizowanej i skuteczniejszego leczenia nowotworów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany wchodzą w życie od 1 lipca 2025 roku w zakresie refundacji badań BRCA.
- Dlaczego nowy tryb ambulatoryjny ułatwi dostęp do diagnostyki genetycznej w onkologii.
- Jakie są plany dotyczące refundacji badań HRD i jakie mają one znaczenie kliniczne.
- Co mówią eksperci na temat wpływu nowych przepisów na leczenie nowotworów.
Refundacja badań BRCA bez konieczności hospitalizacji
Od lipca 2025 roku badania genetyczne z krwi obwodowej – takie jak testy na mutacje BRCA1 i BRCA2 – będą finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia w trybie ambulatoryjnym. Oznacza to, że pacjenci nie będą już musieli być hospitalizowani tylko po to, aby wykonać diagnostykę molekularną.
Bez nowoczesnej diagnostyki genetycznej nie ma nowoczesnego leczenia. Od 1 lipca zmieniamy zasady. Pacjenci będą mogli wykonać badania genetyczne z krwi ambulatoryjnie, bez konieczności pobytu w szpitalu – ogłosiła podczas konferencji prasowej prof. Urszula Demkow, wiceminister zdrowia.
To długo wyczekiwana decyzja, która może skrócić czas oczekiwania na wynik badania, przyspieszyć decyzję terapeutyczną i znacząco odciążyć system ochrony zdrowia z niepotrzebnych kosztów hospitalizacji.
To przełom dla pacjentów – podkreśla dr Andrzej Tysarowski, kierownik Zakładu Diagnostyki Genetycznej i Molekularnej Nowotworów w Narodowym Instytucie Onkologii – PIB oraz prezes Polskiej Koalicji Medycyny Personalizowanej.
Kluczowe znaczenie mutacji BRCA1 i BRCA2 w terapii celowanej
Mutacje w genach BRCA1/2 odgrywają istotną rolę w nowotworach piersi, jajnika, prostaty i trzustki. Ich obecność pozwala na zastosowanie nowoczesnych terapii celowanych – jak inhibitory PARP – które znacznie poprawiają rokowanie pacjentów.
Refundacja tych testów w trybie ambulatoryjnym oznacza szybszą kwalifikację chorych do leczenia, większą dostępność diagnostyki i mniejsze obciążenie dla placówek onkologicznych. To zmiana nie tylko systemowa, ale przede wszystkim prospołeczna i propacjencka.
Kolejny krok: refundacja testów HRD
Równolegle Ministerstwo Zdrowia pracuje nad rozszerzeniem koszyka świadczeń refundowanych o badania genetyczne statusu HRD (homologous recombination deficiency). Te zaawansowane testy są niezwykle istotne w leczeniu pacjentek z rakiem jajnika, zwłaszcza tych, u których nie wykryto mutacji BRCA1/2.
Test pozwoli na zakwalifikowanie do nowoczesnej terapii celowanej dużej grupy pacjenetek z rakiem jajnika, u których nie wykryto mutacji w genach BRCA1/2 – tłumaczy dr Tysarowski.
Chodzi o zaawansowane profilowanie genomowe (Comprehensive Genomic Profiling – CGP), które pozwala ocenić sygnaturę HRD i precyzyjnie dobrać leczenie. Obecnie koszty tych badań są pokrywane przez firmy farmaceutyczne lub samych pacjentów, co wyklucza wiele chorych z dostępu do skutecznej terapii.
Terminy i konsultacje
Projekt zarządzenia prezesa NFZ w sprawie finansowania badań BRCA w trybie ambulatoryjnym ma zostać opublikowany jeszcze w czerwcu. Przewidziano około dwóch tygodni konsultacji społecznych, a nowe przepisy wejdą w życie 1 lipca 2025 roku.
W przypadku testów HRD trwają obecnie analizy kosztów i prace nad budżetem, co – jak podkreślają eksperci – może otworzyć nowy rozdział w terapii onkologicznej w Polsce.
Nowoczesna diagnostyka = nowoczesne leczenie
Planowane zmiany to nie tylko kwestia oszczędności i usprawnienia systemu, ale realna szansa na poprawę wyników leczenia nowotworów.
Skrócenie ścieżki diagnostycznej, wyeliminowanie barier organizacyjnych, dostęp do precyzyjnych danych molekularnych – to wszystko zwiększa szanse pacjentów na skuteczną, spersonalizowaną terapię.
Polska dołącza tym samym do grona państw, które realnie wdrażają założenia medycyny personalizowanej na poziomie systemowym.
Główne wnioski
- Od 1 lipca 2025 roku badania BRCA1/2 będą refundowane ambulatoryjnie, co eliminuje konieczność hospitalizacji i przyspiesza proces diagnostyczny.
- Nowe regulacje ułatwią kwalifikację pacjentów do terapii celowanych w leczeniu raka piersi, jajnika, prostaty i trzustki.
- Trwają prace nad refundacją testów HRD, umożliwiających leczenie nowoczesnymi lekami pacjentek z rakiem jajnika bez mutacji BRCA.
- Ministerstwo Zdrowia i NFZ planują wdrożenie zmian systemowych, które otworzą dostęp do zaawansowanej diagnostyki genetycznej dla szerszej grupy pacjentów onkologicznych.
Źródło:
- Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy
