Centra Zdrowia Psychicznego (CZP), kluczowe dla reformy psychiatrii w Polsce, mogą stanąć w obliczu poważnych zmian. Rzeczniczka Praw Dziecka (RPD) oraz środowiska pacjenckie wyrażają niepokój wobec planowanego zakończenia pilotażu CZP, odejścia od finansowania ryczałtowego i odpowiedzialności terytorialnej. Planowane zmiany mogą cofnąć osiągnięcia reformy psychiatrii środowiskowej wprowadzonej w 2018 roku, a także wpłynąć na dobrostan zarówno dorosłych, jak i dzieci.
Planowane zmiany w funkcjonowaniu Centrów Zdrowia Psychicznego
Zgodnie z rozporządzeniem z 2018 roku, pilotaż Centrów Zdrowia Psychicznego miał trwać do 30 czerwca 2025 roku. Ministerstwo Zdrowia ogłosiło jednak zamiar zakończenia tego programu oraz wprowadzenia zmian, które mają duże znaczenie dla dalszego funkcjonowania CZP. Najważniejsze z nich to:
- Rezygnacja z finansowania ryczałtowego. Zamiast stałej kwoty przypisanej do liczby mieszkańców, płatności będą realizowane za poszczególnych pacjentów i wizyty.
- Zniesienie odpowiedzialności terytorialnej. Obecny model przypisuje CZP odpowiedzialność za wszystkich mieszkańców określonego obszaru, co zapewnia łatwy dostęp do pomocy. Nowe regulacje mogą ograniczyć tę dostępność.
Reakcja ekspertów i rzeczniczki praw dziecka
Eksperci ostrzegają, że zmiany te cofają reformę psychiatrii środowiskowej i wprowadzają model opieki sprzed 2018 roku, który był mniej efektywny i bardziej kosztowny. Dr Marek Balicki, psychiatra i członek Rady ds. Zdrowia Psychicznego, podkreśla, że decyzje te oznaczają odejście od podstawowych zasad nowoczesnego systemu psychiatrii.
Rzeczniczka Praw Dziecka, Monika Horna-Cieślak, zwróciła się z pismem do wiceministra zdrowia Wojciecha Koniecznego, w którym wyraziła obawy o przyszłość opieki psychiatrycznej.
Krytyka ze strony środowisk pacjenckich
Zmiany budzą sprzeciw pacjentów i organizacji pozarządowych. Na 5 grudnia zaplanowano „Dzień Protestu”, podczas którego uczestnicy wyrażą swoje niezadowolenie wobec nadchodzących regulacji. Organizatorzy podkreślają, że nowe zasady ograniczają elastyczność CZP, autonomię oraz możliwości reagowania na potrzeby pacjentów.
Oto postulaty protestujących:
- Zachowanie modelu psychiatrii środowiskowej.
- Przeznaczenie 6 proc. budżetu na lecznictwo psychiatryczne.
- Zachowanie finansowania działań wspierających pacjentów i ich rodziny.
- Utrzymanie odpowiedzialności terytorialnej i dostępu do opieki blisko domu.
Możliwe konsekwencje zmian
Eksperci wskazują, że odejście od modelu psychiatrii środowiskowej może zmniejszyć dostępność opieki psychicznej, szczególnie dla osób z mniejszych miejscowości. Zniknięcie asystentów zdrowienia oraz ograniczenie działań wspierających pacjentów i ich rodziny może wpłynąć na jakość życia tysięcy ludzi.
- Zobacz również: Zaniedbania w opiece psychiatrycznej w Wielkopolsce: raport NIK ujawnia nieprawidłowości
Co dalej z reformą psychiatrii?
Planowane zmiany w finansowaniu Centrów Zdrowia Psychicznego budzą wiele kontrowersji. RPD, środowiska eksperckie i pacjenckie apelują o utrzymanie modelu opartego na odpowiedzialności terytorialnej i ryczałtowym finansowaniu. Ministerstwo Zdrowia argumentuje, że zmiany są konieczne, ale czy rzeczywiście poprawią funkcjonowanie systemu? Czas pokaże, czy głosy sprzeciwu zostaną wysłuchane.
Źródło:
- RPD
- RDC
