Komisja Etyki Lekarskiej Naczelnej Rady Lekarskiej opublikowała komentarz do art. 4 Kodeksu Etyki Lekarskiej (KEL), który od lat budzi zainteresowanie i niejednokrotnie – kontrowersje w środowisku medycznym. Choć artykuł ma charakter ogólny, jego interpretacja wpływa na codzienną praktykę zawodową tysięcy lekarzy w Polsce. Co dokładnie oznacza „swoboda działań zawodowych” i gdzie przebiega granica między sumieniem a wiedzą medyczną?
Co zawiera art. 4 KEL?
Zgodnie z art. 4 Kodeksu Etyki Lekarskiej:
Dla wypełniania swoich zadań lekarz zachowuje swobodę działań zawodowych, zgodnie ze swoim sumieniem, aktualną wiedzą medyczną.
Ten zapis – jak wskazuje Komisja Etyki Lekarskiej – należy odczytywać w kontekście całego Kodeksu, szczególnie art. 6 i 10. Stanowi on fundament etyczny dla autonomii lekarza w podejmowaniu decyzji klinicznych i moralnych.
Swoboda ta odnosi się zarówno do indywidualnego lekarza, jak i jego relacji z kolegami, przełożonymi oraz samorządem lekarskim. Zawód lekarza, jako zawód zaufania publicznego, korzysta w Polsce z konstytucyjnych gwarancji wolności wykonywania zawodu.
Gdzie kończy się swoboda?
Ważnym elementem komentarza Komisji jest zaznaczenie, że swoboda ta nie jest absolutna. Ograniczają ją dwa kluczowe filary: sumienie lekarza i aktualna wiedza medyczna.
Sumienie, rozumiane jako zdolność oceny moralnej własnych czynów, jest kształtowane m.in. przez proces edukacyjny i środowisko zawodowe. Mimo to każdy lekarz musi samodzielnie dokonywać ocen moralnych w sytuacjach, które często dotyczą najważniejszych wartości – życia, zdrowia i wolności od cierpienia.
Z drugiej strony, działania zawodowe muszą opierać się na wiedzy naukowo potwierdzonej. Aktualność metody nie oznacza konieczności stosowania najnowszych rozwiązań – wystarczy, że są to metody mieszczące się w kanonie nauczania na uczelniach medycznych.
Rola samorządu zawodowego
Komisja wyraźnie podkreśla, że również organy samorządu lekarskiego zobowiązane są do respektowania swobody działań zawodowych lekarzy. Innymi słowy – nadmierna ingerencja administracyjna w proces decyzyjny lekarza mogłaby zostać uznana za naruszenie tej zasady.
Jednocześnie wskazuje się, że to samorząd współkształtuje rozumienie sumienia zawodowego, poprzez kodeksy, uchwały i praktyki środowiskowe. Jest to szczególnie istotne w kontekście dynamicznych zmian w obszarze bioetyki i medycyny.
Źródło:
- nil.org.pl
