Do konsultacji publicznych trafił projekt uchwały Rady Ministrów, który aktualizuje program wieloletni Narodowej Strategii Onkologicznej. Zmiana ma otworzyć drogę do szerszego udziału organizacji pacjenckich i podmiotów działających w obszarze zdrowia publicznego w realizacji działań edukacyjnych oraz profilaktycznych. Ministerstwo Zdrowia argumentuje, że to konieczne, aby zwiększyć zasięg działań komunikacyjnych dotyczących nowotworów i poprawić efektywność programów świadomościowych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w Narodowej Strategii Onkologicznej proponuje Ministerstwo Zdrowia i dlaczego mają zostać wprowadzone.
- Które podmioty, w tym organizacje pacjenckie, będą mogły realizować działania edukacyjne i profilaktyczne.
- W jaki sposób finansowane będą zadania powierzone NGO oraz jaka kwota została przewidziana na ten cel.
- Jakie grupy społeczne i instytucjonalne obejmuje projekt oraz jakie efekty mają przynieść zmiany.
Strategia przyjęta w 2020 r. wymaga rozszerzenia katalogu realizatorów
Narodowa Strategia Onkologicziczna (NSO) została przyjęta uchwałą nr 10 Rady Ministrów z 4 lutego 2020 r. i od początku definiowana jest jako kompleksowy program budujący długofalowe podejście do profilaktyki, diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych. Jeden z jej fundamentów dotyczy edukacji – od podnoszenia świadomości dorosłych po promowanie badań przesiewowych.
Obecny model zakłada, że minister zdrowia może powierzać zadania Strategii czterem kategoriom podmiotów: własnym komórkom organizacyjnym, jednostkom nadzorowanym, realizatorom wskazanym w aktach wykonawczych do ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia oraz podmiotom wyłanianym w konkursach ofert zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Resort ocenił jednak, że istnieje potrzeba poszerzenia katalogu podmiotów, które mogą prowadzić działania promocyjne – zwłaszcza te związane z edukacją zdrowotną i profilaktyką nowotworów. Propozycja zakłada dopuszczenie organizacji spełniających kryteria art. 3 ust. 2 ustawy o zdrowiu publicznym, czyli instytucji, których statut obejmuje cele zgodne z zadaniami z obszaru zdrowia publicznego. W praktyce oznacza to m.in. organizacje pacjenckie zajmujące się prawami osób z chorobami nowotworowymi.
Nowy zapis w „Ramy finansowe NSO”: zadania trafią do NGO w konkursach ofert
Projekt uchwały wprowadza dodatkowy punkt w części „Ramy finansowe Narodowej Strategii Onkologicznej”. Doda on możliwość powierzania działań promocyjnych, zwłaszcza edukacyjnych, takim podmiotom, jak organizacje pacjenckie czy instytucje realizujące zadania z zakresu zdrowia publicznego.
Zmiana obejmuje m.in. zadania 3 i 10 Strategii:
- działania zwiększające świadomość dorosłych dotyczące wpływu zachowań zdrowotnych na ryzyko nowotworów;
- opracowanie skutecznych metod przekonywania do badań przesiewowych.
Realizacja tych zadań ma odbywać się w trybie konkursu ofert określonym w art. 14 i 15 ustawy o zdrowiu publicznym. Minister zdrowia będzie ogłaszać konkursy, a finansowanie będzie przekazywane na podstawie umowy zawartej z wybranym realizatorem. Co istotne, procedura nie będzie podlegała przepisom prawa zamówień publicznych ani regulacjom o działalności pożytku publicznego i wolontariacie.
Według autorów projektu ma to przyspieszyć wdrażanie działań edukacyjnych i pozwolić lepiej wykorzystać potencjał organizacji społecznych, które mają bezpośredni kontakt z pacjentami onkologicznymi.
2 mln zł dla organizacji pozarządowych
W projekcie podkreślono, że źródłem finansowania dla zadań powierzanych nowym realizatorom będzie budżet państwa, z części pozostającej w dyspozycji ministra zdrowia (część 46 – Zdrowie). To ten sam strumień, z którego finansowany jest obecny program wieloletni Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030, przyjęty uchwałą nr 10 Rady Ministrów z 4 lutego 2020 r. Dodatkowym mechanizmem pozostaje plan finansowy Funduszu Medycznego, który również może zasilać poszczególne działania, jeśli przewiduje to harmonogram wdrażania Strategii.
W dokumentach założono, że na realizację zadań przez organizacje pozarządowe zostanie przeznaczone ok. 2 mln zł z budżetu NSO. Środki te mają trafić do podmiotów wyłonionych w konkursach ofert i dotyczyć przede wszystkim projektów edukacyjnych oraz działań informacyjnych związanych z profilaktyką nowotworów.
Jednocześnie resort podkreślił, że planowane zmiany nie spowodują zwiększenia całkowitego budżetu NSO ani planu finansowego Funduszu Medycznego. Nowe rozwiązania mają zostać sfinansowane w ramach już zaplanowanych środków Strategii i obowiązujących instrumentów finansowych.
Grupy objęte oddziaływaniem projektu: 37,4 mln mieszkańców i 3000 organizacji
W ocenie skutków regulacji wskazano trzy podstawowe grupy objęte projektem. Najliczniejszą jest społeczeństwo Polski – według GUS to 37 401 tys. mieszkańców (stan na czerwiec 2025 r.). W uzasadnieniu wskazano, że zmiana ma sprzyjać poprawie stanu zdrowia populacji, większej jakości życia oraz redukcji przedwczesnej umieralności z powodu chorób nowotworowych.
Drugą grupę stanowią organizacje pozarządowe oraz podmioty realizujące zadania z zakresu zdrowia publicznego. Szacuje się, że chodzi o ok. 3000 instytucji. Nowelizacja otwiera im możliwość aplikowania o środki na zadania przewidziane w Strategii.
Trzeci podmiot to minister zdrowia, który będzie odpowiedzialny za organizację konkursów na realizację działań promocyjnych, edukacyjnych i profilaktycznych.
Szerszy zasięg działań edukacyjnych dotyczących onkologii
Projektodawcy oceniają, że zmiana przyniesie wymierne efekty w zakresie promocji zdrowia i edukacji, ponieważ umożliwi większej liczbie podmiotów prowadzenie działań na rzecz profilaktyki nowotworów. Dzięki temu zwiększyć ma się zasięg komunikacji kierowanej do populacji dorosłych, a działania przeprowadzane w ramach NSO mają być bardziej elastyczne i dopasowane do lokalnych potrzeb.
Główne wnioski
- Projekt aktualizacji NSO zakłada włączenie organizacji pacjenckich i innych podmiotów zdrowia publicznego do realizacji działań edukacyjnych i profilaktycznych dotyczących nowotworów.
- Ministerstwo Zdrowia wprowadza nowy mechanizm powierzania zadań w trybie konkursów ofert zgodnie z ustawą o zdrowiu publicznym, bez stosowania przepisów o zamówieniach publicznych.
- Na realizację projektów przez NGO przewidziano ok. 2 mln zł z budżetu Narodowej Strategii Onkologicznej, bez zwiększania całkowitego budżetu programu ani planu Funduszu Medycznego.
- Zmiana obejmie 37,4 mln mieszkańców oraz ok. 3000 organizacji, a celem jest zwiększenie zasięgu działań edukacyjnych i poprawa skuteczności profilaktyki onkologicznej.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12406750/katalog/13183958#13183958
