Po zakończeniu pilotażu centrów zdrowia psychicznego (CZP), 30 czerwca 2025 roku, specjaliści Kongresu Zdrowia Psychicznego zaproponowali 40 rekomendacji mających na celu kontynuację reformy psychiatrii środowiskowej w Polsce. Główne postulaty dotyczą utrzymania finansowania ryczałtowego, zwiększenia nakładów na psychiatrię i dalszego rozwijania modelu opieki blisko pacjenta.
Historia pilotażu centrów zdrowia psychicznego
Pilotaż CZP rozpoczął się w 2018 roku i wprowadził system oparty na psychiatrii środowiskowej. Model ten kładzie nacisk na lokalne ośrodki wsparcia, zapobieganie kryzysom psychicznym oraz szybkie przywracanie pacjentów do równowagi. W odróżnieniu od tradycyjnej psychiatrii szpitalnej, centra oferują wsparcie blisko miejsca zamieszkania pacjenta.
Centra finansowane są ryczałtem – kwotą obliczaną na podstawie liczby mieszkańców obsługiwanego powiatu. Ten sposób finansowania różni się od tradycyjnego modelu płatności za usługę (fee for service), w którym NFZ płaci za każdą pojedynczą poradę.
Kluczowe rekomendacje ekspertów
Autorami 40 rekomendacji są doświadczeni psychiatrzy, tacy jak były minister zdrowia dr Marek Balicki, prof. Andrzej Cechnicki, prof. Jacek Wciórka, dr Tomasz Szafrański i Joanna Krzyżanowska-Zbucka. Postulaty te mają na celu dalsze rozwijanie i reformowanie polskiej psychiatrii. Najważniejsze z nich to:
- Utrzymanie finansowania ryczałtowego – finansowanie centrów zdrowia psychicznego na podstawie populacji, przy jednoczesnym umożliwieniu płatności za świadczenia dla pacjentów spoza danego obszaru.
- Zwiększenie nakładów na psychiatrię – do 2031 roku nakłady na opiekę psychiatryczną mają wzrosnąć do 7% całkowitych wydatków na zdrowie.
- Samodzielność finansowa CZP – każda placówka powinna posiadać niezależne księgi rachunkowe i sprawozdania finansowe.
- Wsparcie modelu środowiskowego – rozwój lokalnych ośrodków wsparcia, minimalizujących potrzebę leczenia szpitalnego.
- Elastyczność świadczeń – finansowanie leczenia pacjentów spoza obszaru zamieszkania, jeśli wybiorą inne centrum zdrowia psychicznego.
Finansowanie psychiatrii w Polsce na tle UE
Obecnie na psychiatrię przeznacza się w Polsce ok. 4,5% ogólnych wydatków na zdrowie. To mniej niż średnia unijna, która wynosi 6-7%. Eksperci wskazują, że zwiększenie nakładów do 7% do 2031 roku jest kluczowe dla dalszego rozwoju psychiatrii środowiskowej.
Jak zauważył dr Marek Balicki:
Ważne, by placówka miała samodzielność finansową, to znaczy własne księgi rachunkowe i własne sprawozdanie finansowe.
Co dalej z reformą psychiatrii?
Rekomendacje ekspertów mają być wskazówką dla zespołu roboczego powołanego przez Ministerstwo Zdrowia w grudniu 2024 roku. Celem jest opracowanie szczegółowych wytycznych dotyczących finansowania i funkcjonowania CZP po zakończeniu pilotażu.
Reforma psychiatrii środowiskowej to ważny krok w poprawie jakości opieki zdrowotnej w Polsce. Utrzymanie finansowania ryczałtowego, zwiększenie nakładów oraz rozwój lokalnych ośrodków wsparcia to priorytety na najbliższe lata. Jak podkreślają eksperci, sukces tej reformy wymaga konsekwentnych działań i zaangażowania ze strony decydentów.
Źródło:
- PAP
