Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) kontynuuje intensywne prace nad opracowaniem traktatu pandemicznego, mającego na celu poprawę globalnego przygotowania na zagrożenia zdrowotne. Negocjacje prowadzone w ramach Międzyrządowego Ciała Negocjacyjnego (INB) przyniosły istotne postępy, ale nadal pozostają ważne kwestie do rozwiązania. Jak wygląda aktualny stan negocjacji i jakie znaczenie ma traktat pandemiczny dla Polski?
Postępy w negocjacjach nad traktatem pandemicznym WHO
W listopadzie i grudniu 2024 r. odbyły się 12. sesja oraz jej kontynuacja Międzyrządowego Ciała Negocjacyjnego (INB) w Genewie. Państwa członkowskie osiągnęły postępy w takich obszarach jak:
- Badania i rozwój – uzgodnienia dotyczące wzmocnienia międzynarodowej współpracy w zakresie badań nad nowymi patogenami oraz opracowywania skutecznych środków zapobiegawczych i terapeutycznych.
- Łańcuch dostaw i logistyka – propozycje mające na celu zapewnienie sprawniejszego dostępu do szczepionek, leków i innych produktów zdrowotnych w sytuacjach kryzysowych.
Najważniejsze kwestie do rozwiązania
Mimo postępów, wiele istotnych zagadnień wymaga dalszych ustaleń. Dotyczy to m.in.:
- Dostępu do próbek patogenów i podział korzyści (Pathogen Access and Benefit Sharing, PABS). Państwa członkowskie negocjują system, który zapewni krajom udostępniającym patogeny korzyści, takie jak dostęp do produktów zdrowotnych po preferencyjnych cenach lub bezpłatnie.
- Transferu technologii i know-how. Szczególnie problematyczne pozostają kwestie dotyczące prawa własności intelektualnej i handlowego, co jest istotne dla globalnej równości w dostępie do innowacji.
- Nadzoru epidemiologicznego i prewencji. Obejmuje to m.in. zapobieganie chorobom zakaźnym, nadzór nad zoonozami oraz zarządzanie ryzykiem w laboratoriach. Kwestie te są szczególnie istotne w obliczu rosnącej oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe.
- Architektury prawnej dokumentu. Dyskusje dotyczą szczegółowych zapisów prawnych, które mają ułatwić wdrażanie i egzekwowanie traktatu w państwach członkowskich.
Stanowisko Polski w sprawie traktatu pandemicznego
Polska od początku negocjacji podkreśla znaczenie technicznego i operacyjnego charakteru dokumentu. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Zdrowia, traktat powinien wspierać krajowy system przygotowania na globalne zagrożenia zdrowotne. Szczególnie istotne z polskiego punktu widzenia są:
- Wsparcie dla pracowników ochrony zdrowia i opieki zdrowotnej podczas pandemii.
- Rozbudowanie zapisów dotyczących prewencji oraz kontroli epidemiologicznej.
Polska aktywnie uczestniczy w negocjacjach, dążąc do wypracowania zapisów, które będą adekwatne do potrzeb zarówno krajowych, jak i międzynarodowych.
Prace nad traktatem pandemicznym WHO wciąż trwają, a ich finalizacja planowana jest na maj 2025 r., podczas 78. Światowego Zgromadzenia Zdrowia. Kolejna sesja negocjacyjna, zaplanowana na luty 2025 r., może przynieść rozstrzygnięcia w zakresie kwestii spornych.
Źródło:
- gov.pl
