Zarząd Związku Województw RP przedstawił 5 stycznia 2026 r. obszerne stanowisko dotyczące konsolidacji podmiotów leczniczych, kierując je do ministry zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy. Dokument zawiera najważniejsze wątpliwości samorządów oraz wskazuje problemy, które – zdaniem ZWRP – mogą zablokować reformę szpitalnictwa, jeśli nie zostaną precyzyjnie uregulowane. Chodzi zarówno o kwestie prawne, finansowe, jak i organizacyjne, zwłaszcza w kontekście współwłasności szpitali, ich zadłużenia oraz wpływu funduszy UE na możliwość przekształceń.
Z tego artykułu dowiesz się…
• Jakie wątpliwości samorządy województw zgłaszają wobec przepisów dotyczących konsolidacji szpitali.
• Jakie problemy finansowe i organizacyjne utrudniają łączenie podmiotów leczniczych.
• Dlaczego zadłużenie i zasady korzystania z funduszy publicznych są kluczowe dla powodzenia konsolidacji.
• Jakie zmiany w regulacjach NFZ i przepisach UE mogą wpłynąć na procesy restrukturyzacyjne szpitali.
Niejasne zasady łączenia podmiotów
ZWRP zwraca uwagę na problem interpretacji art. 66 ustawy o działalności leczniczej. Samorządy podkreślają, że w obecnym brzmieniu przepisy nie definiują, w jakich obszarach funkcjonowania nowego podmiotu ma obowiązywać zasada większości głosów w Radzie Przedstawicieli Podmiotów Tworzących. Brakuje również jednoznacznych procedur wpisu połączonych jednostek do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, zwłaszcza w sytuacji likwidacji dotychczasowych zakładów.
Problematyczne jest także łączenie szpitali o różnym statusie – wojewódzkich, uniwersyteckich czy miejskich. Samorządy pytają, jaki poziom w tzw. sieci szpitali ma uzyskiwać nowy podmiot oraz czy decydująca powinna być siła głosów, czy merytoryczne kryteria odnoszące się do profilu działalności.
Status kliniczny i zadłużenie
ZWRP wskazuje, że szczególnego doprecyzowania wymagają scenariusze konsolidacji, w których właścicielami szpitali są jednocześnie województwo, miasto i uczelnia medyczna. Samorządy pytają, czy dostęp do konkursów Ministra Zdrowia przeznaczonych dla podmiotów klinicznych powinien wynikać z większościowego udziału właścicieli, czy z samego faktu uczestnictwa uczelni w strukturze organizacyjnej.
Kolejnym problemem przedstawionym w stanowisku jest łączenie jednostek zadłużonych ze szpitalami w dobrej kondycji finansowej. Samorządy wyjaśniają, że brak systemowego wsparcia po konsolidacji zniechęca stabilne finansowo podmioty do uczestnictwa w takich procesach. ZWRP postuluje umożliwienie korzystania z mechanizmów oddłużeniowych – zarówno z Funduszu Medycznego, jak i instrumentów BGK – także po przeprowadzeniu konsolidacji.
W dokumencie pojawia się także wniosek o stworzenie osobnego narzędzia finansowego pozwalającego na częściowe lub pełne umorzenie zadłużenia wniesionego do nowego podmiotu.
Finansowanie inwestycji, VAT i dotacje z UE
ZWRP zaznacza, że w przypadku skonsolidowanych struktur nadal brakuje przejrzystych zasad montażu finansowego inwestycji realizowanych z różnych źródeł – także międzyresortowych. Samorządy wskazują również na problem VAT przy wnoszeniu majątku do spółek powstałych po przekształceniach; ich zdaniem zwolnienie takich czynności z podatku znacząco ułatwiłoby proces konsolidacji.
Wśród systemowych postulatów znalazła się propozycja, aby dopuścić konsolidację podmiotów działających jako spółki kapitałowe poprzez tworzenie holdingów. Taka forma pozwoliłaby osiągnąć efekty porównywalne z tradycyjnym łączeniem, a jednocześnie dawałaby większą swobodę organizacyjną.
W stanowisku pojawia się również wątek wpływu unijnych zasad trwałości projektów na możliwość restrukturyzacji szpitali. Choć obecne regulacje krajowe są szersze i dopuszczają elastyczne zmiany profili działalności, to zobowiązania wynikające z umów o dofinansowanie mogą ograniczać kierunki transformacji. ZWRP apeluje o spójne wytyczne MZ oraz instytucji zarządzających funduszami UE, które określiłyby, jakie działania są dopuszczalne bez ryzyka konieczności zwrotu dotacji.
Postulat zmian w przepisach NFZ
Samorządy wskazują, że niektóre zarządzenia Prezesa NFZ mogą utrudniać konsolidację. Chodzi o sytuacje, w których szpitale posiadają oddziały o tym samym profilu w różnych lokalizacjach – a obowiązujące tryby udzielania świadczeń nie przewidują elastycznego dostosowania zakresu usług. ZWRP ocenia, że zmiana regulacji NFZ jest konieczna, by umożliwić różne profile działalności w zależności od lokalizacji.
Współpraca zamiast pełnej konsolidacji?
W dokumencie pojawia się także propozycja formalnego umożliwienia tworzenia konsorcjów szpitali współpracujących ze sobą bez konieczności stosowania przepisów o zamówieniach publicznych. To rozwiązanie mogłoby sprawdzić się tam, gdzie pełna konsolidacja jest niemożliwa lub nieopłacalna.
W podsumowaniu stanowiska Prezes Zarządu ZWRP Olgierd Geblewicz podkreśla, że samorządy województw są gotowe uczestniczyć w dalszych pracach nad zmianami, które uporządkują zasady tworzenia większych struktur szpitalnych.
Główne wnioski
- ZWRP wskazuje na konieczność doprecyzowania art. 66 ustawy o działalności leczniczej, zwłaszcza w zakresie zasad głosowania oraz wpisu nowych podmiotów do RPWDL.
- Samorządy domagają się jasnych reguł dotyczących statusu klinicznego i finansowania w przypadku konsolidacji szpitali współtworzonych przez województwa, miasta i uczelnie medyczne.
- Zadłużenie pozostaje jednym z największych hamulców konsolidacji, dlatego ZWRP postuluje możliwość korzystania z mechanizmów oddłużeniowych również po połączeniu szpitali.
- Związek apeluje o zmiany w regulacjach NFZ oraz o spójne wytyczne dotyczące projektów UE, które umożliwią elastyczne kształtowanie profili działalności i ograniczą ryzyko zwrotu dotacji.
Źródło:
- https://polskieregiony.pl/zarzad-zwiazku-wojewodztw-rp-apeluje-o-doprecyzowanie-przepisow-dotyczacych-konsolidacji-szpitali/
