Eksperci alarmują, że w Polsce aż 70-80 proc. pacjentów onkologicznych zgłasza się do lekarza dopiero w zaawansowanych stadiach choroby. Wynik ten nie pozostawia złudzeń – wczesna diagnostyka wciąż jest piętą achillesową polskiej opieki zdrowotnej. Eksperci są jednak zgodni co do tego, że bez powszechnej, obowiązkowej edukacji zdrowotnej w szkołach niestety nie uda się tego zmienić.
To jeden z głównych wniosków płynących z debaty think tanku Medyczna Racja Stanu, która odbyła się w Warszawie. Wydarzenie zorganizowano na kilka dni przed Światowym Dniem Walki z Rakiem, przypadającym 4 lutego. Specjaliści podkreślali, że edukacja zdrowotna jest podstawowym narzędziem profilaktyki, a włączenie jej do systemu edukacji jako przedmiotu obowiązkowego mogłoby znacząco wpłynąć na poprawę wyników leczenia nowotworów w Polsce.
Rosnąca zachorowalność na raka – dlaczego potrzebujemy zmian?
Nowotwory, obok chorób układu krążenia, są główną przyczyną zgonów w Polsce. Co więcej, coraz częściej dotykają one młodszych pacjentów, co jest konsekwencją stylu życia, niewłaściwej diety, zanieczyszczonego środowiska i braku regularnych badań profilaktycznych. Wiceminister zdrowia Urszula Demkow podczas debaty zwróciła uwagę, że lawinowo rosnąca liczba zachorowań na raka to sygnał alarmowy, którego nie możemy ignorować.
W onkologii mamy ogromnie dużo wyzwań, ponieważ zapadalność na nowotwory nam rośnie w sposób lawinowy. Dodatkowo, na nowotwory, które były kiedyś domeną osób starszych, chorują teraz coraz młodsze osoby. Przyczyną jest tryb życia, jaki prowadzimy, żywność przetworzona, jaką spożywamy – nasycona chemią, rolnictwo oparte na bardzo dużej ilości chemicznych środków, to, co pijemy oraz powietrze, jakim oddychamy
– powiedziała Demkow.
- Zobacz również: Curie4Curie: Polacy i Francuzi wspólnie w walce z nowotworami
Polska kontra Europa – dlaczego wciąż zostajemy w tyle?
Statystyki są niepokojące: wyniki leczenia nowotworów w Polsce są o 10-15 punktów procentowych gorsze niż w krajach Europy Zachodniej, Kanadzie czy USA. Zdaniem prezesa Polskiej Unii Onkologii, dr. Janusza Medera, główną przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, że większość pacjentów trafia do lekarza zbyt późno.
Mamy doskonałych lekarzy, opracowane standardy leczenia, Narodową Strategię Onkologiczną na lata 2020-2030. Mamy teraz naprawdę wielką szansę, by wcześniej rozpoznawać nowotwory i poprawić wyniki leczenia nowotworów w Polsce. Ale jeżeli nie zainwestujemy w edukację (…), to ciągle będziemy gonili Europę i świat, ponieważ zbyt wielu chorych będziemy musieli leczyć w wyższych stopniach zaawansowania choroby nowotworowej
– tłumaczył dr Meder.
Zobacz również: Obiecane miliony na onkologię z Funduszu Medycznego wciąż nie trafiły do szpitali
Edukacja zdrowotna – dlaczego musi być obowiązkowa?
Plany wprowadzenia powszechnej edukacji zdrowotnej na wszystkich etapach kształcenia miały wejść w życie 1 września 2025 r. Jednak zgodnie z zapowiedziami minister edukacji Barbary Nowackiej, przedmiot ten ma być jedynie opcjonalny. Decyzja ta budzi poważne obawy wśród ekspertów.
Nie ma nic ważniejszego od edukacji. Kilkadziesiąt lat czekaliśmy na ten moment i myślę, że bardzo źle by się stało, gdyby nie były to zajęcia obowiązkowe. (…) Jeżeli my chcemy być postrzegani w UE jako równoważni partnerzy troszczący się o problem edukacji społeczeństwa, to absolutnie musimy to naprawić i absolutnie od 1 września te zajęcia muszą być obowiązkowe. Przecież tam są przekazywane treści na bazie wiedzy i wyników badań naukowych. Trudno by było izolować społeczeństwo od tego
– podkreślał dr Meder.
Edukacja zdrowotna obejmuje nie tylko promocję profilaktyki nowotworowej, ale także przeciwdziałanie otyłości i chorobom układu krążenia. To kluczowe zagadnienia nie tylko w kontekście polskiej polityki zdrowotnej, ale również w ramach priorytetów polskiej prezydencji w Radzie UE.
Wnioski – inwestycja w edukację to inwestycja w zdrowie
Obowiązkowa edukacja zdrowotna w szkołach to nie koszt, lecz inwestycja w przyszłość. Nauczenie dzieci i młodzieży podstaw profilaktyki zdrowotnej oraz konieczności regularnych badań pozwoli na wcześniejsze wykrywanie nowotworów i zmniejszenie liczby pacjentów zgłaszających się do lekarza w zaawansowanych stadiach choroby. To ważny krok w walce z rakiem i poprawie wyników leczenia w Polsce.
Wdrożenie obowiązkowej edukacji jest podstawą do tego, by mieć lepsze wyniki leczenia polskich pacjentów
– alarmuje dr Meder.
Apelują o to zarówno Polska Unia Onkologii, jak i Medyczna Racja Stanu oraz organizacje pacjentów.
Czy Polska wykorzysta szansę na poprawę zdrowia obywateli, czy nadal będzie zmagać się z opóźnioną diagnozą i gorszymi wynikami leczenia? Czas pokaże, ale jedno jest pewne – bez systemowych zmian nie dogonimy Europy Zachodniej.
Źródło:
- PAP
