Udar mózgu w ciąży i w okresie poporodowym pozostaje rzadkim, ale wyjątkowo groźnym powikłaniem, które może prowadzić do trwałej niepełnosprawności lub zgonu. Najnowsza analiza opublikowana w czasopiśmie Stroke pokazuje jednak, że problemem nie jest wyłącznie sama choroba, lecz również jej zbyt późne rozpoznanie. Wiele kobiet zgłasza objawy ostrzegawcze na długo przed ostrym incydentem, ale sygnały te bywają bagatelizowane lub mylone z typowymi dolegliwościami okołociążowymi.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego objawy udaru mózgu u kobiet w ciąży i po porodzie są często przeoczane oraz jakie sygnały ostrzegawcze pojawiają się najczęściej.
- Jak duża jest skala problemu opóźnionej diagnozy, na podstawie danych z badania opublikowanego w Stroke.
- Które specjalizacje najczęściej stykają się z pacjentkami przed udarem i gdzie powstają luki diagnostyczne.
- Jakie działania systemowe mogą poprawić wczesne rozpoznanie udaru u matek i ograniczyć ryzyko ciężkich powikłań.
Ponad jedna czwarta przypadków bez szybkiej diagnozy
Z badania przeprowadzonego przez Wydział Medyczny Uniwersytet w Pittsburghu wynika, że ponad 25% kobiet w ciąży lub po porodzie, u których doszło do ostrego udaru mózgu, zgłaszało się do lekarza w ciągu miesiąca poprzedzającego udar z objawami z nim związanymi, jednak nie otrzymało w porę właściwej diagnozy.
Analiza objęła 135 pacjentek leczonych w pięciu kompleksowych ośrodkach leczenia udaru. W porównaniu z kobietami, u których udar rozpoznano natychmiast, u pacjentek z „przegapioną okazją diagnostyczną” o 30% częrściej odnotowano wizyty lekarskie w miesiącu poprzedzającym udar. Dane te wskazują na realną możliwość wcześniejszej interwencji, która mogłaby poprawić rokowanie.
Luki diagnostyczne między specjalizacjami
Autorzy badania zwracają uwagę na istotny problem systemowy. Prawie połowa pacjentek, które przed rozpoznaniem udaru konsultowały się z lekarzem, była badana przez położników, a około jedna trzecia przez lekarzy medycyny ratunkowej. Zdaniem zespołu badawczego pokazuje to wyraźną lukę w wiedzy między specjalizacjami.
Główna autorka badania, dr Eliza Miller, profesor neurologii na Uniwersytecie w Pittsburghu i kierownik oddziału neurologii kobiet w UPMC, podkreśla znaczenie wczesnej reakcji:
Zapobieganie udarom mózgu jest kluczowe. Musimy wyeliminować luki diagnostyczne, aby chronić zdrowie matek. W innym komentarzu dodaje: nasze odkrycia pokazują, że wczesne sygnały ostrzegawcze często są pomijane, zwłaszcza przez lekarzy bez wykształcenia neurologicznego, a edukacja w zakresie różnych specjalizacji ma kluczowe znaczenie.
Udar mózgu jako istotna przyczyna zgonów matek
Choć udar mózgu u kobiet w ciąży i po porodzie występuje stosunkowo rzadko, jego konsekwencje są poważne. Na świecie odpowiada on za co najmniej 1 na 12 zgonów matek, co czyni go jedną z głównych przyczyn śmiertelności i niepełnosprawności w tej grupie.
Ryzyko udaru gwałtownie wzrasta u pacjentek z przedrzucawką, nadciśnieniem tętniczym oraz innymi czynnikami ryzyka chorób naczyniowych. Właśnie w tej populacji szczególnie istotne jest szybkie rozpoznanie nawet nietypowych objawów neurologicznych.
Nietypowe objawy utrudniają rozpoznanie
Jednym z kluczowych problemów pozostaje fakt, że udar mózgu u matki często nie manifestuje się klasycznymi objawami znanymi z kampanii edukacyjnych. Zamiast nagłego niedowładu czy zaburzeń mowy, pacjentki zgłaszają silny ból głowy, ból szyi, dezorientację lub niespecyficzne objawy neurologiczne.
Takie dolegliwości bywają błędnie przypisywane migrenie, zmęczeniu, zmianom hormonalnym lub powikłaniom położniczym. W efekcie ostrzegawcze sygnały są pomijane, a diagnoza stawiana dopiero w momencie wystąpienia ostrego udaru.
Potrzeba narzędzi i rejestrów wieloośrodkowych
Badacze, wśród których znaleźli się specjaliści z zakresu medycyny matczyno-płodowej, neurologii udarowej i medycyny ratunkowej, wskazują na potrzebę stworzenia wieloośrodkowego rejestru pacjentek z udarem mózgu związanym z ciążą. Taki rejestr umożliwiłby systematyczne monitorowanie czynników ryzyka, przebiegu choroby i wyników leczenia.
Celem jest opracowanie lepszych narzędzi wspomagających decyzje kliniczne, które pomogą lekarzom szybciej rozpoznawać udar w tej szczególnej grupie pacjentek i reagować zanim dojdzie do nieodwracalnych powikłań.
Programy interdyscyplinarne jako model przyszłości
Dr Eliza Miller podkreśla, że w UPMC i na Uniwersytecie w Pittsburghu rozwijany jest jeden z najbardziej zaawansowanych programów dotyczących udaru mózgu u matek w USA:
W UPMC i na Uniwersytecie w Pittsburghu budujemy jeden z najsilniejszych w kraju programów dotyczących udaru mózgu u matek, łącząc badania, opiekę kliniczną i edukację, aby wyznaczać nowe standardy w zakresie zdrowia mózgu kobiet.
Projekt był częściowo finansowany ze środków Fundacji Helen Gurley Brown oraz Fundacji Rodziny Gerstner, co podkreśla rosnące zainteresowanie problemem zdrowia matek na poziomie instytucjonalnym.
Główne wnioski
- U ponad 25% kobiet w ciąży lub po porodzie z ostrym udarem mózgu wystąpiły wcześniej objawy, z którymi zgłosiły się do lekarza, ale nie otrzymały właściwej diagnozy.
- Pacjentki z opóźnionym rozpoznaniem udaru o 30% częściej miały kontakt z systemem ochrony zdrowia w miesiącu poprzedzającym incydent.
- Prawie 50% wcześniejszych wizyt odbywało się u położników, a około 1/3 u lekarzy medycyny ratunkowej, co wskazuje na luki w rozpoznawaniu objawów neurologicznych.
- Udar mózgu odpowiada globalnie za co najmniej 1 na 12 zgonów matek, a lepsza edukacja i narzędzia decyzyjne mogą istotnie poprawić bezpieczeństwo pacjentek.
Źródło:
- https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/STROKEAHA.125.052995
- University of Pittsburgh
