Otyłość od lat jest uznawana za jeden z kluczowych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych. Teraz okazuje się, że jej wpływ może być jeszcze szerszy i bardziej niepokojący – nowe badanie wykazało, że u osób otyłych biomarkery choroby Alzheimera we krwi rosną nawet o 95% szybciej niż u osób z prawidłową masą ciała. Wyniki przedstawiono podczas dorocznego spotkania Radiological Society of North America (RSNA) i mogą one zmienić podejście do prewencji neurodegeneracji.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego biomarkery choroby Alzheimera we krwi rosną u osób otyłych nawet o 95% szybciej i jakie ma to znaczenie kliniczne.
- Jakie biomarkery (pTau217, NfL, GFAP) analizowali naukowcy i co mówią o postępie choroby.
- W jaki sposób otyłość wpływa na długoterminowe obciążenie amyloidem oraz ryzyko neurodegeneracji.
- Jak wyniki badania mogą zmienić przyszłe strategie prewencji i terapii choroby Alzheimera, także z udziałem leków odchudzających.
Pierwsze badanie łączące otyłość z przyspieszonym wzrostem biomarkerów Alzheimera
Przedstawione badanie to pierwsza analiza oceniająca, jak otyłość wpływa na dynamikę biomarkerów choroby Alzheimera we krwi (BBM). Badacze przeanalizowali pięć lat danych od 407 uczestników programu Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative, łącząc wyniki testów krwi z obrazowaniem PET mózgu. Jak podkreśla dr n. med. Cyrus Raji, główny autor badania:
Po raz pierwszy wykazaliśmy związek między otyłością, a chorobą Alzheimera, mierzony za pomocą testów biomarkerów krwi.
Analiza objęła m.in.:
- pTau217 – kluczowy biomarker Alzheimera,
- NfL (lekki łańcuch neurofilamentów) – wskaźnik uszkodzenia neuronów,
- GFAP – białko odzwierciedlające aktywację astrocytów,
- skany PET z amyloidem.
Dlaczego początkowe wyniki były mylące?
Interesujące jest to, że na początku badania osoby otyłe miały niższe wartości biomarkerów niż osoby bez otyłości. Zdaniem badaczy wynikało to jednak nie z niższego obciążenia mózgu patologią, lecz z efektu fizjologicznego. Jak wyjaśnia Soheil Mohammadi, główny autor badania:
Uważamy, że obniżone wskaźniki BBM u osób otyłych wynikały z rozcieńczenia wynikającego z większej objętości krwi.
Dodał również:
Potrzebujemy danych longitudinalnych, aby w pełni zrozumieć, jak otyłość wpływa na rozwój patologii choroby Alzheimera.
Dlatego analizowano zmiany biomarkerów w czasie, a nie tylko wartości wyjściowe.
Wyniki: tempo wzrostu biomarkerów u osób otyłych jest wyraźnie przyspieszone
Analiza wieloletnich danych wykazała, że u osób otyłych biomarkery choroby Alzheimera rosły zdecydowanie szybciej niż u osób z prawidłową masą ciała. Oto najważniejsze wyniki:
- pTau217: wzrost tempa nawet o 29–95%
- NfL: wzrost tempa o 24%
- Akumulacja amyloidu (PET): tempo wyższe o 3,7%
Co istotne, wyniki z testów krwi były bardziej czułe niż porównawcze skany PET. Dr Raji podkreślił:
To, że potrafimy śledzić predykcyjny wpływ otyłości na wzrost biomarkerów we krwi z większą czułością niż przy użyciu PET, było dla mnie zdumiewające w tym badaniu.
Znaczenie wyników dla praktyki klinicznej
Badanie potwierdza, że otyłość może przyspieszać procesy neurodegeneracyjne. To spostrzeżenie wpisuje się w aktualne dane epidemiologiczne – według raportu Lancet Commission 2024 aż 45% ryzyka Alzheimera wynika z modyfikowalnych czynników ryzyka, w tym otyłości. Jak podkreśla dr Mohammadi:
Jeśli uda nam się zredukować którykolwiek z tych czynników ryzyka, możemy znacząco zmniejszyć liczbę zachorowań na Alzheimera lub wydłużyć czas do wystąpienia choroby.
Wyniki badania mają również duże znaczenie dla nowych terapii – szczególnie leków przeciwamyloidowych. Biomarkery krwi mogą pomóc śledzić odpowiedź na leczenie szybciej i precyzyjniej niż obrazowanie.
Implikacje dla przyszłych badań: otyłość jako cel interwencji w profilaktyce Alzheimera
Zdaniem dr. Rajiego:
To niezwykle istotne odkrycie naukowe, które warto teraz kontynuować, ponieważ dysponujemy lekami, które mogą skutecznie leczyć otyłość. Oznacza to, że moglibyśmy śledzić wpływ leków odchudzających na biomarkery choroby Alzheimera w przyszłych badaniach
Rozwój terapii redukujących masę ciała – takich jak agonisty GLP-1 – stwarza możliwość monitorowania, czy obniżenie BMI spowalnia także procesy neurodegeneracji. Dzięki połączeniu biomarkerów krwi, obrazowania MRI oraz PET można precyzyjnie monitorować progresję choroby i skuteczność leczenia u osób z grupy ryzyka.
Główne wnioski
- Biomarkery Alzheimera rosną szybciej u osób otyłych — tempo wzrostu pTau217 było wyższe nawet o 29–95%, NfL o 24%, a akumulacja amyloidu o 3,7%.
- Początkowo niższe stężenia biomarkerów u osób otyłych były mylące; jak wyjaśniono, wynikały z efektu rozcieńczenia większą objętością krwi.
- Testy krwi okazały się bardziej czułe niż PET w wykrywaniu wpływu otyłości na patologię Alzheimera, co może zmienić sposób monitorowania neurodegeneracji.
- Otyłość to kluczowy, modyfikowalny czynnik ryzyka; redukcja masy ciała może obniżać ryzyko otępienia — 14 czynników ryzyka odpowiada łącznie za 45% ryzyka choroby Alzheimera (wg Lancet Commission).
Źródło:
- Radiological Society of North America
