Nowe badania opublikowane na łamach czasopisma Thorax rzucają światło na potencjalny związek między spożyciem ultraprzetworzonej żywności (UPF – ultra-processed foods), a ryzykiem zachorowania na raka płuc. Choć związek przyczynowo-skutkowy nie został jednoznacznie potwierdzony, autorzy publikacji podkreślają, że ograniczenie spożycia tego typu produktów może odegrać istotną rolę w profilaktyce nowotworowej na całym świecie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie produkty zaliczają się do żywności ultraprzetworzonej (UPF) i dlaczego są niebezpieczne dla zdrowia.
- Na czym polegało amerykańskie badanie, które wykazało związek między UPF a rakiem płuc.
- Jakie ryzyko rozwoju nowotworu płuc niesie za sobą dieta bogata w produkty ultraprzetworzone.
- Dlaczego ograniczenie spożycia UPF może być istotnym krokiem w profilaktyce nowotworowej.
Czym jest ultraprzetworzona żywność?
Ultraprzetworzona żywność to kategoria produktów, które powstają w wyniku intensywnych procesów przemysłowych, zawierają liczne dodatki (konserwanty, barwniki, wzmacniacze smaku) i są gotowe do spożycia bez dodatkowej obróbki. Do grupy UPF zalicza się m.in.:
- słodzone napoje gazowane i energetyczne,
- wyroby cukiernicze i słone przekąski,
- dania typu instant (np. zupy w proszku, makaron błyskawiczny),
- przetworzone mięsa, hamburgery, hot dogi,
- mrożone desery, sery topione i margaryny,
- płatki śniadaniowe i wypieki z rafinowanej mąki.
Zakres i metodologia badania
Analizę przeprowadzono na podstawie danych z amerykańskiego badania przesiewowego PLCO (Prostate, Lung, Colorectal and Ovarian Cancer Screening Trial), obejmującego 155 tys. uczestników w wieku 55–74 lat. Z tej grupy wyłoniono 101 732 osoby, które wypełniły szczegółowy kwestionariusz dotyczący częstotliwości spożywania żywności, jeszcze przed przystąpieniem do badania.
Średni wiek badanych wynosił 62 lata, a okres obserwacji sięgał 12 lat. W tym czasie zdiagnozowano 1706 przypadków raka płuc – 1473 przypadki niedrobnokomórkowego raka płuc (NSCLC) oraz 233 przypadki drobnokomórkowego raka płuc.
Wyniki: wyższe spożycie UPF – wyższe ryzyko raka płuc
Analiza wykazała, że osoby, które spożywały największe ilości żywności ultraprzetworzonej, były znacznie bardziej narażone na rozwój raka płuca:
- Ryzyko zachorowania na raka płuc wzrosło o 41% u osób spożywających najwięcej UPF w porównaniu z osobami, które spożywały ich najmniej.
- Dla niedrobnokomórkowego raka płuc ryzyko wzrosło o 37%,
- Dla drobnokomórkowego raka płuc – aż o 44%.
Należy zaznaczyć, że wyniki te uwzględniały czynniki zakłócające, takie jak palenie tytoniu oraz ogólna jakość diety.
Ograniczenia badania
Autorzy podkreślają, że badanie miało charakter obserwacyjny, co oznacza, że nie można jednoznacznie wskazać związku przyczynowo-skutkowego. Dodatkowo:
- informacje o diecie zebrano tylko raz,
- nie uwzględniono intensywności palenia tytoniu,
- liczba przypadków nowotworów w grupie była stosunkowo niewielka w stosunku do całkowitej liczby uczestników.
Potencjalne mechanizmy i zagrożenia
Zdaniem autorów przetwarzanie przemysłowe żywności może wpływać na jej strukturę i wchłanianie składników odżywczych, jednocześnie prowadząc do powstawania toksycznych substancji. Jak zaznaczają:
Przetwarzanie przemysłowe zmienia matrycę żywności, wpływając na dostępność i wchłanianie składników odżywczych, a jednocześnie generując szkodliwe zanieczyszczenia.
W badaniu przywołano m.in. akroleinę – toksyczny związek obecny w grillowanych produktach i dymie papierosowym, który może mieć działanie rakotwórcze. Zwrócono również uwagę na potencjalny wpływ opakowań żywności na zdrowie.
Co dalej? Potrzeba dalszych badań
Eksperci apelują o przeprowadzenie kolejnych, wieloośrodkowych badań longitudinalnych w różnych krajach i populacjach. Choć obecne wyniki nie są wystarczające do potwierdzenia przyczynowości, to:
Jeśli związek przyczynowo-skutkowy zostanie udowodniony, ograniczenie globalnych trendów spożycia UPF może przyczynić się do zmniejszenia obciążenia związanego z rakiem płuc – podsumowują autorzy badania.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Osoby spożywające najwięcej żywności ultraprzetworzonej miały o 41% wyższe ryzyko zachorowania na raka płuc – wynika z badania na grupie ponad 100 tys. osób.
- Najczęściej spożywane UPF to wędliny (11%) oraz słodzone napoje (ponad 14%). W badaniu uwzględniono też palenie tytoniu i inne czynniki ryzyka.
- Żywność UPF zawiera dodatki, konserwanty i może eliminować zdrowe produkty z diety, co tłumaczy możliwy związek z rozwojem nowotworów.
- Choć badanie miało charakter obserwacyjny, autorzy podkreślają konieczność dalszych analiz i sugerują ograniczenie spożycia UPF jako działanie prewencyjne.
Źródło:
- Thorax
- News Medical
- LBC
