Rząd skierował do konsultacji publicznych projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz kilkunastu innych ustaw. Zakres zmian jest szeroki: obejmuje m.in. uproszczenie zasad zwrotu kosztów leczenia za granicą, formalne uregulowanie statusu OECR, zmiany w składkach zdrowotnych emerytów z zagranicy i nowe zasady zatrudniania w NFZ. Projekt ma też dostosować polskie przepisy do unijnych wyroków.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany przewidziano w refundacji kosztów leczenia i leków za granicą.
- W jaki sposób projekt nowelizuje status Ośrodków Eksperckich Chorób Rzadkich.
- Co zmieni się dla emerytów i rencistów pobierających świadczenia zagraniczne.
- Jakie nowe zasady będą obowiązywać w zatrudnianiu pracowników NFZ.
Refundacja leków i świadczeń za granicą – mniej barier formalnych
Projekt przewiduje zmiany, które mają ułatwić pacjentom uzyskanie zwrotu kosztów leków kupionych w innym kraju UE lub EFTA. Obecnie brak spełnienia formalnych wymogów tzw. recepty transgranicznej może uniemożliwić refundację, mimo że pacjent posiada receptę refundowaną. Nowelizacja eliminuje ten problem i przywraca zgodność z dyrektywą 2011/24/UE.
Z kolei w przypadku pilnego leczenia za granicą – gdy nie było możliwe wcześniejsze uzyskanie zgody prezesa NFZ – nowy przepis uwzględnia taką sytuację i pozwala na refundację, jeśli była uzasadniona stanem zdrowia pacjenta.
Projekt zakłada również możliwość dołączenia opinii lekarza z innego kraju UE lub EFTA do wniosku o leczenie poza granicami Polski, co wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE (sprawy C-777/18 i C-538/19).
Refundacja według przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
Do ustawy dodano nowy art. 42ia, który reguluje procedurę refundacji kosztów świadczeń udzielonych za granicą nie na podstawie przepisów o transgranicznej opiece zdrowotnej, lecz zgodnie z rozporządzeniami unijnymi 883/2004 i 987/2009. Chodzi o sytuacje, gdy pacjent ponosi koszty leczenia, a po powrocie do kraju występuje do NFZ o refundację. Dotąd brakowało jednoznacznych przepisów ustawowych – podstawą były jedynie zarządzenia prezesa Funduszu.
Status OECR – pięcioletnia decyzja administracyjna
Nowelizacja wprowadza formalne podstawy prawne dla nadawania statusu Ośrodków Eksperckich Chorób Rzadkich (OECR). Proces przyznania statusu ma być przeprowadzany w drodze decyzji ministra zdrowia, a uzyskany status będzie ważny przez 5 lat, z możliwością przedłużenia. Ustawa przewiduje także wydanie odpowiednich rozporządzeń i certyfikatów. Ma to uporządkować sytuację formalną ośrodków, które dotychczas funkcjonowały na podstawie listu nominacyjnego z 2023 roku.
Nowe obowiązki dla emerytów z zagranicy
W projekcie pojawiły się zmiany dotyczące osób pobierających emerytury lub renty z zagranicy. Po pierwsze, NFZ zyska prawo do informowania banków o obowiązku zgłoszenia takich osób do ubezpieczenia zdrowotnego, nawet jeśli wcześniej nie było takiej podstawy. Po drugie, emeryci z zagranicy będą musieli informować ZUS o tym, że podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce – w terminie 14 dni od uzyskania świadczenia lub zakończenia pracy za granicą. Niedopełnienie tych obowiązków może skutkować potrąceniem zaległych składek z emerytury.
Ułatwienia dla studentów kierunków medycznych
Nowelizacja jednoznacznie obejmuje ubezpieczeniem zdrowotnym osoby, które odbywają 6-miesięczne szkolenie praktyczne jako odpowiednik stażu podyplomowego, również jeśli studiowały w języku obcym. Wątpliwości interpretacyjne, które dotąd występowały, mają zostać wyeliminowane.
Laboratoria diagnostyczne z obowiązkową zewnętrzną kontrolą jakości
Ustawa o medycynie laboratoryjnej zostanie rozszerzona o obowiązek uczestnictwa laboratoriów w programach zewnętrznej oceny jakości badań – zarówno krajowych, jak i międzynarodowych. Celem jest poprawa bezpieczeństwa pacjentów i ujednolicenie praktyk.
Kto zapłaci za leczenie pacjentów z Gostynina?
Projekt jednoznacznie wskazuje, że świadczenia zdrowotne dla osób umieszczonych w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie mają być finansowane przez NFZ – o ile osoby te podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu. W przypadku osób bez takiego uprawnienia – koszty pokryje budżet państwa.
Zmiany w zasadach pracy w NFZ
Nowelizacja przewiduje złagodzenie ograniczeń w zakresie podejmowania dodatkowego zatrudnienia przez pracowników NFZ – zwłaszcza tych z wykształceniem medycznym. Obecne przepisy są uznane za zbyt rygorystyczne i ograniczające konkurencyjność NFZ jako pracodawcy.
Projekt umożliwia m.in. podjęcie dodatkowej pracy lub prowadzenie działalności gospodarczej, jeśli nie koliduje to z obowiązkami służbowymi. Zgoda prezesa NFZ ma być wymagana tylko w przypadku działalności powiązanej z zakresem obowiązków.
Co dalej z projektem?
Projekt nowelizacji trafił do konsultacji publicznych 3 listopada br. Przewidziano, że nowe przepisy – poza wyjątkami – wejdą w życie 14 dni od ogłoszenia. Przepisy dotyczące rozliczeń składek zdrowotnych wejdą w życie od 2027 r., a rozporządzenia wykonawcze mają zostać przygotowane w kolejnych miesiącach.
Główne wnioski
- Projekt ustawy wprowadza ułatwienia w zwrocie kosztów leczenia i zakupu leków za granicą, zgodnie z unijnym prawem i orzecznictwem TSUE.
- OECR zyskają formalny status nadawany na 5 lat decyzją ministra zdrowia – projekt reguluje warunki, procedurę i dokumenty.
- NFZ będzie mógł zatrudniać pracowników z wykształceniem medycznym na elastyczniejszych zasadach, m.in. z możliwością pracy dodatkowej.
- Emeryci i renciści z zagranicy zostaną zobowiązani do informowania ZUS o zmianach wpływających na ich obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12403851/katalog/13167501#13167501
