Nowe badanie przeprowadzone przez zespół naukowców z Karolinska Institutet oraz innych europejskich ośrodków badawczych dostarcza silnych dowodów na to, że współczesne środowisko miejskie może znacząco zwiększać ryzyko rozwoju astmy. Po raz pierwszy jednocześnie oceniono wpływ wielu czynników środowiskowych – zanieczyszczenia powietrza, gęstości zabudowy i dostępności terenów zielonych – na zachorowalność na astmę zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Wyniki są niepokojące: aż 11,6% przypadków astmy można przypisać właśnie tej kombinacji czynników.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie czynniki środowiskowe w miastach wpływają na rozwój astmy u dzieci i dorosłych.
- Czym jest ekspozom i dlaczego jego analiza pozwala lepiej ocenić ryzyko zdrowotne.
- Jakie wnioski płyną z europejskiego badania obejmującego 350 tys. mieszkańców.
- Dlaczego planowanie urbanistyczne i obecność terenów zielonych mają znaczenie dla zdrowia publicznego.
Kompleksowe podejście: ekspozom miejski a astma
W badaniu wzięło udział niemal 350 000 osób z 14 kohort pochodzących z siedmiu krajów europejskich. Naukowcy przeanalizowali dokładne adresy zamieszkania uczestników, co pozwoliło na precyzyjne powiązanie danych środowiskowych z konkretnymi osobami. Zastosowano zaawansowane narzędzia analizy przestrzennej, w tym zdjęcia satelitarne, które identyfikowały powierzchnie zabudowane (obszary szare), tereny zielone (np. parki) oraz obecność wód (obszary niebieskie).
Jak zaznacza pierwszy autor badania, dr Zhebin Yu z Instytutu Medycyny Środowiskowej Karolinska Institutet:
Połączyliśmy kilka czynników środowiskowych i opisaliśmy, jak razem wpływają na ryzyko rozwoju astmy. Daje to lepszy obraz ryzyka środowiskowego, ponieważ życie w mieście zwykle wiąże się z narażeniem na kilka czynników ryzyka środowiskowego w tym samym czasie.
W trakcie trwania badania niemal 7500 uczestników rozwinęło astmę. Naukowcy obliczyli, że w bardziej sprzyjających warunkach środowiskowych co dziesiąty przypadek tej choroby mógłby nie wystąpić.
Zanieczyszczenie i brak zieleni: toksyczna mieszanka
Wyniki pokazują jednoznacznie, że to nie pojedynczy czynnik, lecz ich kombinacja ma największy wpływ na rozwój astmy. Najgroźniejsze okazało się połączenie wysokiego poziomu zanieczyszczeń powietrza (szczególnie cząstek PM2.5), braku zieleni w otoczeniu oraz gęstej zabudowy miejskiej.
Taki układ zwiększa narażenie na szkodliwe czynniki, ogranicza cyrkulację powietrza i potęguje efekt miejskiej wyspy ciepła, prowadząc do pogorszenia jakości życia i zdrowia mieszkańców.
Jak podkreśla prof. Erik Melén z Wydziału Badań Klinicznych i Edukacji w Södersjukhuset:
Jest to przydatne dla polityków i innych osób zaangażowanych w planowanie urbanistyczne. Metoda ta umożliwia identyfikację obszarów ryzyka w istniejących obszarach miejskich, ale można ją również wykorzystać podczas planowania przyszłych środowisk miejskich.
Astma jako efekt złożonej ekspozycji środowiskowej
Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu UE EXPANSE i stanowi część szerszego podejścia naukowego o nazwie ekspozom. Ekspozom to pojęcie obejmujące całkowitą ekspozycję organizmu na czynniki środowiskowe od urodzenia przez całe życie. Analiza ekspozomu pozwala na znacznie dokładniejsze zrozumienie, jak środowisko wpływa na zdrowie – w tym rozwój chorób przewlekłych, takich jak astma, POChP, udar czy cukrzyca.
Kolejnym etapem projektu będzie zbadanie próbek krwi od wybranych uczestników w celu analizy ich metabolomu – złożonego profilu substancji chemicznych obecnych w organizmie, które mogą odzwierciedlać reakcję biologiczną na zanieczyszczenia środowiskowe.
Co dalej? Wnioski dla polityki zdrowotnej i urbanistyki
Wyniki badania mają istotne znaczenie nie tylko dla naukowców, ale także dla decydentów publicznych i urbanistów. Pokazują bowiem, że inwestowanie w tereny zielone i poprawę jakości powietrza to nie tylko kwestia estetyki, lecz kluczowy element profilaktyki zdrowotnej.
To kolejne badanie, które podkreśla, że planowanie przestrzenne ma bezpośredni wpływ na zdrowie populacji. Zielone przestrzenie pełnią nie tylko funkcję rekreacyjną – obniżają poziom stresu, poprawiają jakość powietrza i mogą chronić przed chorobami układu oddechowego.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- 11,6% przypadków astmy można powiązać z połączeniem zanieczyszczenia powietrza, braku zieleni i gęstej zabudowy miejskiej.
- Badanie objęło niemal 350 000 osób z 14 kohort w 7 krajach Europy, co czyni je jednym z największych tego typu analiz.
- Nowatorskie podejście ekspozomowe pozwoliło na ocenę wpływu wielu czynników środowiskowych jednocześnie, a nie pojedynczo.
- Wyniki są istotne dla planistów i polityków – mogą pomóc w identyfikacji obszarów ryzyka i projektowaniu zdrowszych przestrzeni miejskich.
Źródła:
- Karolinska Institutet
- The Lancet Regional Health – Europe
