Fale upałów są jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnego świata. Wysokie temperatury wpływają nie tylko na nasze samopoczucie i kondycję fizyczną, ale – jak dowodzą najnowsze badania – mogą także przyspieszać procesy starzenia się organizmu. Naukowcy analizujący wpływ ekstremalnego ciepła na ludzi wykazali, że osoby mieszkające na terenach dotkniętych częstymi upałami starzeją się biologicznie szybciej niż mieszkańcy chłodniejszych rejonów. Odkrycia te, opublikowane w renomowanym czasopiśmie „Science Advances”, wskazują na długoterminowe konsekwencje zmian klimatycznych dla ludzkiego zdrowia i długości życia.
Jak upały wpływają na proces starzenia?
Starzenie się organizmu to proces, który zachodzi w różnym tempie w zależności od czynników genetycznych i środowiskowych. Ekstremalne temperatury okazują się istotnym czynnikiem przyspieszającym ten mechanizm. Jak tłumaczy dr Eun Young Choi z University of Southern California:
To jedno z pierwszych badań na dużą skalę, które powiązało długotrwałą ekspozycję na ciepło z biologicznym starzeniem się u ludzi. Starsze osoby mieszkające na obszarach, gdzie odnotowuje się większą liczbę dni ekstremalnego upału, starzeją się biologicznie szybciej niż osoby w chłodniejszych regionach.
Naukowcy przeanalizowali dane pochodzące z pobranych próbek krwi i porównali je z danymi meteorologicznymi. Wyniki wskazują, że organizm osób mieszkających w miejscach, gdzie maksymalne dzienne temperatury wynosiły co najmniej 32,2°C przez sześć lat przed pobraniem próbek, wykazywał przyspieszone starzenie biologiczne – ich wiek biologiczny był średnio o 3,5 miesiąca wyższy niż u mieszkańców chłodniejszych rejonów.
Zegary epigenetyczne – jak zmierzyć tempo starzenia?
Badacze wykorzystali nowoczesne metody pomiaru wieku biologicznego, bazujące na zegarach epigenetycznych. Są to narzędzia pozwalające określić tempo starzenia organizmu poprzez analizę zmian chemicznych w DNA, zwłaszcza procesów metylacji. W badaniu użyto trzech zegarów epigenetycznych:
- PcPhenoAge – mierzącego długoterminowe i krótkoterminowe skutki ekspozycji na stres cieplny,
- PCGrimAge i DunedinPACE – skoncentrowanych na długofalowych zmianach związanych z temperaturą otoczenia.
Zegary te pozwalają określić, jak bardzo organizm danej osoby „zużył się” w wyniku czynników środowiskowych, a nie tylko na podstawie liczby przeżytych lat.
Klimat a długość życia – czy upały skracają nasze życie?
Wpływ temperatury na zdrowie człowieka jest od dawna przedmiotem badań. Długotrwała ekspozycja na upał nie tylko zwiększa ryzyko udaru cieplnego i odwodnienia, ale również prowadzi do przyspieszenia procesów starzenia komórkowego. Wysokie temperatury:
- Obciążają układ krążenia i zwiększają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych,
- Zwiększają stres oksydacyjny w organizmie, co prowadzi do szybszego uszkadzania komórek,
- Powodują zmiany w ekspresji genów, które mogą przyspieszać starzenie organizmu,
- Osłabiają zdolność organizmu do regeneracji i odporność na infekcje.
Co istotne, konsekwencje te są szczególnie widoczne u osób po 50. roku życia, które są bardziej podatne na skutki stresu cieplnego.
Ograniczenia badania – czego jeszcze nie wiemy?
Choć wyniki badań są alarmujące, naukowcy wskazują na pewne ograniczenia, które mogą wymagać dalszych analiz. Badanie nie uwzględniało np. dostępu uczestników do klimatyzacji ani czasu spędzanego na zewnątrz, co mogło mieć wpływ na ich ekspozycję na upał. Dodatkowo nie przeanalizowano wpływu diety, aktywności fizycznej czy innych czynników mogących spowalniać procesy starzenia.
Niemniej jednak badacze podkreślają, że wyniki wskazują na jasną zależność między temperaturą otoczenia, a przyspieszonym starzeniem biologicznym, co wymaga dalszych badań i odpowiednich działań prewencyjnych.
Jak chronić się przed skutkami upałów?
W obliczu zmian klimatycznych i coraz częstszych fal upałów, konieczne jest wdrażanie strategii minimalizujących negatywny wpływ wysokich temperatur na zdrowie. Eksperci zalecają:
- Ograniczanie ekspozycji na słońce w najgorętszych godzinach dnia, szczególnie między 11:00 a 16:00,
- Dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu, picie wody nawet przy braku pragnienia,
- Używanie klimatyzacji lub wentylatorów w pomieszczeniach o wysokiej temperaturze,
- Noszenie przewiewnych ubrań z naturalnych materiałów, które pomagają regulować temperaturę ciała,
- Spożywanie lekkostrawnych, chłodzących posiłków, bogatych w warzywa i owoce o dużej zawartości wody,
- Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego podczas ekstremalnych upałów,
- Regularne kontrolowanie stanu zdrowia, szczególnie u osób starszych i cierpiących na choroby przewlekłe.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Źródła:
- science.org
- New Scientist
- The Conversation
- Picryl/ CC0
