DT-109, nowy kandydat na lek opracowany na University of Michigan, wykazał skuteczność w leczeniu zarówno ciężkiego stłuszczenia wątroby, jak i miażdżycy u dużych ssaków. Badania prowadzone we współpracy z Xi’an Jiaotong University Health Science Center wykazały, że DT-109 znacząco ogranicza powstawanie blaszek miażdżycowych w aorcie i tętnicach wieńcowych oraz hamuje procesy prowadzące do zwapnienia naczyń.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest DT-109 i jak powstał;
- Jakie efekty przyniósł w badaniach na dużych ssakach;
- Dlaczego ten związek może być przełomem w terapii MASH i miażdżycy;
- Jak DT-109 działa na poziomie molekularnym;
- Jakie są kolejne kroki w badaniach i co oznacza to dla pacjentów.
DT-109 – związek o podwójnym działaniu
Zespół naukowców z University of Michigan Medical School we współpracy z Xi’an Jiaotong University Health Science Center wykazał, że tripeptyd DT-109 – wcześniej badany jako lek na ciężką postać stłuszczeniowej choroby wątroby – skutecznie hamuje rozwój miażdżycy u dużych ssaków. Wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Signal Transduction and Targeted Therapy.
Związek oparty na glicynie nie tylko ograniczył tworzenie się blaszek miażdżycowych w aorcie i tętnicach wieńcowych u naczelnych, ale także zatrzymał procesy wapnienia naczyń, które pogłębiają sztywność tętnic i destabilizują blaszki miażdżycowe.
DT-109 wykazał niezwykłą zdolność do przeciwdziałania postępowi miażdżycy, co jest osiągnięciem o ogromnym potencjale terapeutycznym – podkreślił dr Eugene Chen, współautor badania i profesor medycyny sercowo-naczyniowej.
Skuteczność potwierdzona w modelu najbliższym człowiekowi
Badania przeprowadzono na naczelnych innych niż człowiek, które przez 10 miesięcy karmiono dietą bogatą w cholesterol. Następnie podano im doustnie DT-109. Wyniki były jednoznaczne – związek ograniczył powstawanie blaszek miażdżycowych i stłumił przewlekły stan zapalny, będący jednym z głównych czynników prowadzących do zwapnienia naczyń.
W przeciwieństwie do modeli opartych na genetycznie zmodyfikowanych myszach, naczelne znacznie lepiej odwzorowują ludzką fizjologię miażdżycy i zaburzeń metabolicznych. Jak zaznaczają autorzy, ten fakt może przyspieszyć przejście do fazy badań klinicznych.
Nasze wyniki w modelach naczelnych innych niż człowiek wzmacniają potencjał udanej translacji klinicznej, dając nadzieję w krajobrazie chorób, w którym obecnie brakuje skutecznych metod leczenia – powiedział Chen.
Od MASH do miażdżycy – jedna cząsteczka, dwa cele
DT-109 to tripeptyd o sekwencji Gly-Gly-Leu, opracowany w 2019 roku po tym, jak badania wykazały związek między zaburzeniem metabolizmu glicyny, a rozwojem niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD).
W badaniu opublikowanym w Cell Metabolism w 2023 roku związek skutecznie odwrócił nagromadzenie tłuszczu w wątrobie i zapobiegł jej włóknieniu – zarówno u myszy, jak i naczelnych.
MASH (dawniej NASH – niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby), dotyka niemal 7% populacji światowej i wiąże się z wysokim ryzykiem miażdżycy, zawału serca oraz udaru. Nowe wyniki sugerują, że DT-109 może stać się lekiem o podwójnym działaniu – jednocześnie korygującym zaburzenia metaboliczne w wątrobie i chroniącym układ sercowo-naczyniowy.
Pojawienie się DT-109 jako leku o podwójnym działaniu, który może także powikłania naczyniowe związane z miażdżycą, oznacza znaczący postęp w krajobrazie leczenia – zaznaczył dr Jifeng Zhang, współautor badania.
Mechanizm działania: hamowanie stanu zapalnego i wapnienia
Jednym z kluczowych mechanizmów działania DT-109 jest jego wpływ na szlaki zapalne. Związek wyraźnie ograniczył aktywność inflammasomu NLRP3 – białka zaangażowanego w inicjowanie przewlekłego stanu zapalnego oraz wapnienia naczyń. Zmniejszenie aktywności NLRP3 przełożyło się na mniejszą sztywność tętnic oraz stabilność blaszek miażdżycowych.
Te wyniki są szczególnie ważne, ponieważ sugerują, że DT-109 może nie tylko zmniejszyć zmiany miażdżycowe, ale także zapobiec wapnieniu naczyń, które nasila sztywność tętnic i podatność na blaszki w zaawansowanej miażdżycy – podkreślił Chen. – To stwarza okazję do zajęcia się przyczyną problemu, zamiast radzenia sobie z powikłaniami w miarę ich pojawiania się.
Przewaga nad obecnymi terapiami
Obecny standard leczenia miażdżycy obejmuje głównie leki obniżające poziom lipidów, takie jak statyny i inhibitory PCSK9. Mimo ich powszechnego stosowania, nie zapobiegają one wapnieniu naczyń ani nie zatrzymują progresji choroby. DT-109 może zatem uzupełnić lukę terapeutyczną, oferując szersze działanie niż tylko kontrola cholesterolu.
W połączeniu ze zdolnością do ochrony wątroby i modulacji metabolizmu lipidów, DT-109 wyróżnia się jako potencjalny kandydat do przyszłych badań klinicznych.
Co dalej?
DT-109 został opatentowany i licencjonowany firmie Diapin Therapeutics, spin-offowi University of Michigan. Uczelnia posiada interes finansowy w firmie i leku, a wniosek patentowy obejmuje zastosowanie DT-109 w leczeniu chorób metabolicznych, sercowo-naczyniowych i zapalnych. Naukowcy planują kontynuować badania i przygotować grunt pod badania kliniczne u ludzi.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- DT-109 skutecznie ogranicza powstawanie blaszek miażdżycowych i hamuje zwapnienie naczyń u dużych ssaków.
- Mechanizm działania opiera się na modulacji szlaku zapalnego NLRP3 i poprawie metabolizmu lipidów.
- DT-109 może działać jako terapia skojarzona na stłuszczenie wątroby i miażdżycę, odpowiadając na duże potrzeby kliniczne.
- Badania na naczelnych wzmacniają potencjał translacji DT-109 do zastosowania klinicznego u ludzi.
Źródła:
- nature.com
- michiganmedicine.org
