Duński gigant farmaceutyczny Novo Nordisk – producent semaglutydu znanego z terapii cukrzycy i leczenia otyłości (Ozempic, Wegovy, Rybelsus) – ogłosił wyniki kluczowych badań klinicznych nad zastosowaniem tej cząsteczki w chorobie Alzheimera. Efekt okazał się jednoznacznie rozczarowujący zarówno dla ekspertów, jak i inwestorów. Semaglutyd nie spowolnił progresji choroby, a kurs akcji firmy ponownie gwałtownie wyhamował.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie były najważniejsze wyniki badań EVOKE i EVOKE+ oraz dlaczego semaglutyd okazał się nieskuteczny w chorobie Alzheimera.
- Jak niepowodzenie badań wpłynęło na kurs akcji Novo Nordisk i nastroje inwestorów.
- Co decyzja o przerwaniu projektu oznacza dla rynku leków GLP-1 oraz konkurencji, w tym Eli Lilly.
- Dlaczego znalezienie skutecznej terapii na chorobę Alzheimera nadal stanowi jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny.
Badania EVOKE i EVOKE+: ogromne oczekiwania, srogie rozczarowanie
Badania EVOKE i EVOKE+ prowadzone od 2021 r. objęły łącznie 3808 pacjentów w wieku 55–85 lat z wczesnym stadium choroby Alzheimera – łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI) lub łagodną demencją, potwierdzoną dodatnim wynikiem na obecność amyloidu. Badania były:
- randomizowane,
- kontrolowane placebo,
- podwójnie zaślepione,
- prowadzone z wykorzystaniem doustnej wersji semaglutydu (Rybelsus 14 mg).
Celem była redukcja tempa pogarszania funkcji poznawczych co najmniej o 20% wobec placebo.
Wynik: brak skuteczności klinicznej
W analizie po dwóch latach nie stwierdzono przewagi semaglutydu nad placebo. Zmiany w wyniku Clinical Dementia Rating – Sum of Boxes (CDR-SB), kluczowej miary oceniającej funkcje poznawcze i funkcjonalne, były porównywalne w obu grupach. Z komunikatu spółki:
Badania evoke i evoke+ nie potwierdziły wyższości semaglutydu nad placebo w hamowaniu postępu choroby Alzheimera, mierzonej zmianą wyniku w skali Clinical Dementia Rating – Sum of Boxes (CDR-SB) w porównaniu z wartością wyjściową.
Mimo że lek poprawił wybrane biomarkery neurodegeneracyjne, nie przełożyło się to na funkcjonowanie chorych.
Reakcja rynku: akcje Novo Nordisk ponownie tracą
Niepowodzenie badań EVOKE natychmiast odbiło się na giełdzie, wywołując gwałtowną i emocjonalną reakcję inwestorów wobec akcji Novo Nordisk.
Najniższy kurs od 2021 roku
Informacja o niepowodzeniu badań wywołała jeden z największych spadków giełdowych w historii koncernu.
- Prawie –9% w handlu przedsesyjnym,
- ponad –10% w ciągu dnia,
- finalnie zamknięcie na poziomie –5,8%,
- najniższy kurs od czterech lat.
Kryzys kursu to część szerszego trendu – od początku 2025 roku akcje Novo Nordisk straciły około 50% wartości, głównie z powodu konkurencji i obniżania prognoz.
Głos analityków: przesadna panika czy sygnał ostrzegawczy?
Analityk Sydbank, Soren Lontoft Hansen, stwierdził:
Reakcja akcji prawdopodobnie wynika w większym stopniu ze złych nastrojów wokół akcji Novo Nordisk i negatywnych informacji, które pojawiły się w ciągu ostatniego roku – być może badanie to dało nadzieję na niewielki impuls.
Z kolei zarządzający portfelem Erik Berg-Johnsen był bardziej stanowczy:
Fakt, że badanie przerwano po dwóch latach, mimo planowanego przedłużenia o trzeci rok, sugeruje, że semaglutyd praktycznie nie przynosi żadnych korzyści w spowalnianiu postępu choroby Alzheimera.
Co dalej z badaniami? Novo przerywa projekt, ale nie wycofuje się z obszaru neurodegeneracji
Oficjalne stanowisko spółki jasno wskazuje, że badania nie zostaną kontynuowane:
Dziś ogłosiliśmy, że nasze wysiłki mające na celu spowolnienie postępu choroby Alzheimera dobiegły końca – powiedział dyrektor generalny Mike Doustdar. Zawsze wiedzieliśmy, że prawdopodobieństwo sukcesu jest niewielkie.
Jednocześnie podkreślono, że:
- pełne dane z badań EVOKE/EVOKE+ zostaną przedstawione 3 grudnia 2025 r. na konferencji Clinical Trials on Alzheimer’s Disease (CTAD),
- kolejne szczegółowe wyniki pojawią się w marcu 2026 r. na konferencji AD/PD.
Novo Nordisk zapewniło również:
Chociaż semaglutyd nie wykazał skuteczności w spowalnianiu postępu choroby Alzheimera, obszerny zbiór dowodów naukowych potwierdzających jego skuteczność nadal przynosi korzyści osobom z cukrzycą typu 2, otyłością i powiązanymi chorobami współistniejącymi.
Znaczenie wyników dla rynku GLP-1 i konkurencji
Gdyby terapia okazała się skuteczna, GLP-1 mogłyby wyjść daleko poza obszary diabetologii i leczenia otyłości, otwierając wielomiliardowy rynek neurologiczny.
To mogłoby również przywrócić przewagę Novo nad głównym rywalem – Eli Lilly, który w ostatnich latach rośnie szybciej w obu kluczowych segmentach. Stowarzyszenie Alzheimer’s Association komentowało:
Mimo że tabletka semaglutydu nie okazała się skuteczna w leczeniu choroby Alzheimera, naukowcy będą nadal prowadzić badania nad tą klasą leków, ponieważ mogą one działać inaczej.
Dlaczego to nie koniec poszukiwań terapii na Alzheimera?
Choroba Alzheimera to najczęstsza forma demencji – odpowiada za 60–80% przypadków. Ponad 55 milionów osób na świecie żyje z demencją, a liczba ta rośnie wraz ze starzeniem się populacji.
Trudności w tworzeniu leków
Mimo dziesięcioleci badań:
- nie ma leku, który zatrzymałby chorobę,
- kilka terapii (m.in. Leqembi, Kisunla) spowalnia proces, ale wymaga inwazyjnych wlewów i niesie ryzyko poważnych działań niepożądanych,
- większość projektów klinicznych kończy się porażką.
Główne wnioski
- Badania EVOKE i EVOKE+ obejmujące 3808 pacjentów wykazały, że semaglutyd nie spowalnia postępu choroby Alzheimera – jego skuteczność była porównywalna z placebo w ocenie CDR-SB.
- Akcje Novo Nordisk spadły o około 10%, osiągając najniższy poziom od 2021 r. To kolejny element długotrwałego trendu spadkowego, który obniżył wartość firmy o blisko 50% w 2025 r.
- Mimo poprawy wybranych biomarkerów neurodegeneracyjnych, lek nie przyniósł klinicznych korzyści pacjentom, co doprowadziło do przerwania rocznego przedłużenia badań.
- Porażka studzi oczekiwania dotyczące zastosowania GLP-1 w neurologii. Novo Nordisk traci szansę na nowy rynek, a przewagę zyskuje konkurencyjne Eli Lilly.
Źródło:
- opracowanie własne, Novo Nordisk, CNBC, BBC, Science, Fierce Pharma
