Długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem chorób neuronu ruchowego (MND), w tym ALS – wynika z analizy szwedzkich badaczy opublikowanej na łamach JAMA Neurology. Naukowcy obserwowali osoby mieszkające w rejonach o wyższych stężeniach pyłów zawieszonych i dwutlenku azotu, a następnie porównywali historię narażenia z danymi klinicznymi. Choć poziomy zanieczyszczeń w Szwecji należą do jednych z niższych w Europie, zespół badawczy odnotował wyraźny wzrost ryzyka choroby w grupach najbardziej eksponowanych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak długotrwała ekspozycja na pyły PM2.5, PM10 i dwutlenek azotu może wpływać na ryzyko MND i ALS.
- Jakie dane populacyjne wykorzystano w analizie obejmującej ponad 10 000 osób.
- Jakie wartości ryzyka odnotowano w grupach najbardziej narażonych.
- Jak zanieczyszczenie powietrza może wpływać na tempo pogarszania się funkcji ruchowych i oddechowych u pacjentów po diagnozie.
Zakres badania i populacja analizowana
W projekcie ujęto 1 463 osoby z niedawno rozpoznaną chorobą neuronu ruchowego, a także 1 768 rodzeństwa i ponad 7 000 dobranych kontrolnie uczestników z populacji ogólnej. Badacze ocenili wieloletnie narażenie na pyły PM2.5, PM2.5-10, PM10 oraz na dwutlenek azotu, analizując adresy zamieszkania do 10 lat wstecz od diagnozy. Roczne średnie stężenia w badanej populacji znajdowały się nieco powyżej zaleceń WHO, a wartości maksymalne były istotnie niższe niż w państwach o ciężkim smogu.
Wyższe ryzyko przy długiej ekspozycji
Według autorów długotrwałe narażenie na zanieczyszczenia powietrza wiązało się z 20–30% wyższym prawdopodobieństwem rozwoju chorób neuronu ruchowego. Zależność obserwowano również u osób, które po rozpoznaniu choroby mieszkały w bardziej obciążonych rejonach – szybciej postępowało u nich osłabienie funkcji ruchowych i oddechowych, częściej też wymagały inwazyjnej wentylacji i cechowały się wyższym ryzykiem zgonu.
– Nasze wyniki wskazują, że zanieczyszczenie powietrza może nie tylko przyczyniać się do wystąpienia choroby, ale także wpływać na szybkość jej postępu – podkreśla Caroline Ingre, adiunkt w Katedrze Neurologii Klinicznej Instytutu Karolinska.
Wyniki potwierdzone także dla ALS
Po zawężeniu analizy wyłącznie do pacjentów z ALS uzyskano niemal identyczny wzorzec – zarówno jeśli chodzi o ryzyko zachorowania, jak i dynamikę pogarszania się stanu zdrowia. Obserwacje te wzmacniają hipotezę, że czynniki środowiskowe mogą odgrywać istotną rolę w patogenezie ALS, mimo że mechanizmy biologiczne pozostają niewyjaśnione.
Możliwe procesy biologiczne
Zespół badawczy podkreśla, że analiza opiera się na danych obserwacyjnych, dlatego nie pozwala wnioskować o bezpośredniej przyczynowości. Wskazuje jednak, że wcześniejsze prace naukowe łączyły ekspozycję na pyły i dwutlenek azotu z aktywacją procesów zapalnych i stresem oksydacyjnym w układzie nerwowym. Autorzy badania wykorzystali rejestry populacyjne w Szwecji, a projekt uzyskał finansowanie m.in. z amerykańskich i szwedzkich instytucji badawczych.
Link do badania: https://jamanetwork.com/journals/jamaneurology/fullarticle/2843886
Główne wnioski
- Długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza wiązała się ze wzrostem ryzyka rozwoju chorób neuronu ruchowego o 20–30%.
- Analiza objęła 1 463 pacjentów z MND, 1 768 rodzeństwa oraz ponad 7 000 osób z populacji ogólnej, uwzględniając historię narażenia środowiskowego do 10 lat wstecz.
- W badaniu odnotowano, że osoby mieszkające w bardziej zanieczyszczonych rejonach doświadczały szybszej progresji objawów oraz częściej wymagały inwazyjnej wentylacji.
- Wyniki były zbliżone również w analizie ograniczonej do ALS, co wzmacnia hipotezę udziału czynników środowiskowych w patogenezie i dynamice choroby.
Źródło:
- https://news.ki.se/air-pollution-may-increase-the-risk-of-als
