Do konsultacji publicznych trafił projekt (po uzgodnieniach zewnętrznych) rozporządzenia Rady Ministrów z 27 listopada 2025 r., zakładający zmianę Narodowego Programu Zdrowia (NPZ) na lata 2021–2025 i wydłużenie jego obowiązywania do końca 2026 r. Dokument porządkuje zadania, aktualizuje listę realizatorów oraz dodaje nowe obszary działań, w tym przygotowanie systemu Profibaza jako zaplecza informacyjnego przyszłej polityki zdrowia publicznego. Projekt ma charakter porządkujący, ale wyznacza też kierunki prac legislacyjnych, które rząd planuje przedstawić w kolejnych latach.
Z tego artykułu dowiesz się…
• Jakie zmiany zaproponowano w Narodowym Programie Zdrowia na 2026 r.
• Dlaczego rząd zdecydował się wydłużyć obowiązywanie NPZ o kolejny rok.
• Jakie nowe zadania i obszary działań znalazły się w projektowanej nowelizacji.
• Kiedy zmiany mają wejść w życie.
Dlaczego konieczna jest zmiana obowiązującego NPZ?
Projekt wynika z upoważnienia ustawowego z art. 9 ustawy o zdrowiu publicznym. Rząd argumentuje, że polityka zdrowia publicznego wymaga stabilnych, wieloletnich działań, dlatego okres realizacji NPZ powinien zostać wydłużony. Zamiast tworzyć nowy program na jeden rok – zdecydowano o aktualizacji istniejącego dokumentu.
W uzasadnieniu przypomniano, że sytuacja zdrowotna w Polsce poprawiała się na przestrzeni ostatnich lat, choć pandemia COVID-19 zahamowała część pozytywnych trendów. Jednocześnie kluczowe determinanty zdrowia – w tym styl życia odpowiadający za 53% czynników wpływających na zdrowie – nadal wymagają działań systemowych i konsekwentnej edukacji.
Zaznaczono również, że mimo licznych interwencji zdrowie Polaków nadal odbiega od średnich wskaźników UE, a choroby cywilizacyjne pozostają największym obciążeniem populacyjnym.
Realizacja NPZ do tej pory: ponad 81 tys. inicjatyw
Od wejścia w życie NPZ w 2021 r. do końca 2023 r. sprawozdano ponad 81 tys. inicjatyw w dziesięciu obszarach określonych w ustawie, m.in.:
- monitorowaniu stanu zdrowia i jakości życia
- edukacji zdrowotnej
- promocji zdrowia
- analizie adekwatności świadczeń
- ograniczaniu nierówności zdrowotnych
- aktywności fizycznej
Najważniejsze zmiany w projektowanym NPZ
To kluczowa część projektu – „Zakres zmian w projektowanym NPZ”, na potrzeby konsultacji szczegółowo opisano obszary modyfikacji.
Wydłużenie obowiązywania NPZ do 2026 r.
Program zostaje przedłużony z 5-letniego (2021–2025) na 6-letni (2021–2026). Nowy NPZ ma zostać przygotowany dopiero po przeprowadzeniu większej reformy ustawy o zdrowiu publicznym.
Usunięcie przepisów odnoszących się do limitów finansowych do 2025 r.
Z uchylanych zapisów wynika, że poprzednie limity finansowania nie obejmują okresu po 2025 r. Wymaga to dostosowania programowych punktów rozporządzenia.
Zmiany i porządkowanie katalogu zadań
W projekcie:
• zaktualizowano nazwy instytucji i zakres ich odpowiedzialności
• uzupełniono listę realizatorów na podstawie doświadczeń ostatnich lat
• uproszczono strukturę zadań dla większej przejrzystości
Nowe zadania odpowiadające na aktualne potrzeby zdrowia publicznego
Rząd proponuje wprowadzenie nowych działań, m.in.:
• przygotowania rozwiązań związanych z wpływem zmian klimatycznych na zdrowie
• rozwijania systemu Profibaza jako technologicznego fundamentu przyszłego Systemu Informacyjnego Zdrowia Publicznego
Profibaza ma umożliwiać opracowywanie regionalnych profili zdrowotnych, co – według projektu – ma wspierać dokładniejsze planowanie i podejmowanie decyzji.
Ciągłość zadań finansowanych z funduszy celowych
W 2026 r. kontynuowane będą działania realizowane m.in. z:
• Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych
• Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej
• Funduszu Zajęć Sportowych dla Uczniów
Środki na realizację NPZ będą kierowane przez kilka resortów, w tym zdrowia, oświaty, spraw wewnętrznych i polityki społecznej. MON sfinansuje działania w swojej części budżetowej na 2026 r.
Zadania finansowane w trybie konkursowym i wnioskowym
Projekt utrzymuje mechanizmy wynikające z ustawy – zadania powierzane będą finansowane ze środków planowanych przez poszczególnych dysponentów budżetowych oraz państwowe fundusze celowe. Na zadania wspierające przewidziano co najmniej 3% budżetu na cele operacyjne.
Kiedy zmiany mają wejść w życie?
Projekt zakłada wejście w życie nowelizacji 31 grudnia 2025 r., tak aby NPZ mógł funkcjonować bez przerw w 2026 r.
Główne wnioski
- Projekt rozporządzenia wydłuża obowiązywanie NPZ z okresu 2021–2025 do końca 2026 r., zapewniając ciągłość działań zdrowia publicznego.
- Największe korekty dotyczą katalogu zadań: zaktualizowano nazwy instytucji, rozszerzono listę realizatorów oraz uproszczono strukturę dla większej przejrzystości.
- Do NPZ dodano nowe obszary, w tym przygotowanie rozwiązań związanych ze zmianami klimatycznymi i rozwój systemu Profibaza jako fundamentu przyszłego Systemu Informacyjnego Zdrowia Publicznego.
- Finansowanie zadań w 2026 r. będzie kontynuowane m.in. z funduszy celowych oraz budżetów kilku resortów, zgodnie z mechanizmami konkursowymi i wnioskowymi określonymi w ustawie.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405055/katalog/13175003#13175003
