Dotychczasowa praktyka koncentrowała się głównie na zdrowiu psychicznym matek w okresie okołoporodowym. Jednak nowe badania i komentarze ekspertów z Ann & Robert H. Lurie Children’s Hospital of Chicago jednoznacznie wskazują: psychiczne samopoczucie ojców ma istotne znaczenie dla rozwoju dziecka. Komentarz opublikowany w JAMA Pediatrics, towarzyszący przeglądowi systematycznemu, rzuca światło na powiązania między depresją, lękiem oraz stresem u ojców a funkcjonowaniem dzieci na poziomie emocjonalnym, społecznym, językowym i poznawczym.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak depresja i stres u ojców wpływają na rozwój emocjonalny i poznawczy dziecka
- Dlaczego rutynowe badania zdrowia psychicznego powinny obejmować także młodych ojców
- Jakie działania podejmują amerykańscy eksperci, by wspierać ojców w okresie okołoporodowym
- W jaki sposób program PRAMS for Dads może pomóc poprawić zdrowie publiczne
Zaburzenia psychiczne u ojców nie mogą być dłużej ignorowane
Choć w Stanach Zjednoczonych młode matki są rutynowo badane pod kątem depresji poporodowej już od 2010 roku, podobne wsparcie dla ojców wciąż pozostaje wyjątkiem. Tymczasem dane są jednoznaczne – aż 14% ojców doświadcza depresji poporodowej. Jak zaznaczają eksperci, ten wskaźnik może być niedoszacowany ze względu na skłonność mężczyzn do minimalizowania lub ukrywania objawów psychicznych.
Narodziny dziecka mogą być bardzo stresujące dla obojga rodziców. W Stanach Zjednoczonych młode matki są rutynowo badane pod kątem depresji poporodowej od 2010 r. Musimy stosować tę samą strategię w przypadku młodych ojców, ponieważ coraz więcej badań, takich jak to, pokazuje, że zdrowie psychiczne ojców wpływa na rozwój dziecka i dobrostan całej rodziny – mówi dr Craig Garfield, główny autor komentarza, pediatra i profesor w Northwestern University Feinberg School of Medicine.
Jak zdrowie ojców wpływa na dzieci?
Systematyczny przegląd literatury naukowej, do którego odnosi się komentarz ekspertów z Lurie Children’s, wykazał jednoznaczne zależności: ojcowie zmagający się z depresją, lękiem i przewlekłym stresem w okresie okołoporodowym częściej mają dzieci z problemami w rozwoju emocjonalnym, społecznym, językowym oraz poznawczym.
Tym samym zdrowie psychiczne ojców przestaje być jedynie kwestią indywidualną – zyskuje znaczenie z punktu widzenia pediatrii, psychologii rozwojowej i polityki zdrowia publicznego.
Jako klinicyści musimy przemyśleć, jak podchodzimy do nowych ojców”- zaznacza dr Garfield. – Musimy angażować ich w okresie ciąży i okołoporodowym oraz normalizować uczucia smutku, strachu lub lęku, które są powszechne w tym zmieniającym życie wydarzeniu. Klinicyści powinni omawiać z ojcami ostrzegawcze sygnały depresji, aby pomóc im rozpoznać, kiedy któreś z rodziców może potrzebować pomocy.
PRAMS for Dads – nowe narzędzie oceny zdrowia ojców
Aby lepiej zrozumieć doświadczenia i potrzeby ojców, dr Garfield współtworzył nowatorskie narzędzie w ramach systemu monitorowania zdrowia publicznego: PRAMS for Dads (Pregnancy Risk Assessment Monitoring System). Program ten ruszył w Georgii, a do końca 2025 roku obejmie osiem stanów USA.
PRAMS for Dads pomaga nam skupić zasoby państwowe na rozwiązywaniu najbardziej palących problemów młodych ojców – wyjaśnia dr Garfield. – „Pomaga nam również lepiej docenić wpływ ojców na zdrowie i dobre samopoczucie dzieci, dzięki czemu możemy lepiej wspierać ich w przyjmowaniu zdrowych zachowań.
Z dotychczasowych danych PRAMS for Dads wynika między innymi, że obecność i stan psychiczny ojca może wpływać na karmienie piersią przez matkę oraz na sposób, w jaki dziecko jest układane do snu – dwa istotne czynniki w profilaktyce chorób wieku niemowlęcego.
Wnioski z Australii: ojcostwo jako priorytet zdrowia publicznego
Dr Garfield uczestniczył również w międzynarodowej konferencji „Mapping the Future of Fatherhood in Australia”, kończąc swój dwumiesięczny staż naukowy jako „Thinker in Residence” na Deakin University. Jak relacjonuje w swoim blogu, potrzeba systemowego wsparcia zdrowia psychicznego ojców jest coraz lepiej rozumiana w wielu krajach – i stanowi rosnący priorytet dla środowisk akademickich, klinicznych i polityki społecznej.
Współautorami komentarza w JAMA Pediatrics są również dr Clarissa Simon oraz dr John James Parker – oboje związani z Family & Child Health Innovations Program w Lurie Children’s. Zespół ten cyklicznie publikuje raporty z okazji Dnia Ojca, uwzględniając najnowsze dane naukowe i rekomendacje kliniczne.
Główne wnioski
- Zdrowie psychiczne ojców ma bezpośredni wpływ na rozwój społeczny, emocjonalny, językowy i poznawczy dzieci, co potwierdza przegląd systematyczny i komentarz w JAMA Pediatrics.
- Aż 14% ojców doświadcza depresji poporodowej, jednak wielu z nich nie zgłasza objawów, co prowadzi do niedodiagnozowania i braku wsparcia.
- Program PRAMS for Dads, uruchomiony w USA, pozwala systematycznie monitorować zdrowie psychiczne ojców i dostosowywać polityki zdrowia publicznego.
- Eksperci, w tym dr Craig Garfield, apelują o włączenie ojców do opieki okołoporodowej na równi z matkami oraz o normalizowanie emocji związanych z ojcostwem.
Źródło:
- Ann & Robert H. Lurie Children’s Hospital of Chicago
