Nowe narkotyki, często sprzedawane pod pozorem „legalnych” dopalaczy, stanowią rosnące zagrożenie dla zdrowia publicznego. Substancje te zawierają często nieprzewidywalne i toksyczne związki chemiczne, których skład nie jest deklarowany przez producentów, a działanie może prowadzić do poważnych zatruć, uszkodzenia narządów, a nawet śmierci. Jedną z niebezpiecznych substancji zidentyfikowanych w 2024 roku w Polsce jest N-etylonorpentedron (NEP) – syntetyczny katynon o silnym działaniu pobudzającym i toksycznym.
Czym jest NEP i jak działa na organizm?
NEP, czyli N-etylonorpentedron, to syntetyczny związek z grupy katynonów, który występuje najczęściej w postaci białego lub jasnożółtego proszku bądź bryłek. Zażywany jest zazwyczaj donosowo, doustnie lub w drodze waporyzacji. Choć niepozorny z wyglądu, jego działanie może być niezwykle groźne.
Po spożyciu NEP działa pobudzająco, jednak efekty jego obecności w organizmie szybko stają się toksyczne. Szczególnie niebezpieczne jest jego działanie kardiotoksyczne – może powodować zaburzenia rytmu serca, skoki ciśnienia tętniczego, a w skrajnych przypadkach prowadzić do utraty przytomności i zatrzymania krążenia.
NEP powoduje również wiele niekorzystnych efektów psychicznych i poznawczych. Charakterystyczne objawy to zaburzenia orientacji, trudności z kojarzeniem nazw i miejsc, drażliwość, halucynacje, agresja, urojenia, a także myśli samobójcze.
Rosnące zagrożenie – przypadki śmiertelne w 2024 roku
W 2024 roku w Polsce zarejestrowano już kilka przypadków zgonów, w których w materiale biologicznym potwierdzono obecność NEP. Część z tych tragedii była wynikiem przyjęcia wyłącznie tej substancji, inne zaś wynikały z łączenia NEP z innymi środkami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy.
Eksperci ostrzegają, że nawet jednorazowe użycie NEP może zakończyć się utratą zdrowia lub życia. Szczególną grozę budzi fakt, że tego typu substancje często dostępne są w nielegalnym obrocie jako „bezpieczne zamienniki” klasycznych narkotyków, podczas gdy ich rzeczywiste działanie może być znacznie bardziej toksyczne i nieprzewidywalne.
Aspekt prawny – NEP na liście zakazanych substancji
W polskim porządku prawnym NEP został oficjalnie uznany za nową substancję psychoaktywną i znalazł się w wykazie substancji zakazanych (Dz.U. 2024 poz. 1139, Zał. 3, lp. 13). W praktyce oznacza to, że wytwarzanie, przetwarzanie, przerabianie, a także posiadanie tej substancji bez odpowiedniego zezwolenia podlega sankcjom karnym – od grzywny po ograniczenie lub pozbawienie wolności.
Przepisy mają charakter prewencyjny i służą ograniczeniu dostępu do substancji o potencjale toksycznym, których skutki działania nie są w pełni znane, a jednocześnie stwarzają realne zagrożenie dla zdrowia publicznego.
Gdzie szukać pomocy?
Osoby, które zetknęły się z problemem nowych narkotyków – czy to w rodzinie, czy wśród znajomych – mogą skorzystać z dostępnych kanałów wsparcia:
- Numer alarmowy 112 – w każdej sytuacji zagrożenia życia
- Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia: 800 199 990 – dostępny codziennie w godzinach 16:00–21:00
- Antynarkotykowa Poradnia Internetowa: www.narkomania.org.pl
Nie warto czekać – szybka reakcja może uratować zdrowie lub życie.
Źródło:
- GIS
