W Uniwersyteckim Centrum Klinicznym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadzono jedną z najbardziej wymagających i jednocześnie najbardziej spektakularnych transplantacji ostatnich lat. Zespół Kliniki Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej UCK WUM przeszczepił dorosłemu pacjentowi obie połączone nerki (en-bloc) pobrane od zmarłego dawcy pediatrycznego. Tego typu procedura jest rzadkością zarówno w Polsce, jak i na świecie, a jej wykonanie wymaga najwyższej precyzji mikrochirurgicznej oraz wieloetapowego planowania.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak doszło do przeszczepienia obu nerek en-bloc od zmarłego dawcy pediatrycznego do dorosłego biorcy i dlaczego to procedura wyjątkowo trudna.
- Jak przebiegał zabieg i jakie innowacyjne techniki mikrochirurgiczne umożliwiły wykorzystanie naczyń o średnicy zaledwie 2 mm.
- W jaki sposób dobrano biorcę oraz jakie były efekty transplantacji tuż po operacji i w kolejnych badaniach kontrolnych.
- Dlaczego ten zabieg może stać się początkiem programu przeszczepień en-bloc i co oznacza dla rozwoju polskiej transplantologii.
Unikalne przeszczepienie en-bloc – dlaczego ta operacja jest tak wyjątkowa?
Przeszczepienia obu nerek od bardzo małych dawców, wykonywane jako tzw. en-bloc, stanowią wyzwanie techniczne i kliniczne. Nerki dziecka są znacznie mniejsze niż narząd osoby dorosłej, a ich naczynia krwionośne mają średnicę zaledwie kilku milimetrów, co wielokrotnie zwiększa ryzyko powikłań.
W tym przypadku dawca był dzieckiem w wieku 2,5 roku, ważącym kilkanaście kilogramów. Jak podkreślają lekarze, skrupulatne przygotowania trwały miesiącami. Dr n. med. Michał Macech relacjonuje:
Do tej operacji przygotowywaliśmy się od miesięcy. Gdy nasz koordynator transplantacyjny zadzwonił, że jest dawca, dla którego Centrum Zdrowia Dziecka nie ma odpowiedniego biorcy, wiedzieliśmy, że to właściwy moment.
Od zmarłego dawcy pobrano serce i wątrobę dla biorców pediatrycznych. Nerki zostały przekazane do zespołu UCK WUM, gdzie zapadła decyzja o wykonaniu przeszczepienia en-bloc do dorosłego biorcy.
Wybór biorcy i przygotowanie do zabiegu
Biorcą został 31-letni mężczyzna chorujący na nefropatię IgA, dializowany od sześciu lat, a przez ostatnie dwa lata pozbawiony własnego wydzielania moczu. W jego przypadku przeszczepienie stanowiło jedyną szansę na poprawę funkcji nerek i odzyskanie niezależności od dializoterapii.
Pobrane narządy wymagały zaawansowanej rekonstrukcji mikrochirurgicznej. Każda z nerek miała około 5 cm długości, a naczynia – zaledwie 2 mm średnicy. Konieczne było wykonanie precyzyjnych zespoleniach naczyniowych między nerkami a fragmentem siedmiomilimetrowej aorty dawcy.
Przebieg operacji krok po kroku
Operacja wymagała całkowicie odmiennego myślenia niż klasyczne przeszczepienia nerek. Dr Michał Macech wyjaśnia:
Podczas typowych przeszczepień od dorosłego dawcy zmarłego do dorosłego biorcy nie musimy myśleć o tym, że nerki będą rosnąć. W przypadku tej operacji – stanęliśmy przed taką wizją, dlatego konieczne było wykonanie mikro zespoleń naczyniowych i odpowiednie ułożenie obu nerek na talerzu biodrowym.
Nerki podjęły czynność natychmiast – już na stole operacyjnym. Poziom kreatyniny u biorcy zaczął spadać od pierwszych godzin po operacji, a kontrolne badania obrazowe wykazały, że narządy szybko powiększyły się do około 8 cm, co świadczy o prawidłowym wzroście i adaptacji do organizmu dorosłego pacjenta.
Zespół, który przeprowadził zabieg
Transplantacja była możliwa dzięki zaangażowaniu wielu zespołów i specjalistów. W pobraniu narządów uczestniczyli:
- dr n. med. Michał Macech,
- dr n. med. Krzysztof Madej,
- instrumentariuszka Małgorzata Klimczak.
Przeszczepienia dokonali:
- dr n. med. Michał Macech,
- prof. Zbigniew Gałązka,
- anestezjolog: dr Alicja Kwiatkowska,
- zespół pielęgniarski: Izabela Gizińska, Edyta Zhulevich, Anna Chrostowska.
Opiekę nefrologiczną sprawowali:
- prof. Jolanta Małyszko,
- dr hab. med. Ewa Wojtaszek,
- dr n. med. Tomasz Głogowski,
- dr Zuhier Shebani.
To właśnie determinacja tego interdyscyplinarnego zespołu sprawiła, że narządy, które mogłyby nie znaleźć biorcy pediatrycznego, zostały efektywnie wykorzystane.
Znaczenie przeszczepienia en-bloc dla przyszłych pacjentów
Lekarze podkreślają, że takie zabiegi mogą stać się początkiem programu transplantacji nerek en-bloc w sytuacjach, gdy nie istnieje odpowiedni biorca pediatryczny:
- nie ograniczają one dostępności narządów dla dzieci,
- umożliwiają uratowanie życia dorosłych pacjentów w pilnej potrzebie,
- pozwalają na racjonalne wykorzystanie dostępnych narządów,
- potwierdzają, że innowacyjne procedury mikrochirurgiczne mogą być z powodzeniem realizowane w Polsce.
Klinika, która zajmuje się najtrudniejszymi przypadkami
UCK WUM ma wieloletnią tradycję w zakresie transplantologii i chirurgii naczyniowej. To jeden z najstarszych ośrodków transplantacyjnych w kraju oraz jednostka o najwyższym stopniu referencyjności w chirurgii naczyniowej. Prof. Zbigniew Gałązka wskazuje:
Klinika Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej UCK WUM jest najstarszym ośrodkiem przeszczepiania narządów w Polsce, a jednocześnie centrum o najwyższym stopniu referencyjności w chirurgii naczyniowej. Łącząc te dwie cechy, od wielu lat zajmujemy się przeszczepianiem narządów biorcom zdyskwalifikowanych przez inne ośrodki transplantacyjne, a także leczeniem powikłań naczyniowych występujących po transplantacji nerek.
To kolejny dowód na to, jak zaawansowane i rzadkie procedury są realizowane w tym ośrodku – zarówno z korzyścią dla pacjentów, jak i rozwoju polskiej transplantologii.
Główne wnioski
- UCK WUM przeprowadziło spektakularną transplantację en-bloc – dorosły biorca otrzymał dwie połączone nerki od 2,5-letniego zmarłego dawcy pediatrycznego, co stanowi niezwykle rzadką procedurę w Polsce i na świecie.
- Zabieg wymagał rekonstrukcji naczyń o średnicy 2 mm i precyzyjnych zespoleniach z fragmentem 7-mm aorty, co potwierdza najwyższy poziom zaawansowania mikrochirurgicznego.
- Transplant natychmiast podjął funkcję – nerki zaczęły pracować już na stole operacyjnym, a poziom kreatyniny u biorcy szybko spadł do wartości prawidłowych; narządy urosły z 5 cm do ok. 8 cm.
- Zespół UCK WUM postuluje stworzenie programu przeszczepień en-bloc, aby wykorzystywać narządy pediatryczne w sytuacjach braku odpowiednich biorców dziecięcych, nie odbierając szans najmłodszym pacjentom.
Źródło:
- Warszawski Uniwersytet Medyczny
