Ministra zdrowia podpisała 16 lutego 2026 r. nowe rozporządzenie regulujące żywienie dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach. Dokument wejdzie w życie 1 września 2026 r. i zastąpi dotychczasową regulację z 2016 r. Zmiany dotyczą zarówno stołówek, jak i sklepików szkolnych – od nowych zasad komponowania jadłospisów po zamknięty katalog dozwolonych produktów. Według resortu, nowe przepisy mają poprawić sposób żywienia najmłodszych, wspierać zdrowe nawyki i minimalizować ekspozycję na żywność wysokoprzetworzoną.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nowe zasady żywienia będą obowiązywać w stołówkach szkolnych od 1 września 2026 r.
- Jak zmieni się oferta sklepików szkolnych i które produkty znajdą się w zamkniętym katalogu dopuszczonych do sprzedaży.
- Dlaczego zrezygnowano z planowanego zakazu sprzedaży kawy i jakie dane przemawiały za tą decyzją.
- Z jakich materiałów, narzędzi i wsparcia mogą korzystać realizatorzy żywienia zbiorowego, aby prawidłowo wdrożyć przepisy.
Dlaczego zmiany były potrzebne?
Dzieci spędzają w placówkach oświatowych znaczną część dnia, a sposób żywienia wpływa bezpośrednio na ich koncentrację, zachowania, wyniki w nauce oraz zdrowie w dłuższej perspektywie. Badania pokazują, że nawyki żywieniowe kształtowane w wieku przedszkolnym i szkolnym często utrzymują się w dorosłości, dlatego środowisko edukacyjne staje się jednym z najważniejszych miejsc profilaktyki zdrowotnej.
Zmiany wprowadzane przez rozporządzenie wpisują się także w szersze zalecenia dotyczące diety planetarnej – modelu, który łączy troskę o zdrowie dzieci z odpowiedzialnym podejściem do środowiska, większym udziałem produktów roślinnych i racjonalnym wykorzystaniem zasobów.
Nowe wymagania w stołówkach
Rozporządzenie szczegółowo określa, jak mają wyglądać jadłospisy w szkołach i przedszkolach. Od września w każdym tygodniu obowiązkowo pojawi się pełnowartościowy obiad roślinny oparty na nasionach roślin strączkowych. Stołówki mają częściej korzystać z warzyw, produktów pełnoziarnistych, lokalnych i sezonowych składników, a także ograniczać cukier w napojach przygotowywanych na miejscu. Zupy co najmniej dwa razy w tygodniu będą musiały powstawać na wywarach warzywnych.
Placówki dostosują jadłospisy do potrzeb dzieci na dietach roślinnych – w dni mięsne lub rybne będą musiały zapewnić pełnowartościową alternatywę bez produktów odzwierzęcych. Możliwe będzie także zastępowanie produktów mlecznych ich roślinnymi odpowiednikami.
Co zmienia się w sklepikach szkolnych?
Rozporządzenie wprowadza zamknięty katalog grup produktów dopuszczonych do sprzedaży na terenie szkół i przedszkoli, również w automatach vendingowych. Wśród nich znalazły się m.in. pieczywo i wybrane wyroby piekarnicze, kanapki, sałatki, mleko, produkty mleczne oraz ich roślinne alternatywy wzbogacane w wapń i witaminę B12, warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz orzechy i nasiona bez dodatku soli i cukru. Dozwolona jest sprzedaż soków, musów, koktajli roślinnych bez cukru, a także gorzkiej czekolady o wysokiej zawartości kakao.
Zmniejszono limit cukru w napojach przygotowywanych na miejscu oraz zrezygnowano z kategorii „inne”, która wcześniej umożliwiała wprowadzanie produktów o niższej wartości odżywczej. Zwrócono uwagę na potrzeby dzieci na dietach eliminacyjnych – katalog obejmuje produkty bezglutenowe i bezlaktozowe.
Dlaczego nie zakazano kawy?
Choć pierwotny projekt przewidywał zakaz sprzedaży kawy, ostatecznie z niego zrezygnowano. Ministerstwo wskazało, że decyzja jest efektem uwag rodziców i opiekunów oraz opinii ekspertów. Rekomendację w tym kierunku przedstawił również Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB, który uznał propozycję całkowitego zakazu za zbyt restrykcyjną, zwłaszcza względem szkół ponadpodstawowych. Dane z programu DINO-PL za rok szkolny 2022/23 (badanie 127 szkół podstawowych) pokazały, że 70% placówek i tak nie prowadziło sprzedaży kawy mimo braku formalnego zakazu.
Wsparcie dla realizatorów żywienia zbiorowego
Resort wspólnie z PZH-PIB przygotowuje bazę narzędzi ułatwiających stosowanie nowych przepisów. Już teraz dostępne są publikacje i e-booki z gotowymi jadłospisami, przepisami oraz wskazówkami dotyczącymi praktycznej organizacji żywienia zbiorowego. Na stronie Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej znalazły się m.in. zestawy 60 zbilansowanych obiadów, propozycje jadłospisów przedszkolnych oraz praktyczny przewodnik po dietach roślinnych. Udostępniono także filmy instruktażowo-kulinarne.
Dla realizatorów działa skrzynka kontaktowa: zywieniezbiorowe_dzieci@pzh.gov.pl, gdzie mogą kierować pytania dotyczące interpretacji przepisów.
Warsztaty dla uczniów i pracowników stołówek
PZH-PIB prowadzi coroczne warsztaty edukacyjno-kulinarne dla uczniów oraz dla pracowników odpowiedzialnych za żywienie zbiorowe. Zajęcia obejmują część teoretyczną i praktyczną, a zdobyta wiedza może być wykorzystywana zarówno w placówkach oświatowych, jak i w codziennych wyborach żywieniowych rodzin.
Znaczenie nowych zasad dla zdrowia publicznego
Regulacja ma realnie ograniczyć ekspozycję dzieci na żywność z wysoką zawartością cukru, tłuszczu i soli, a jednocześnie zwiększyć udział warzyw, owoców, strączków oraz produktów pełnoziarnistych w diecie. Podkreślono także, że woda powinna być napojem pierwszego wyboru. Nowe przepisy wspierają idee diety planetarnej i minimalizacji marnowania żywności. W długiej perspektywie mają zmniejszać ryzyko nadwagi, otyłości oraz chorób przewlekłych.
Plany dotyczące żłobków i klubów dziecięcych
W 2025 r. Ministerstwo Zdrowia razem z MRPiPS wypracowały propozycję przepisów dotyczących żywienia w żłobkach i klubach dziecięcych. Projekt ustawy przewiduje możliwość wydania rozporządzenia określającego zasady żywienia najmłodszych, w tym dzieci wymagających diet eliminacyjnych. To kolejny krok w stronę spójnych standardów obejmujących cały system opieki nad dziećmi.
Główne wnioski
- Nowe rozporządzenie wejdzie w życie 1 września 2026 r. i zastąpi regulację z 2016 r., wprowadzając obowiązkowy obiad roślinny, ograniczenia dotyczące cukru oraz większy udział produktów pełnoziarnistych i sezonowych.
- Sklepiki szkolne będą działać na podstawie zamkniętego katalogu produktów, obejmującego m.in. warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, roślinne alternatywy mleka wzbogacone o wapń i witaminę B12 oraz napoje bez dodatku cukrów.
- Rezygnacja z zakazu sprzedaży kawy wynikała z uwag rodziców i rekomendacji PZH-PIB oraz analizy danych z programu DINO-PL pokazujących, że 70% szkół i tak nie sprzedawało kawy mimo braku zakazu.
- Wsparcie wdrożeniowe obejmuje e-booki, gotowe jadłospisy, materiały edukacyjne oraz skrzynkę kontaktową dla realizatorów żywienia zbiorowego z możliwością konsultacji praktycznych wątpliwości.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/zdrowie/minister-zdrowia-podpisal-nowe-rozporzadzenie-w-sprawie-zywienia-dzieci-i-mlodziezy-w-szkolach-i-przedszkolach2
