Wraz z globalnym wzrostem legalizacji i konsumpcji marihuany rośnie również zainteresowanie jej wpływem na zdrowie prokreacyjne. Nowe dane z badania opublikowanego w prestiżowym czasopiśmie Nature Communications rzucają światło na potencjalne zagrożenia związane z obecnością tetrahydrokannabinolu (THC) – głównej substancji psychoaktywnej konopi – w środowisku dojrzewania komórek jajowych. Wyniki wskazują, że używanie marihuany może negatywnie wpływać na dojrzewanie oocytów, zaburzać mechanizmy segregacji chromosomów i obniżać szanse na uzyskanie zdrowych (euploidalnych) zarodków w procedurach zapłodnienia in vitro (IVF).
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak THC wpływa na dojrzewanie oocytów oraz zdrowie zarodków podczas procedury in vitro.
- Jakie zmiany genetyczne i komórkowe wykazano po ekspozycji oocytów na THC.
- Dlaczego marihuana może obniżać wskaźnik euploidalności zarodków u pacjentek poddawanych IVF.
- Jakie wnioski płyną z badania opublikowanego w Nature Communications i jak mogą one wpłynąć na zalecenia kliniczne.
THC a układ rozrodczy – nowe dowody
Najnowsze badania zespołu z CReATe Fertility Center w Toronto potwierdzają, że THC przedostaje się do pęcherzyka jajnikowego i wpływa na procesy kluczowe dla prawidłowego rozwoju oocytów. Jak zaznaczają autorzy:
Ekspozycja na THC wpływa na dojrzewanie oocytów, obfitość transkryptów ooplazmy, organizację wrzeciona i segregację chromosomów, co sugeruje, że spożycie konopi może negatywnie wpływać na płodność kobiet.
Endokannabinoidy – takie jak N-arachidonoiloetanoloamid i 2-arachidonoiloglicerol – naturalnie występują w organizmie i odgrywają ważną rolę w reprodukcji. THC, jako związek egzogenny, oddziałuje z receptorami kannabinoidowymi w sposób, który może zaburzać fizjologiczne procesy związane z dojrzewaniem komórek jajowych.
Dane z badania: ponad 1000 pacjentek IVF
Retrospektywna analiza objęła 1059 próbek płynu pęcherzykowego od pacjentek poddawanych IVF, z czego 6% wykazało obecność metabolitów THC. Warto podkreślić, że aż 73% pacjentek z dodatnim wynikiem nie ujawniło w formularzach informacji o używaniu marihuany.
Spektrometria masowa wykazała stężenia:
- 28,8 ng/ml dla 11-COOH-THC,
- 7,5 ng/ml dla Δ9-THC,
- 1,7 ng/ml dla 11-OH-THC.
Pozytywny wynik testu wiązał się z szybszym dojrzewaniem oocytów, ale także niższym wskaźnikiem euploidalności zarodków. Odsetek zarodków euploidalnych u pacjentek z THC dodatnim wynosił 60,0%, podczas gdy u kobiet z ujemnym wynikiem – 67,0%.
Zmiany genetyczne i komórkowe wywołane THC
W badaniach in vitro wykorzystano niedojrzałe oocyty od 24 pacjentek. Po 24-godzinnej ekspozycji na THC zauważono:
- wzrost częstości osiągania metafazy II (do 58%),
- brak zmian w średnicy oocytów i czasie dojrzewania,
- liczne zmiany w ekspresji genów.
Sekwencjonowanie RNA wykazało:
- 89 genów o podwyższonej i 227 o obniżonej ekspresji w grupie THC1,
- 402 geny o podwyższonej i 62 o obniżonej ekspresji w grupie THC2.
Zmiany dotyczyły m.in. szlaków zapalnych, immunologicznych, apoptozy, syntezy białek oraz organizacji wrzeciona podziałowego.
Wspólny zestaw 50 zmienionych genów obejmował podwyższone poziomy m.in. RGS5, RGS18, SLC1A3 oraz obniżone poziomy MMP9, IFNG i IL33.
Nieprawidłowości chromosomalne i morfologia wrzeciona
Analiza aneuploidii wykazała:
- 9% wzrost nieprawidłowości liczby chromosomów w oocytach eksponowanych na THC,
- znaczny wzrost złożonej aneuploidii (utrata/zysk ≥3 chromosomów) – 0% w grupie kontrolnej vs 42% po ekspozycji na THC,
- istotne zaburzenia morfologii wrzeciona – aż 92% oocytów w grupie THC2 wykazywało nieprawidłowości.
Znaczenie kliniczne i rekomendacje
Choć nie wszystkie obserwacje osiągnęły poziom istotności statystycznej, to łączna analiza transkryptomiczna, cytogenetyczna i morfologiczna jednoznacznie wskazuje na potencjalnie szkodliwy wpływ THC na zdrowie komórek jajowych i jakość zarodków.
Dla klinik leczenia niepłodności oraz pacjentek planujących in vitro oznacza to konieczność:
- uwzględniania pytań o używanie marihuany w wywiadzie medycznym,
- edukowania pacjentek o potencjalnych skutkach THC dla zdrowia rozrodczego,
- rozważenia badań przesiewowych płynu pęcherzykowego w wybranych przypadkach.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- THC wykryto w 6% próbek płynu pęcherzykowego u pacjentek IVF, przy czym 73% nie ujawniało stosowania konopi w dokumentacji medycznej.
- Ekspozycja oocytów na THC wiąże się z wyższym ryzykiem aneuploidii i zaburzoną morfologią wrzeciona podziałowego – nawet 92% nieprawidłowości w grupie THC2.
- Odsetek zdrowych (euploidalnych) zarodków był niższy u pacjentek z wykrywalnym poziomem THC (60% vs 67%).
- Badanie dostarcza dowodów, że THC zaburza funkcjonowanie układu endokannabinoidowego, co może wpływać na płodność i efektywność zapłodnienia in vitro.
Źródło:
- Nature Communications
- Newsweek
- Medicalxpress
