Astma oskrzelowa to jedno z najczęściej występujących schorzeń przewlekłych układu oddechowego. Szacuje się, że dotyka ponad 4 miliony Polaków, ale aż 70% przypadków pozostaje nierozpoznanych. Co więcej, nawet połowa pacjentów, u których choroba została już zdiagnozowana, jest leczona niezgodnie z aktualnymi wytycznymi. W odpowiedzi na ten problem zaktualizowano Standardy rozpoznawania i leczenia astmy (STAN4T), opracowane przez ekspertów czterech towarzystw medycznych. Nowe wytyczne mają ułatwić lekarzom wszystkich specjalności skuteczniejsze rozpoznawanie i leczenie astmy, a co za tym idzie – poprawić jakość życia pacjentów.
Dlaczego zaktualizowano standardy?
Nowoczesne leczenie astmy wymaga elastycznego podejścia i aktualizacji zgodnych z międzynarodowymi rekomendacjami. Obowiązujące w Polsce zalecenia ewoluują w oparciu o wytyczne Global Initiative for Asthma (GINA). Jak podkreśla prof. Marek Kulus, przewodniczący Koalicji na rzecz Leczenia Astmy, która była inicjatorem prac nad nową wersją dokumentu:
To już kolejna odsłona Standardów, które muszą ewoluować wraz z międzynarodowymi wytycznymi, jakie otrzymujemy od Global Initiative for Asthma, czyli Światowej Inicjatywy na Rzecz Zwalczania Astmy. Jako Koalicja na rzecz Leczenia Astmy oraz Polskie Towarzystwo Alergologiczne dokładamy starań mających na celu wyposażanie lekarzy w najnowocześniejszą wiedzę podawaną w możliwie zwięzły i przystępny sposób. Mamy nadzieję, że unowocześnione Standardy będą realnym wsparciem dla środowiska medycznego.
Nowe wytyczne nie tylko odświeżają wcześniejsze rekomendacje, ale również uwzględniają najnowsze badania naukowe, technologie diagnostyczne oraz kwestie środowiskowe, takie jak wpływ zanieczyszczeń powietrza na rozwój i przebieg astmy.
Kluczowe zmiany w standardach STAN4T
Nowa wersja standardów obejmuje kompleksowe wytyczne dla trzech grup wiekowych pacjentów:
✔ Dzieci poniżej 6. roku życia
✔ Dzieci w wieku 6-11 lat
✔ Młodzież i dorośli (powyżej 11. roku życia)
W każdej z tych grup uwzględniono aspekty związane z:
- czynnikami ryzyka,
- diagnostyką różnicową i wykluczeniem astmy,
- badaniami diagnostycznymi (w tym spirometrią),
- prowadzeniem farmakoterapii i immunoterapii,
- postępowaniem w zaostrzeniach choroby,
- podejrzeniem astmy ciężkiej,
- chorobami współistniejącymi,
- wpływem COVID-19 na pacjentów z astmą.
Duży nacisk położono na rolę lekarzy rodzinnych, którzy często jako pierwsi mają kontakt z pacjentem i od których zależy właściwe rozpoznanie oraz wdrożenie skutecznego leczenia. Jak zauważa prof. Radosław Gawlik, prezydent Polskiego Towarzystwa Alergologicznego:
Jednym z celów naszego Towarzystwa jest dążenie do odwrócenia piramidy świadczeń w zakresie leczenia astmy, dlatego tak dużą atencją obdarzamy wszystkie wytyczne, w tym zaktualizowane przez cztery towarzystwa medyczne Standardy rozpoznawania i leczenia astmy. Upatrujemy w nich szansę na usprawnienie i przede wszystkim ułatwienie pracy lekarzy różnych specjalizacji, z głównym naciskiem na lekarzy Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Kompleksowość tych materiałów daje szansę na zwiększenie wskaźnika rozpoznawalności astmy, a przez to umożliwienie większej liczbie chorych optymalnego leczenia.
Zmiana podejścia do diagnostyki i leczenia
Nowe Standardy STAN4T kładą nacisk na indywidualizację terapii i dostosowanie leczenia do potrzeb pacjenta, z uwzględnieniem nie tylko wieku, ale również czynników ryzyka, przebiegu choroby i dotychczasowej odpowiedzi na leczenie. Podkreśla się także znaczenie opieki koordynowanej, w której lekarze różnych specjalności współpracują w diagnostyce i leczeniu astmy.
Najważniejsze zmiany obejmują m.in.:
- Weryfikację metod diagnostycznych – większy nacisk na badania czynnościowe płuc, np. spirometrię z próbą rozkurczową.
- Nowe podejście do leczenia przewlekłego – leki wziewne jako podstawa terapii, rezygnacja z przestarzałych schematów leczenia.
- Podejście interdyscyplinarne – większa rola lekarzy POZ, alergologów, pulmonologów i pediatrów w opiece nad pacjentem.
- Uwzględnienie wpływu zanieczyszczenia powietrza – wskazówki dotyczące unikania czynników zaostrzających chorobę.
Kto stoi za opracowaniem standardów?
Dokument został przygotowany przez ekspertów z Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, Polskiego Towarzystwa Pneumonologii Dziecięcej oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej. Autorami standardów są m.in.:
- prof. Rafał Pawliczak,
- prof. Andrzej Emeryk,
- prof. Adam Barczyk,
- prof. Paweł Majak,
- prof. Maciej Kupczyk,
- prof. Joanna Chorostowska-Wynimko,
- prof. Piotr Kuna,
- prof. Paweł Śliwiński.
👉 Pełna treść Standardów STAN4T jest dostępna do pobrania pod TYM LINKIEM
Źródło:
- pta.med.pl
