Coraz więcej osób niepalących choruje na raka płuc. Naukowcy wskazują głównego podejrzanego

Rak płuc od lat pozostaje jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów na świecie, a jego główną przyczyną tradycyjnie uznaje się palenie tytoniu. Coraz częściej jednak choroba dotyka osób, które nigdy nie paliły papierosów. Jak wynika z badań Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC), to właśnie zanieczyszczenie powietrza staje się jednym z głównych podejrzanych w tej zagadce. Według najnowszych analiz opublikowanych w Lancet Respiratory Medicine w 2022 roku aż 200 000 przypadków gruczolakoraka płuca było związanych z narażeniem na toksyczne składniki powietrza.

Gruczolakorak – dominujący typ raka płuc u niepalących

Rak płuc występuje w kilku podtypach, jednak u osób, które nigdy nie paliły, niemal wyłącznie diagnozuje się gruczolakoraka. Dane IARC wskazują, że w 2022 roku nowotwór ten stanowił:

• 45,6 proc. przypadków raka płuca u mężczyzn,
• 59,7 proc. przypadków raka płuca u kobiet.

W 2020 roku wartości te były niższe – odpowiednio 39 proc. i 57,1 proc., co oznacza, że udział gruczolakoraka wśród nowotworów płuc systematycznie rośnie. Według naukowców nowotwór ten odpowiada już za 70 proc. przypadków raka płuc u osób, które nigdy nie paliły.

• Zobacz również: Misja Rak Płuca: jak poprawić opiekę nad pacjentami do 2034 roku?

Zanieczyszczenie powietrza – ukryty zabójca

Jak podkreślają eksperci, powietrze, którym oddychamy, może mieć istotny wpływ na rozwój nowotworów. Jak powiedział dr Freddie Bray, szef oddziału nadzoru nad rakiem w IARC:

To, czy globalny odsetek gruczolakoraków przypisywanych zanieczyszczeniu powietrza wzrośnie, zależy od względnego sukcesu przyszłych strategii ograniczania używania tytoniu i zanieczyszczenia powietrza na całym świecie.

Substancje zawarte w smogu i spalinach samochodowych mogą prowadzić do powstawania mutacji DNA w komórkach płuc, co zwiększa ryzyko zachorowania na raka. Do najbardziej niebezpiecznych zanieczyszczeń powietrza zaliczają się:

• pyły zawieszone PM2.5 i PM10,
• tlenki azotu (NOx),
• benzen i formaldehyd,
• spaliny diesla i wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA).

Zanieczyszczenia te przenikają do płuc i powodują przewlekły stan zapalny oraz uszkodzenia komórek nabłonka, co sprzyja powstawaniu nowotworów.

• Zobacz również: Zanieczyszczenie powietrza obniża koncentrację i wydajność – nowe badania

Czy problem będzie narastać?

Chociaż od lat prowadzone są działania mające na celu ograniczenie emisji szkodliwych substancji, ich skuteczność w różnych częściach świata jest nierówna. Jak zauważa IARC, wciąż nie wiadomo, jaki odsetek przypadków raka płuca na świecie dotyczy osób nigdy niepalących, ale wiele wskazuje na to, że ten odsetek rośnie.

Zanieczyszczenie powietrza można uznać za ważny czynnik, który częściowo wyjaśnia rosnącą przewagę gruczolakoraka, który odpowiada za 53-70 proc. przypadków raka płuc u osób, które nigdy nie paliły na całym świecie

– czytamy w badaniu.

Jak się chronić?

Choć całkowite uniknięcie zanieczyszczonego powietrza jest trudne, istnieją sposoby na zmniejszenie ryzyka:

1. Monitorowanie jakości powietrza – warto korzystać z aplikacji i stron internetowych informujących o poziomie zanieczyszczeń.
2. Unikanie aktywności na świeżym powietrzu w dniach o wysokim poziomie smogu – szczególnie w godzinach szczytu komunikacyjnego.
3. Używanie masek antysmogowych – szczególnie w dużych miastach i rejonach przemysłowych.
4. Oczyszczacze powietrza w domu – mogą pomóc w redukcji szkodliwych cząsteczek w pomieszczeniach.
5. Zielona infrastruktura – sadzenie drzew i roślin oczyszczających powietrze wokół miejsca zamieszkania.

Źródło: 

• Guardian
• Rynek Zdrowia