Nowy raport „The economic impact of industry clinical trials across Europe” pokazuje skalę potencjalnych korzyści, jakie dla pacjentów i gospodarek państw UE może przynieść odbudowa atrakcyjności Europy dla badań klinicznych. Autorzy analizują zarówno skutki obecnej aktywności, jak i trzy scenariusze wzrostu – od realizacji celów wyznaczonych przez Komisję Europejską, EMA i HMA, po odzyskanie badań przejętych przez inne regiony. W danych podkreślono również znaczącą rolę Polski, która generuje już 1,683 mld euro wartości dodanej brutto i zaczyna konkurować z największymi rynkami.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie korzyści dla pacjentów i systemów ochrony zdrowia przyniesie realizacja celów UE dotyczących rozwoju badań klinicznych.
- Jakie scenariusze wzrostu aktywności badawczej w Europie przedstawia raport EFPIA oraz jakie wartości gospodarcze mogą z nich wynikać.
- Jaką pozycję na europejskim rynku badań klinicznych zajmuje Polska i jakie konkretnie wartości ekonomiczne generuje ten sektor.
- Dlaczego INFARMA postuluje powołanie pełnomocnika rządu ds. badań klinicznych i jakie bariery rozwojowe wskazuje.
Cele UE: 35 tys. dodatkowych pacjentów w badaniach i 4 mld euro rocznie
Frontier Economics, na zlecenie EFPIA, policzyło, że osiągnięcie celu wzrostu badań klinicznych o 11% oznaczałoby dostęp dla kolejnych 35 tys. pacjentów w Europie do innowacyjnych terapii, które zwykle trafiają z 10–15-letnim wyprzedzeniem przed ich ogólną dostępnością. Według szacunków rocznie mogłoby to przełożyć się na 4 mld euro dodatkowego finansowania, 18 tys. nowych miejsc pracy oraz uniknięcie 3 mln dni absencji chorobowej.
Realizacja tego celu wymagałaby przeprowadzenia około 500 dodatkowych międzynarodowych badań klinicznych w ciągu pięciu lat – wzrost z 900 do 1000 rocznie. To pierwszy etap odbudowy pozycji Europy, która w latach 2013–2023 spadła z 22% do 12% udziału w globalnych badaniach sponsorowanych przez sektor farmaceutyczny. W tym samym czasie udział Chin wzrósł z 8% do 18%.
Scenariusze „co by było, gdyby”
Autorzy raportu przeanalizowali dwa dodatkowe scenariusze rozwojowe dla europejskiego rynku badań.
- Odzyskanie „utraconych badań” oznaczałoby wzrost aktywności o 25% i wygenerowanie 8,9 mld euro wartości dodanej brutto, a także możliwość stworzenia 79 tys. dodatkowych miejsc dla pacjentów.
- Dostosowanie tempa rozwoju do USA i Chin wymagałoby zwiększenia aktywności o 50%, co mogłoby przynieść 17,9 mld euro wartości gospodarczej i 158 tys. dodatkowych miejsc w badaniach.
Jak zaznaczyła dyrektor generalna EFPIA Nathalie Moll, korzyści zdrowotne i ekonomiczne wynikające z badań klinicznych pozostają jednoznaczne.
– Organizowanie badań klinicznych w Europie nie ma żadnych minusów – przynosi wyłącznie korzyści zdrowotne i gospodarcze dla pacjentów i społeczeństwa. Osiągnięcie celów UE powinno być absolutnym minimum, do którego powinniśmy dążyć – powiedziała Moll.
Wartość badań klinicznych w Europie: 35,7 mld euro rocznie
Raport wskazuje, że działalność badawcza sponsorowana przez przemysł farmaceutyczny generuje w EOG łącznie 35,7 mld euro wartości gospodarczej. W podziale na komponenty wygląda to następująco:
- 21,7 mld euro – działalność badawcza,
- 3,6 mld euro – efekty pośrednie B+R,
- 10,4 mld euro – poprawa produktywności poprzez uniknięcie 26,9 mln dni absencji chorobowej.
Dzięki tej aktywności wspieranych jest ok. 165 tys. miejsc pracy, z czego ponad 45 tys. bezpośrednio w badaniach.
Największą bezpośrednią wartość dodaną brutto generują: Niemcy (ponad 3 mld euro), Francja (1,8 mld euro) oraz Belgia (1,7 mld euro). Polska osiągnęła wynik 464,4 mln euro, wyprzedzając Hiszpanię – 439.4 mln euro
Polska: 1,683 mld euro wartości dodanej i 2,9 tys. miejsc pracy
W części poświęconej Polsce raport zaznacza, że nasz kraj pozostaje jednym z najważniejszych rynków Europy Środkowej, a jego znaczenie rośnie. Wartość dodana brutto wynikająca z komercyjnych badań klinicznych to 1,683 mld euro. Strukturę tej wartości tworzą:
- 1,28 mld euro – bezpośrednia wartość dodana z działalności badawczej,
- 166,1 mln euro – efekty pośrednie związane z aktywnością B+R,
- 235,2 mln euro – korzyści wynikające z uniknięcia ok. 1 mln dni absencji chorobowej.
Z badaniami klinicznymi w Polsce powiązane jest 2,9 tys. miejsc pracy, z czego 1,2 tys. bezpośrednio, a ponad 1,7 tys. wynika z efektów indukowanych i pośrednich.
Dane przypominają jednocześnie, że według raportu INFARMA z 2025 r. Polska zajmuje 6. miejsce w UE i 9. na świecie wśród największych komercyjnych rynków badań klinicznych.
Wyzwania dla Polski i apel o powołanie pełnomocnika rządu
Raport wskazuje również na ryzyka: utrzymywanie barier proceduralnych, ograniczone zasoby infrastrukturalne i zbyt długie cykle uruchamiania badań mogą hamować rozwój sektora.
Jak zauważył Michał Byliniak, dyrektor generalny INFARMY, Polska mogłaby nawet podwoić liczbę miejsc pracy w sektorze badań klinicznych w trzy lata, jeśli poprawiono by czas startu badań i zwiększono inwestycje w dane oraz infrastrukturę. INFARMA postuluje powołanie rządowego pełnomocnika ds. badań klinicznych, co miałoby umożliwić Polsce aktywny udział w odbudowie przewagi Europy.
– Dlatego apelujemy o powołanie pełnomocnika rządu ds. badań klinicznych. Przyjęcie w Polsce strategii adresowanej do wzmocnienia rynku badań klinicznych stworzy również możliwość aktywnego włączenia się Polski w przywracanie przywództwa w badaniach klinicznych w EU, a przez to nasz kraj może zyskać: przyciąganie inwestycji w infrastrukturę badawczą i produkcyjną, rozwój badań klinicznych jako filaru innowacyjności systemu ochrony zdrowia oraz wzmocnienie pozycji Polski jako regionalnego hubu biotechnologicznego – podkreśla Michał Byliniak.
Główne wnioski
- Realizacja unijnego celu wzrostu badań klinicznych o 11% może zapewnić dostęp do terapii dla 35 tys. dodatkowych pacjentów rocznie, wygenerować 4 mld euro oraz stworzyć 18 tys. miejsc pracy w Europie.
- Raport EFPIA opisuje scenariusze wzrostu aktywności badawczej o 25% i 50%, które mogłyby przynieść odpowiednio 8,9 mld euro i 17,9 mld euro wartości gospodarczej oraz nawet 158 tys. dodatkowych miejsc dla pacjentów w badaniach klinicznych.
- Polski sektor badań klinicznych tworzy 1,683 mld euro wartości dodanej brutto, generuje 2,9 tys. miejsc pracy i zapobiega około 1 mln dni absencji chorobowej rocznie.
- INFARMA apeluje o powołanie pełnomocnika rządu ds. badań klinicznych, wskazując na potrzebę skrócenia czasu uruchamiania badań oraz wzmocnienia infrastruktury i danych, co miałoby kluczowe znaczenie dla utrzymania konkurencyjności Polski.
Źródło:
- INFARMA / oprac. TK
