Do konsultacji publicznych trafił długo oczekiwany projekt nowelizacji Prawa farmaceutycznego, który zmienia jedną z najbardziej restrykcyjnych regulacji na rynku aptecznym. Projekt z 11 grudnia 2025 r. jest bezpośrednią konsekwencją wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-200/2024. Trybunał uznał, że obowiązujący od 2012 r. całkowity zakaz reklamy aptek narusza prawo Unii Europejskiej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany wprowadza projekt z 11 grudnia 2025 r. w zakresie reklamy aptek i punktów aptecznych.
- Dlaczego wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. (C-200/2024) wymusił nowelizację polskich przepisów.
- Jakie konkretnie ograniczenia ma mieć reklama aptek według proponowanego art. 94a ust. 2.
- Jak będą wyglądały nadzór WIF i ile wyniesie maksymalna kara pieniężna.
Wyrok TSUE i jego skutki dla polskich przepisów
W czerwcu 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że polski zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych narusza swobodę przedsiębiorczości oraz świadczenia usług, gwarantowane w TFUE. TSUE wskazał także na niezgodność przepisów z dyrektywą o handlu elektronicznym w zakresie usług społeczeństwa informacyjnego świadczonych przez zawody regulowane.
Wyrok zamknął wieloletni spór, który rozpoczął się jeszcze w 2013 r. skargą do Komisji Europejskiej. W marcu 2024 r. sprawa trafiła do TSUE, a jego rozstrzygnięcie wymusiło dostosowanie polskiego prawa do standardów unijnych.
Nowa definicja reklamy apteki
Projekt nowelizacji wprowadza pozytywną definicję reklamy apteki i punktu aptecznego. Reklamą ma być informowanie lub zachęcanie do skorzystania z oferty apteki, mające na celu zwiększenie sprzedaży asortymentu lub usług, w tym świadczeń i programów realizowanych w aptece.
To zasadnicza zmiana filozofii regulacyjnej. Zamiast całkowitego zakazu ustawodawca dopuszcza reklamę, ale pod ścisłymi warunkami, opartymi na obiektywizmie i neutralności przekazu.
Jakie ograniczenia w reklamie aptek?
Projekt nowelizacji szczegółowo definiuje, czego reklama apteki lub punktu aptecznego nie będzie mogła zawierać. Zgodnie z proponowanym art. 94a ust. 2 reklama:
- nie będzie mogła polegać – bezpośrednio ani pośrednio – na oferowaniu jakiejkolwiek korzyści w zamian za zakup produktu leczniczego, wyrobu medycznego, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub innego asortymentu dostępnego w aptece albo w zamian za skorzystanie z usług, świadczeń lub programów realizowanych w aptece, w tym również w zamian za przedstawienie dowodów skorzystania z takiej oferty,
- nie będzie mogła stanowić reklamy porównawczej w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji,
- nie będzie mogła być kierowana do dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia, zawierać elementów adresowanych do tej grupy ani posługiwać się ich wizerunkiem lub głosem,
- nie będzie mogła wykorzystywać wizerunku ani głosu osób znanych publicznie, naukowców, osób posiadających wykształcenie medyczne lub sugerujących posiadanie takiego wykształcenia, ani odwoływać się do zaleceń takich osób,
- nie będzie mogła zawierać treści sugerujących, że brak skorzystania z oferty apteki spowoduje pogorszenie stanu zdrowia lub brak jego poprawy,
- nie będzie mogła wprowadzać w błąd, być sformułowana w sposób wywołujący lęk ani wywierać presji na pacjenta w celu skłonienia go do zakupu asortymentu lub skorzystania z usług, świadczeń czy programów realizowanych w aptece,
- nie będzie mogła zawierać treści sprzecznych z prawem lub dobrymi obyczajami,
- nie będzie mogła naruszać tajemnicy zawodowej ani zasad etyki i deontologii zawodowej obowiązujących farmaceutów,
- nie będzie mogła łączyć przekazu reklamowego z informacjami niezwiązanymi z działalnością apteki lub punktu aptecznego.
Projektodawca wyraźnie akcentuje, że reklama nie może zachęcać do zakupów oderwanych od rzeczywistych potrzeb zdrowotnych pacjentów.
Większa swoboda, większa odpowiedzialność
Nadzór nad przestrzeganiem przepisów pozostaje w rękach wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych. W razie naruszeń WIF będzie mógł nakazać natychmiastowe zaprzestanie reklamy, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Jednocześnie projekt przewiduje podwyższenie maksymalnej kary pieniężnej z 50 000 zł do 100 000 zł. Resort zdrowia uzasadnia to wzrostem przeciętnego wynagrodzenia oraz koniecznością realnego efektu odstraszającego, zwłaszcza przy większej swobodzie reklamowej aptek.
Co z reklamą pozaapteczną i postępowaniami w toku
Projekt utrzymuje zakaz reklamy placówek obrotu pozaaptecznego w zakresie produktów leczniczych, wyrobów medycznych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Wyrok TSUE nie dotyczył tej sfery, dlatego ustawodawca nie zdecydował się na zmiany.
Istotnym elementem nowelizacji jest przepis przejściowy. Postępowania administracyjne wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów i niezakończone przed wejściem w życie ustawy mają zostać umorzone.
Główne wnioski
- Projekt z 11 grudnia 2025 r. znosi całkowity zakaz reklamy aptek obowiązujący od 1 stycznia 2012 r. i wprowadza dopuszczalność reklamy na warunkach ustawowych.
- Zmiana jest konsekwencją wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-200/2024, w którym Trybunał uznał, że dotychczasowy zakaz narusza prawo UE.
- Projektowany art. 94a ust. 2 wprowadza katalog ograniczeń, m.in. zakaz korzyści za zakupy, zakaz reklamy porównawczej, zakaz kierowania przekazu do osób poniżej 18 lat oraz zakaz wykorzystywania wizerunku osób publicznych i autorytetów medycznych.
- Nadzór nad reklamą mają sprawować wojewódzcy inspektorzy farmaceutyczni, a maksymalna kara pieniężna za naruszenie przepisów ma wzrosnąć z 50 000 zł do 100 000 zł.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405202/katalog/13175559#13175559

