Czy sztuka może leczyć tak skutecznie jak medycyna? W Neuchâtel, szwajcarskim mieście nad Jeziorem Neuchâtel, rozpoczęto pionierski projekt, w którym lekarze przepisują pacjentom nie tylko leki, ale również… darmowe wizyty w muzeach. Inicjatywa oparta na rekomendacjach Światowej Organizacji Zdrowia ma na celu wsparcie zdrowia psychicznego i fizycznego poprzez kontakt ze sztuką. To nowy model terapii, który może zmienić podejście do leczenia w całej Europie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak w praktyce działa program recept na wizyty w muzeach w Neuchâtel.
- Dlaczego kontakt ze sztuką może wspierać leczenie depresji i chorób przewlekłych.
- Jakie są naukowe podstawy terapii przez sztukę, w tym rekomendacje WHO.
- W jaki sposób lekarze i pacjenci reagują na nową formę wsparcia zdrowia.
Kultura na receptę – szwajcarski pilotaż z wizją przyszłości
W Neuchâtel, malowniczym mieście w zachodniej Szwajcarii, lekarze mają od niedawna do dyspozycji nowatorską metodę wsparcia zdrowia psychicznego i fizycznego swoich pacjentów – mogą przepisywać darmowe wizyty w muzeach jako element terapii. Inicjatywa, będąca wspólnym przedsięwzięciem władz lokalnych i regionalnych, zyskała zainteresowanie zarówno środowiska medycznego, jak i instytucji kultury.
Choć może się to wydawać nietypowe, projekt opiera się na solidnych podstawach naukowych, w tym na rekomendacjach Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), która w 2019 roku opublikowała raport podkreślający terapeutyczne korzyści płynące z kontaktu ze sztuką.
Leczenie przez sztukę – konkretne korzyści dla pacjentów
Program działa na prostych zasadach – lekarz, uznając, że pacjent może skorzystać na kontakcie z kulturą, wystawia tzw. „muzealną receptę”, która umożliwia bezpłatny wstęp do jednego z czterech muzeów w Neuchâtel. Do tej pory wystawiono już około 500 takich recept, a całkowity budżet projektu wyniósł zaledwie 10 tysięcy franków szwajcarskich, czyli około 10 460 euro.
Sztuka może pomóc zrelaksować umysł, niemal jak medycyna zapobiegawcza – podkreśla Julie Courcier Delafontaine, radna miejska i współinicjatorka projektu.
Jak dodaje, kryzys związany z pandemią COVID-19 uwidocznił, jak bardzo przestrzenie kultury wpływają na nasze samopoczucie psychiczne.
Nie tylko depresja – szerokie spektrum zastosowań
Z terapii przez sztukę mogą korzystać osoby zmagające się z depresją, chorobami przewlekłymi, ograniczoną mobilnością czy wypaleniem zawodowym. Głównym elementem jest aktywizacja pacjenta – wyjście z domu, ruch, kontakt ze sztuką i bodźcami społecznymi.
To może być osoba z depresją, osoba, która ma problemy z chodzeniem, osoba z przewlekłą chorobą – tłumaczy Marianne de Reynier Nevsky, menedżerka ds. mediacji kulturowej w Neuchâtel, która była jedną z pomysłodawczyń programu.
Wskazuje, że wizyty w muzeum angażują zarówno ciało, jak i umysł.
Wsparcie środowiska medycznego
Z entuzjazmem do programu odnosi się także środowisko lekarskie. Dr Marc-Olivier Sauvain, szef chirurgii w Neuchâtel Hospital Network, już przepisał takie wizyty swoim pacjentom jako przygotowanie do operacji:
To szansa na ćwiczenia fizyczne i intelektualne – zauważa. Jego zdaniem recepta muzealna może skutecznie zmotywować pacjentów do większej aktywności, nawet jeśli nie są przekonani do spacerów czy ćwiczeń.
To życzeniowe myślenie, że pacjenci sami się zmobilizują. A wizyta w muzeum – owszem, to może zadziałać – dodaje.
Społeczny odbiór i możliwa przyszłość projektu
Pozytywne głosy płyną również ze strony mieszkańców miasta. Carla Fragniere Filliger, emerytowana nauczycielka i poetka, komentuje:
Uważam, że to świetny pomysł. Powinny być recepty dla wszystkich muzeów na świecie!
Jeśli projekt pilotażowy zakończy się sukcesem, władze Neuchâtel planują rozszerzenie go na inne dziedziny kultury, takie jak teatr czy taniec. Chociaż obecnie szwajcarski system opieki zdrowotnej nie obejmuje „kultury jako terapii”, to – jak wyraża nadzieję Courcier Delafontaine – w przyszłości może się to zmienić.
Główne wnioski
- W Neuchâtel działa program pilotażowy, w ramach którego lekarze mogą przepisywać darmowe wizyty w muzeach jako element terapii.
- Wystawiono już 500 recept, a koszt całego programu to tylko 10 000 franków szwajcarskich.
- WHO potwierdza korzyści zdrowotne płynące z kontaktu ze sztuką, m.in. w redukcji stresu, depresji i poprawie funkcji poznawczych.
- Program może zostać rozszerzony na inne formy kultury, takie jak teatr czy taniec, jeśli jego skuteczność zostanie potwierdzona.
Źródła:
- euronews.com
- ctvnews.ca
