Diagnostyka laboratoryjna wciąż nie odgrywa roli, na jaką zasługuje w polskim systemie ochrony zdrowia. Potwierdza to najnowszy raport firmy Roche, przygotowany we współpracy z HTA Consulting, Fundacją MY Pacjenci oraz Instytutem Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej. Dokument kompleksowo przedstawia znaczenie nowoczesnych rozwiązań diagnostycznych i ich wpływ na jakość opieki, efektywność ekonomiczną oraz bezpieczeństwo pacjentów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie znaczenie ma nowoczesna diagnostyka laboratoryjna w poprawie jakości leczenia i efektywności kosztowej
- Dlaczego Polska wypada słabo na tle Europy pod względem wydatków na diagnostykę
- Jakie bariery systemowe ograniczają dostęp do skutecznych narzędzi diagnostycznych
- Jakie konkretne rekomendacje wskazano w raporcie
Raport systemowy – kluczowe wnioski
Raport podkreśla, że diagnostyka to nie tylko narzędzie wspierające leczenie, ale fundament efektywnego systemu ochrony zdrowia. Dane laboratoryjne mają wpływ na decyzje kliniczne, politykę zdrowotną, alokację zasobów i jakość życia pacjentów. Mimo to Polska znajduje się daleko za średnią europejską – w 2021 roku wydatki na diagnostykę in vitro wyniosły jedynie 13 euro per capita, podczas gdy europejska średnia to niemal 39,9 euro.
Diagnostyka a efektywność kliniczna i ekonomiczna
Jak czytamy w raporcie, nowoczesne narzędzia diagnostyczne – takie jak testy molekularne, oznaczenia biomarkerów czy automatyzacja procesów – przekładają się na skrócenie czasu diagnozy, szybsze rozpoczęcie terapii i unikanie niepotrzebnych procedur. W efekcie zmniejsza się liczba rehospitalizacji, czas hospitalizacji i zużycie zasobów. Dla świadczeniodawców oznacza to konkretne oszczędności – również w ramach obecnego systemu punktowej wyceny świadczeń.
Cztery obszary krytyczne: sepsa, niewydolność serca, OZW, infekcje dróg oddechowych
Raport analizuje wpływ nowoczesnej diagnostyki na cztery kluczowe obszary zdrowotne:
- Sepsa – znaczenie ma szybkie rozpoznanie i identyfikacja patogenów. Wskazane technologie: testy MALDI-TOF, biomarkery PCT i IL-6.
- Niewydolność serca – istotne jest oznaczanie NT-proBNP, które wspiera decyzje terapeutyczne i rokowanie.
- Ostre zespoły wieńcowe (OZW) – szybkie testy troponin o wysokiej czułości (hs-cTn) pozwalają na skuteczną stratyfikację ryzyka.
- Infekcje dróg oddechowych – panelowe testy molekularne i panelowe testy
- molekularne pozwalają ograniczyć niepotrzebną antybiotykoterapię i kontrolować rozprzestrzenianie zakażeń.
Systemowe bariery we wdrażaniu innowacji
Mimo dostępności technologii, ich wdrażanie w Polsce napotyka na szereg przeszkód. Wśród kluczowych barier raport wymienia m.in.:
- niedostateczne finansowanie i niska wycena świadczeń,
- brak jednolitego systemu zbierania danych,
- nierównomierne wyposażenie laboratoriów,
- złożony proces implementacji nowych metod,
- brak standardów klinicznych oraz systemowego nadzoru nad jakością badań.
Rekomendacje: co dalej?
Autorzy raportu wskazują konkretne kierunki działań. Wśród nich znalazły się m.in.:
- utworzenie centralnej listy metod diagnostycznych,
- rozwój cyfryzacji i analityki danych,
- szkolenia dla kadry medycznej i zarządzającej,
- wprowadzenie wskaźników jakości dotyczących diagnostyki,
- utworzenie odrębnej ścieżki oceny HTA dla wyrobów diagnostycznych.
Bez uwzględnienia jakości i dostępności diagnostyki w planach reform systemowych nie da się zbudować efektywnej i sprawiedliwej opieki zdrowotnej.
Pełny raport dostępny jest: https://hta.pl/wp-content/uploads/2025/04/Znaczenie_nowoczesnej_diagnostyki_laboratoryjnej_RAPORT_CZ_I_2025_web.pdf
Główne wnioski
- Wydatki na diagnostykę w Polsce w 2021 r. wyniosły zaledwie 13 euro na mieszkańca – to ponad trzykrotnie mniej niż średnia europejska (39,9 euro).
- Nowoczesna diagnostyka (m.in. testy molekularne, oznaczanie biomarkerów, automatyzacja) pozwala skrócić czas diagnozy, poprawia trafność leczenia i ogranicza zbędne koszty.
- Raport wskazuje cztery obszary zdrowotne, gdzie nowoczesna diagnostyka ma kluczowe znaczenie: sepsa, niewydolność serca, ostre zespoły wieńcowe, infekcje dróg oddechowych.
- Bariery wdrażania innowacji to m.in. niska wycena świadczeń, brak standardów jakości, niedoinwestowanie laboratoriów i niejednolite procedury HTA.
Źródło:
- Roche Polska / Linkedin
