Główny Urząd Statystyczny opublikował raport „Nauka i technika w 2024 r.”, który pokazuje obraz inwestycji w badania i rozwój w Polsce. Dane wskazują na wyraźny wzrost nakładów w perspektywie kilkuletniej, ale jednocześnie ujawniają spadek w ujęciu rocznym. Wciąż widoczna jest także luka względem średniej unijnej, szczególnie w relacji wydatków B+R do PKB.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie były nakłady na badania i rozwój w Polsce w 2024 r. oraz jak zmieniły się rok do roku.
- Jak wygląda struktura finansowania B+R z dominacją sektora przedsiębiorstw.
- Jakie są różnice regionalne w nakładach i zatrudnieniu w B+R.
- Jakie znaczenie mają biotechnologia, nanotechnologia i aktywność patentowa.
Nakłady na B+R: wzrost w perspektywie lat, spadek rok do roku
W 2024 r. krajowe nakłady brutto na działalność badawczo-rozwojową (GERD) wyniosły 51,5 mld zł. W porównaniu z 2023 r. oznacza to spadek o 3,1%. Jednocześnie w horyzoncie pięciu lat nakłady wzrosły o 70,0%, co pokazuje długoterminowy trend wzrostowy.
Intensywność prac B+R, liczona jako relacja nakładów do PKB, wyniosła 1,41%. To wynik niższy o 0,83 p. proc. od średniej dla Unii Europejskiej. Największy udział w tym wskaźniku miał sektor przedsiębiorstw (0,89% PKB), następnie szkolnictwo wyższe (0,48%), sektor rządowy (0,03%) oraz instytucje non-profit (0,003%).
Firmy dominują w finansowaniu badań
Struktura finansowania pokazuje wyraźną dominację sektora przedsiębiorstw. W 2024 r. odpowiadał on za 63,3% całkowitych nakładów na B+R, co przekłada się na 32,6 mld zł. Uczelnie wyższe odpowiadały za 34,4% (17,7 mld zł), a sektor rządowy za 2,1% (1076,3 mln zł).
Duże różnice regionalne i koncentracja w Mazowieckiem
Nakłady na B+R w przeliczeniu na mieszkańca wyniosły średnio 1370 zł. Najwyższy poziom odnotowano w województwie mazowieckim – 3368 zł na osobę. Dla porównania, w makroregionie wschodnim było to 684 zł, a w centralnym 713 zł.
Podobna koncentracja widoczna jest w zatrudnieniu. Wskaźnik personelu B+R wyniósł 9,7 EPC na 1000 pracujących, przy czym w mazowieckim osiągnął poziom 20,0 EPC, a w regionie północno-zachodnim jedynie 5,3 EPC.
320 tys. osób w B+R. Dominują badacze i sektor prywatny
Łącznie w działalność badawczo-rozwojową zaangażowanych było 320 tys. osób. Z tego 82,3% stanowił personel wewnętrzny, a 69,1% pełniło funkcję badaczy.
Największy udział w zatrudnieniu miał sektor przedsiębiorstw – 52,5% wszystkich pracowników B+R. Szkolnictwo wyższe odpowiadało za 44,5%, a sektor rządowy za 2,6%.
Biotechnologia i nanotechnologia: stabilne, ale ograniczone nakłady
W obszarach kluczowych dla medycyny i farmacji skala inwestycji pozostaje umiarkowana. Nakłady na działalność B+R w biotechnologii wyniosły 1,84 mld zł, a zaangażowanych było 8424 osób.
W nanotechnologii było to 368,3 mln zł oraz 2654 pracowników. Dane pokazują, że choć oba sektory rozwijają się, ich udział w całości nakładów B+R pozostaje ograniczony.
Innowacje napędzane przez duże firmy
Nakłady na działalność innowacyjną przedsiębiorstw przemysłowych wyniosły 24,1 mld zł, a w sektorze usług 33,4 mld zł. W obu przypadkach dominowały największe podmioty – firmy zatrudniające powyżej 249 osób odpowiadały za ponad 69% wydatków w przemyśle i 72,5% w usługach.
Największa część środków została przeznaczona na działalność B+R – odpowiednio 12,7 mld zł w przemyśle i 21,1 mld zł w usługach.
Komercjalizacja wiedzy i patenty
W 2024 r. produkty z sektorów wysokiej i średnio-wysokiej techniki odpowiadały za 33,5% przychodów w przetwórstwie przemysłowym. W sektorze wysokiej techniki udział wyniósł 5,1%.
W Urzędzie Patentowym RP zarejestrowano 3363 zgłoszenia krajowych wynalazków, a przyznano 2000 patentów.
Główne wnioski
- Nakłady na B+R wyniosły 51,5 mld zł i spadły o 3,1% rok do roku, mimo wzrostu o 70% w perspektywie 5 lat.
- Polska przeznacza 1,41% PKB na B+R, co oznacza wynik niższy o 0,83 p. proc. od średniej UE.
- Sektor przedsiębiorstw odpowiada za 63,3% finansowania (32,6 mld zł), wyraźnie dominując nad szkolnictwem wyższym.
- Najwyższe nakłady i zatrudnienie koncentrują się w woj. mazowieckim – 3368 zł na mieszkańca i 20,0 EPC.
Źródło:
- https://publikacje.new.stat.gov.pl/portal-publikacje/nauka-i-technika-w-2024-r
