Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała nowe wytyczne mające pomóc krajom w przeciwdziałaniu skutkom drastycznych cięć w finansowaniu opieki zdrowotnej. Dokument „Reagowanie na kryzys finansowania opieki zdrowotnej: natychmiastowe środki i długoterminowe zmiany” zawiera zestaw rekomendacji dla rządów, jak radzić sobie z gwałtownymi spadkami pomocy zewnętrznej, które mogą sparaliżować systemy zdrowia publicznego. Według WHO zewnętrzna pomoc zdrowotna może w 2025 roku spaść nawet o 40% w porównaniu z 2023 rokiem, co już dziś przekłada się na realne problemy z dostępem do podstawowych usług medycznych w krajach rozwijających się.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie skutki powodują globalne cięcia w finansowaniu ochrony zdrowia.
- Jakie działania rekomenduje WHO w nowym dokumencie.
- Które kraje już wdrażają reformy finansowania opieki zdrowotnej.
- Dlaczego WHO wzywa do traktowania zdrowia jako inwestycji, a nie kosztu.
Skala problemu: gwałtowne cięcia i ich konsekwencje
Z danych WHO wynika, że w wyniku ograniczenia finansowania ucierpiały kluczowe obszary, takie jak opieka okołoporodowa, szczepienia, gotowość kryzysowa i nadzór epidemiologiczny. W niektórych krajach o niskich i średnich dochodach (LMIC) zakres usług spadł nawet o 70%. Ponad 50 państw zgłosiło również zwolnienia wśród personelu medycznego oraz zawieszenie programów szkoleniowych dla pracowników ochrony zdrowia.
Nagłe i nieplanowane cięcia w pomocy humanitarnej mocno dotknęły wiele krajów, przynosząc ofiary śmiertelne i zagrażając ciężko wywalczonym korzyściom zdrowotnym – powiedział dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, Dyrektor Generalny WHO. Kryzys stwarza jednak szansę dla krajów na odejście od uzależnienia od pomocy na rzecz zrównoważonej samowystarczalności, opartej na zasobach krajowych.
Nowe wytyczne WHO: jak reagować na kryzys finansowy
W najnowszych wytycznych WHO przedstawia zestaw rozwiązań politycznych, które mają pomóc krajom złagodzić skutki kryzysu oraz przygotować systemy ochrony zdrowia na przyszłość. Organizacja wzywa decydentów do uznania zdrowia za priorytet polityczny i fiskalny nawet w czasach niepewności gospodarczej.
W dokumencie podkreślono, że wydatki na ochronę zdrowia należy traktować nie jako koszt, lecz inwestycję w stabilność społeczną i gospodarczą. WHO rekomenduje m.in.:
- Priorytetyzację usług zdrowotnych dostępnych dla najuboższych – zapewnienie ciągłości podstawowych świadczeń dla grup szczególnie narażonych.
- Ochronę budżetów zdrowotnych – zapobieganie cięciom w podstawowych programach zdrowotnych nawet w sytuacjach kryzysowych.
- Zwiększenie efektywności wydatkowania – poprzez lepsze zaopatrzenie, redukcję kosztów administracyjnych i strategiczne zakupy.
- Integrację usług finansowanych z zewnątrz – włączenie programów chorobowych w kompleksowe modele oparte na podstawowej opiece zdrowotnej.
- Wykorzystanie oceny technologii medycznych (HTA) – w celu nadania priorytetu tym interwencjom i produktom, które przynoszą największe efekty zdrowotne w stosunku do ponoszonych kosztów.
Przykłady działań krajowych: lokalne odpowiedzi na globalny kryzys
Niektóre państwa już zaczęły wdrażać rekomendacje WHO, wykorzystując krajowe zasoby finansowe i reformy budżetowe.
- Kenia, Nigeria i Republika Południowej Afryki zwiększyły środki przeznaczone na ochronę zdrowia lub oczekują na zatwierdzenie podwyżek przez parlamenty.
- Nigeria przeznaczyła dodatkowe 200 milionów dolarów na wzmocnienie programów szczepień i reagowanie na epidemie.
- Ghana zniosła limit podatku akcyzowego przekazywanego do krajowej agencji ubezpieczeń zdrowotnych, co przełożyło się na 60% wzrost budżetu. Jednocześnie rozpoczęła program „Akra Reset”, którego celem jest redefinicja globalnych modeli finansowania i partnerstwa w zdrowiu publicznym.
- Uganda opracowała plan integracji usług i programów zdrowotnych w ramach jednego modelu świadczeń, co ma poprawić efektywność i utrzymać jakość usług.
Przywództwo i globalna solidarność
WHO podkreśla, że odpowiedzialność za stabilność systemów zdrowotnych powinna spoczywać zarówno na poszczególnych krajach, jak i na wspólnocie międzynarodowej.
Nowe wytyczne WHO pomogą krajom lepiej mobilizować, alokować, priorytetyzować i wykorzystywać fundusze, aby wspierać świadczenie usług zdrowotnych chroniących osoby najbardziej bezbronne – zaznaczył dr Tedros.
Dokument jest zgodny z wcześniejszymi rezolucjami Światowego Zgromadzenia Zdrowia, w tym „Wzmocnienie globalnego finansowania opieki zdrowotnej” oraz „Ekonomika zdrowia dla wszystkich”. WHO zapowiada również uruchomienie w grudniu 2025 roku Centrum Wiedzy UHC (Universal Health Coverage Knowledge Hub) – inicjatywy realizowanej wspólnie z rządem Japonii i Bankiem Światowym, która ma wspierać kraje w analizie i wdrażaniu trwałych modeli finansowania ochrony zdrowia.
Główne wnioski
- Pomoc zewnętrzna dla ochrony zdrowia może spaść o 30–40% do 2025 r., co zagraża podstawowym usługom w krajach o niskich i średnich dochodach.
- WHO wprowadza zestaw zaleceń dla rządów, obejmujący ochronę budżetów zdrowotnych, priorytetyzację usług i integrację finansowania.
- Niektóre kraje afrykańskie już reagują – zwiększają środki budżetowe i wdrażają krajowe programy naprawcze.
- Nowe Centrum Wiedzy WHO i partnerów ma wspierać państwa w opracowaniu trwałych modeli finansowania opieki zdrowotnej.
Źródło:
- WHO
