Zdrowotne fake newsy rozchodzą się szybciej niż rzetelne komunikaty, a wielu pacjentów nadal trafia na treści, które mogą podważać skuteczne terapie albo odciągać od diagnostyki. Aby ograniczyć ten wpływ, NASK i Główny Inspektorat Sanitarny podpisały porozumienie obejmujące współpracę w przeciwdziałaniu dezinformacji, ze szczególnym naciskiem na treści dotyczące zdrowia i medycyny.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zagrożenia dla pacjentów powoduje dezinformacja zdrowotna.
- Jakie działania NASK i GIS planują w ramach nowego porozumienia.
- Dlaczego rozwój AI i deepfake’ów zwiększa skalę problemu.
- Jak fałszywe treści wpływają na decyzje terapeutyczne pacjentów.
Rosnący problem fałszywych porad zdrowotnych
Dezinformacja kojarzy się zazwyczaj z debatą o szczepieniach, ale skala zjawiska jest znacznie szersza – obejmuje profilaktykę, choroby cywilizacyjne, onkologię i zdrowie psychiczne. Fałszywe przekazy najłatwiej trafiają do osób znajdujących się w kryzysie zdrowotnym, szukających szybkiej i prostej odpowiedzi.
Dyrektor NASK, dr inż. Radosław Nielek, zwracał uwagę, że pacjenci trafiają dziś na informacje w krótkich rolkach, długich podcastach i setkach niezweryfikowanych wpisów.
– Główny Inspektorat Sanitarny to rzetelne źródło wiedzy m.in. o szczepieniach czy o wycofanych produktach żywnościowych. My w NASK każdego roku zgłaszamy platformom społecznościowym dziesiątki tysięcy dezinformujących materiałów. Nasze partnerstwo to naturalne połączenie – sprawdzonej wiedzy, z codzienną walką z dezinformacją – podkreślał dr inż. Nielek.
Jak mówił Główny Inspektor Sanitarny, dr n. med. Paweł Grzesiowski, rzetelna informacja „może uratować zdrowie, a fałszywa zniszczyć zaufanie do nauki i skutecznych metod leczenia”.
– Dlatego razem stawiamy na rzetelną wiedzę i edukację społeczeństwa. Wierzymy, że działania te realnie wzmacniają odporność informacyjną obywateli – wskazywał dr Grzesiowski.
Medyczne fake newsy a decyzje pacjentów
Skutki dezinformacji nie ograniczają się do błędnych przekonań. Pacjenci rezygnują z diagnostyki, wybierają nieskuteczne terapie lub odwlekają wizytę u lekarza. Popularność narracji o „leczeniu witaminą C” czy „terapiach energetycznych” wynika często z desperacji i potrzeby oparcia nadziei na prostych rozwiązaniach.
W praktyce prowadzi to do utraty zdrowia, pogorszenia rokowania, a niekiedy również do utraty zaufania do profesjonalistów medycznych. To zjawisko jest coraz bardziej widoczne także w placówkach, gdzie lekarze i farmaceuci stykają się z pacjentami odwołującymi się do treści znalezionych w mediach społecznościowych.
Deepfake zamiast lekarza. Nowe wyzwania AI
Sztuczna inteligencja przyspieszyła tempo produkcji treści manipulacyjnych. Deepfake’i, fałszywe nagrania rzekomych lekarzy oraz wizerunki specjalistów przypisujące im nieistniejące opinie stają się coraz powszechniejsze.
Ekspertka NASK, Katarzyna Lipka, podkreślała, że materiały generowane przez AI powstają „szybciej i taniej”, a ocena ich wiarygodności staje się coraz trudniejsza, co wymusza większą czujność pacjentów i instytucji.
Zakres współpracy NASK i GIS
Podpisane porozumienie obejmuje kilka kluczowych obszarów:
- wymianę wiedzy eksperckiej między instytucjami
- przygotowywanie rekomendacji dla administracji publicznej
- wspólne kampanie edukacyjne, m.in. „Senior w roli głównej” oraz „Tylko pomyśl” dla uczniów szkół podstawowych
- analizę i promocję dobrych praktyk w komunikacji zdrowotnej
Główne wnioski
- NASK i GIS podpisały porozumienie dotyczące współpracy w przeciwdziałaniu dezinformacji zdrowotnej, obejmujące wymianę wiedzy i wspólne działania edukacyjne.
- Skala dezinformacji wykracza poza szczepienia i obejmuje profilaktykę, choroby cywilizacyjne, onkologię oraz zdrowie psychiczne, co wpływa na decyzje pacjentów.
- Rozwój AI i deepfake’ów zwiększa ryzyko manipulacji, a eksperci NASK wskazują, że materiały wytwarzane tą metodą są trudne do zweryfikowania.
- Współpraca zakłada kampanie edukacyjne, takie jak „Senior w roli głównej” oraz „Tylko pomyśl”, a także przygotowywanie rekomendacji dla administracji publicznej.
Źródło:
- https://www.nask.pl/aktualnosci/zdrowie-pod-presja-fake-newsow-nask-i-gis-razem-dla-faktow
