Europa znów zmaga się z gwałtownym nawrotem ptasiej grypy. Skala zakażeń, liczba ognisk choroby oraz rosnące straty w hodowlach drobiu budzą poważne obawy o bezpieczeństwo sanitarne, ekonomiczne i środowiskowe. Tylko w Polsce od początku 2025 roku zabito niemal 7 milionów ptaków, a wirus HPAI H5N1 błyskawicznie rozprzestrzenia się na kontynencie – od Belgii i Słowacji po Francję, Niemcy i Wielką Brytanię. W Niemczech notuje się masowe padanie żurawi, a w USA wybito już ponad 180 milionów ptaków. Eksperci ostrzegają, że ten sezon może być jednym z najbardziej niepokojących od dekady.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie kraje europejskie i pozaeuropejskie są obecnie najbardziej dotknięte epidemią ptasiej grypy.
- Dlaczego wirus rozprzestrzenia się szybciej i wcześniej niż w poprzednich sezonach.
- Jakie działania prewencyjne podejmują rządy i hodowcy, aby zatrzymać wirusa.
- Czy ptasia grypa może stanowić zagrożenie dla ludzi i jakie są zalecenia WHO.
Skala zagrożenia – dane z Europy i świata
Według francuskiej agencji nadzoru zdrowia zwierząt ESA, tylko między sierpniem, a połową października 2025 roku odnotowano 56 ognisk ptasiej grypy w 10 krajach UE i Wielkiej Brytanii. To niemal dwa razy więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku, co wskazuje na wczesne i dynamiczne rozprzestrzenianie się wirusa.
Najwięcej przypadków wykryto w Polsce, będącej największym producentem drobiu w UE, a także w Hiszpanii i Niemczech. W Niemczech dodatkowo doszło do masowego padania dzikich żurawi, co wywołało alarm wśród ekologów. Ostrzegają oni przed „powszechnym wybuchem epidemii wśród ptaków wędrownych”.
W USA sytuacja jest równie dramatyczna – od września wybito tam prawie 7 milionów ptaków hodowlanych, w tym 1,3 mln indyków. W łącznym ujęciu liczba wybitych ptaków w USA przekroczyła 180 milionów, co znacząco wpłynęło na ceny jaj – w niektórych stanach dochodzą one do 10 dolarów za tuzin.
Sezon migracyjny i warunki sprzyjające wirusowi
Jesień to szczególnie trudny czas – wirus staje się bardziej aktywny ze względu na niższe temperatury i sezon migracji dzikich ptaków. Żurawie, gęsi i inne gatunki wędrujące zatrzymują się w pobliżu ferm, gdzie dochodzi do błyskawicznego przenoszenia wirusa na drób.
Wszystkie te przypadki w Europie pokazują, że wirus nie zniknął – komentuje Yann Nedelec, dyrektor francuskiej grupy przemysłu drobiarskiego Anvol.
To pierwszy raz od dekady, kiedy ptasia grypa tak wcześnie pojawiła się w tylu krajach Europy. W zeszłym roku w tym samym okresie odnotowano 31 ognisk w dziewięciu krajach, a w 2022 r. – jeszcze mniej. To sygnał, że wirus może być trudniejszy do powstrzymania niż dotychczas zakładano.
Reakcje rządów: zamykanie drobiu i szczepienia
W odpowiedzi na eskalację zagrożenia, Belgia i Francja wydały decyzje o zamknięciu całego drobiu w pomieszczeniach zamkniętych. „Ptasia grypa stanowi poważne zagrożenie dla ferm drobiu i naszej gospodarki” – powiedział belgijski minister rolnictwa David Clarinval. „Najlepszym sposobem ochrony naszych zwierząt i zapobiegania rozprzestrzenianiu się wirusa jest podjęcie środków zapobiegawczych, takich jak obowiązkowe schronienie”.
Francja ogłosiła trzecią ogólnokrajową kampanię szczepień kaczek hodowlanych. Stała się tym samym pierwszym dużym eksporterem drobiu w Europie wdrażającym regularną politykę szczepień. Tamtejsze ministerstwo rolnictwa zaznacza, że strategia ta pomogła ograniczyć skalę zakażeń w poprzednich sezonach.
Zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności i gospodarki
Powracająca ptasia grypa niesie za sobą nie tylko straty hodowlane, ale również gospodarcze i społeczne. W poprzednich latach wybicia milionów ptaków doprowadziły do zaburzeń łańcuchów dostaw, ograniczeń handlowych oraz gwałtownego wzrostu cen żywności, w szczególności jaj i drobiu.
Dodatkowo, kolejne ogniska choroby wykrywane są również w Azji – pierwszy przypadek zgłosiła Japonia, a Brazylia, największy eksporter drobiu na świecie, dopiero niedawno ogłosiła koniec własnej epidemii.
Czy zagrożeni są ludzie?
Światowa Organizacja Zdrowia zapewnia, że ryzyko zakażenia dla ludzi jest wciąż niewielkie. Do większości przypadków zakażeń u ludzi dochodzi po bezpośrednim kontakcie z chorymi zwierzętami. Niemniej, eksperci podkreślają potrzebę uważnej obserwacji sytuacji, ponieważ wirus zaczyna coraz częściej pojawiać się także u ssaków, takich jak lisy czy foki.
Ludzie i ssaki generalnie nie są bardzo podatni na ptasią grypę, ale nadal należy zachować ostrożność – komentuje Mieke Steensels z belgijskiego instytutu Sciensano.
Wyzwania na kolejne tygodnie
Wraz z trwającym sezonem migracyjnym, lekarze weterynarii spodziewają się kolejnych ognisk ptasiej grypy w Europie. Pomimo wdrażanych środków zaradczych, wirus wciąż wymyka się kontroli, co pokazuje, jak trudne jest zachowanie równowagi między zdrowiem zwierząt, bezpieczeństwem publicznym a utrzymaniem ciągłości produkcji żywności.
Główne wnioski
- 56 ognisk ptasiej grypy w UE i Wielkiej Brytanii od sierpnia do połowy października – niemal dwa razy więcej niż rok temu, najwięcej w Polsce, Hiszpanii i Niemczech.
- Żurawie masowo padają w Niemczech, co wzbudza obawy przed rozprzestrzenieniem się wirusa wśród dzikich ptaków migrujących.
- Rządy wprowadzają surowe środki: obowiązkowe zamykanie drobiu w Belgii i Francji, a także ogólnokrajowe kampanie szczepień dla kaczek hodowlanych.
- Ryzyko dla ludzi jest obecnie niskie, ale WHO ostrzega przed koniecznością monitorowania, gdyż wirus coraz częściej zakaża ssaki.
Źródło:
- opracowanie własne, Radio Zet, WHO, Feed Business Middle
