Naukowcy z Cleveland Clinic zaprezentowali ostateczne dane z fazy 1 nowatorskiego badania klinicznego szczepionki, której celem jest zapobieganie potrójnie ujemnemu rakowi piersi (TNBC) – jednej z najbardziej agresywnych i śmiertelnych postaci nowotworu piersi. Wyniki wskazują na korzystny profil bezpieczeństwa oraz istotną odpowiedź immunologiczną, co otwiera drogę do dalszych badań skuteczności w fazie 2.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym wyróżnia się badana szczepionka przeciw potrójnie ujemnemu rakowi piersi (TNBC) i jaki mechanizm immunologiczny leży u jej podstaw.
- Jakie są kluczowe wyniki fazy 1 badania klinicznego, w tym dane dotyczące bezpieczeństwa i odpowiedzi immunologicznej u uczestniczek.
- Kto został objęty badaniem i dlaczego wybrano trzy różne kohorty pacjentek o podwyższonym ryzyku nawrotu lub zachorowania.
- Jakie są kolejne kroki rozwoju szczepionki i czego można oczekiwać po planowanym badaniu fazy 2.
Ostateczne dane z fazy 1: bezpieczeństwo i odpowiedź immunologiczna
Zespół badawczy poinformował,że badana szczepionka wywołała odpowiedź immunologiczną u 74% uczestniczek oraz była bezpieczna i dobrze tolerowana. Ustalono maksymalną tolerowaną dawkę, a działania niepożądane miały w większości charakter łagodny i obejmowały głównie miejscowy stan zapalny skóry w miejscu wstrzyknięcia. Jak podkreślił G. Thomas Budd, MD, z Instytutu Onkologii Cleveland Clinic i główny badacz badania:
Wyniki tego badania są obiecujące, ponieważ sugerują, że badana szczepionka jest nie tylko bezpieczna i dobrze tolerowana, ale także zdolna do indukowania odpowiedzi immunologicznej u ponad 70% uczestniczek.
Pełne wyniki, które staną się podstawą projektu badania fazy 2, mają zostać zaprezentowane podczas San Antonio Breast Cancer Symposium.
Projekt badania i populacja pacjentek
Badanie fazy 1 (NCT04674306), finansowane przez Departament Obrony USA,
przeprowadzono w głównym kampusie Cleveland Clinic we współpracy z Anixa Biosciences, Inc. Do badania włączono 35 pacjentek w trzech kohortach:
- Faza 1a – pacjentki po zakończonym leczeniu wczesnego TNBC w ciągu ostatnich trzech lat, bez obecności guza, ale z wysokim ryzykiem nawrotu.
- Faza 1b – osoby wolne od nowotworu, będące nosicielkami mutacji genetycznych zwiększających ryzyko raka piersi, które zdecydowały się na profilaktyczną mastektomię.
- Faza 1c – pacjentki z wczesnym TNBC po przedoperacyjnej chemioimmunoterapii i operacji, leczone pembrolizumabem, u których występował resztkowy nowotwór zwiększający ryzyko nawrotu.
Rekrutacja rozpoczęła się w 2021 r. i objęła 26 pacjentek w fazie 1a, cztery w 1b oraz pięć w 1c.
Dlaczego TNBC pozostaje tak dużym wyzwaniem klinicznym?
Potrójnie ujemny rak piersi nie wykazuje cech biologicznych typowo odpowiadających na terapie hormonalne ani leczenie celowane. Choć stanowi 10–15% wszystkich przypadków raka piersi, odpowiada za nieproporcjonalnie wysoki odsetek zgonów. Zgodnie z danymi American Cancer Society, TNBC występuje dwukrotnie częściej u kobiet czarnoskórych i stanowi 70–80% guzów piersi u pacjentek z mutacją genu BRCA1. Ta charakterystyka sprawia, że profilaktyczne i immunologiczne strategie leczenia są szczególnie pożądane.
Mechanizm szczepionki: celowanie w α-laktoalbuminę
Eksperymentalna szczepionka opiera się na koncepcji opracowanej przez śp. dr. Vincenta Tuohy’ego, wybitnego badacza Cleveland Clinic. Celem szczepionki jest α-laktoalbumina – białko laktacyjne, które po zakończeniu laktacji nie występuje w prawidłowej, starzejącej się tkance piersi, natomiast jest obecne w większości nowotworów TNBC.
Szczepionka ma stymulować układ odpornościowy do rozpoznawania i atakowania komórek nowotworowych, jeśli guz się rozwinie. W badaniach przedklinicznych wykazano, że aktywacja odpowiedzi immunologicznej przeciw α-laktoalbuminie była bezpieczna i skuteczna w zapobieganiu guzom piersi u myszy. Wyniki tych prac opublikowano pierwotnie w Nature Medicine i współfinansowano z darowizn ponad 20 000 osób na przestrzeni 12 lat.
Głos badaczy: potencjał nowej klasy szczepień onkologicznych
O znaczeniu uzyskanych danych mówiłdr Justin Johnson, badacz z Katedry Zapaleń i Odporności Cleveland Clinic:
Dr Tuohy miał nadzieję, że ta szczepionka udowodni potencjał szczepień jako nowej metody walki z rakiem piersi i że podobne podejście będzie można kiedyś zastosować w przypadku innych nowotworów złośliwych.
Dodał również:
Nasze odkrycia, że większość uczestników we wszystkich trzech kohortach wykazała odpowiedź immunologiczną na α-laktoalbuminę, są obiecującym sygnałem dla dalszego rozwoju szczepionki.
Kolejny krok: faza 2 i ścieżka do oceny skuteczności
Anixa Biosciences – wyłączny, globalny licencjobiorca technologii szczepionki opracowanej w Cleveland Clinic – planuje rozpoczęcie badania fazy 2 pod koniec przyszłego roku. Badanie ma trwać od dwóch do trzech lat i skoncentruje się na ocenie skuteczności klinicznej szczepionki. Cleveland Clinic będzie uprawniona do tantiem i innych przychodów z ewentualnej komercjalizacji.
Główne wnioski
- Szczepionka opracowana w Cleveland Clinic wywołała odpowiedź immunologiczną u 74% uczestniczek badania fazy 1 i była bezpieczna oraz dobrze tolerowana.
- Badanie objęło 35 pacjentek w trzech kohortach, w tym osoby po leczeniu TNBC, nosicielki mutacji genetycznych oraz pacjentki z resztkowym nowotworem po terapii.
- Celem szczepionki jest α-laktoalbumina – białko obecne w większości guzów TNBC, a niewystępujące w prawidłowej tkance piersi po zakończeniu laktacji.
- Na podstawie wyników fazy 1 planowane jest badanie fazy 2, które ma rozpocząć się pod koniec przyszłego roku i potrwać 2–3 lata.
Źródło:
- Cleveland Clinic
