Narodowy Fundusz Zdrowia nie rozliczył szpitalom ponad 2 mld zł za terapie podane pacjentom w programach lekowych w 2025 r., choć łączna wartość wykonanych świadczeń przekroczyła 15,9 mld zł. Do placówek wróciło niespełna 14 mld zł, a zaległości wciąż dotyczą wielu obszarów – od onkologii po neurologię i choroby rzadkie. Szpitale, które muszą finansować leczenie z własnych budżetów, wskazują, że skala nadwykonań i opóźnień zagraża płynności oraz dalszemu kwalifikowaniu pacjentów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są aktualne zaległości NFZ wobec szpitali realizujących programy lekowe.
- Które obszary kliniczne mają największy problem z rozliczeniami.
- Jak opóźnienia wpływają na płynność finansową placówek i kontynuację terapii.
- Jakie działania planowane są na forum Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia.
Zaległości NFZ: ponad 2 mld zł nadal nieopłacone
Z danych przekazanych przez Federację Przedsiębiorców Polskich wynika, że mimo wykonania terapii w 2025 r. do wielu szpitali nie trafiło finansowanie należne za leczenie zarówno onkologiczne, jak i nieonkologiczne. Z 15,93 mld zł wykonanych świadczeń rozliczono 13,82 mld zł. Największa luka dotyczy płatności za II i III kwartał ubiegłego roku, co – jak wskazują dyrektorzy – wymusza na placówkach kredytowanie systemu, aby zachować ciągłość terapii lekowych.
Szpitale realizujące programy muszą pokrywać koszty zakupu leków z własnych środków, zanim NFZ przeprowadzi rozliczenie. W praktyce oznacza to, że placówki finansują część polityki lekowej państwa, aby nie przerywać terapii pacjentów już zakwalifikowanych.
Obszary z najwyższymi brakami: od raka endometrium po miastenię i kardiomiopatie
Nierozliczone świadczenia dotyczą szerokiego spektrum programów lekowych. W onkologii szczególnie duże niedopłaty odnotowano w terapii nowotworów kobiecych – NFZ uregulował 70% należności za leczenie raka szyjki macicy oraz 55% za raka endometrium. W hematologii szpitale czekają na środki m.in. za terapie ostrej białaczki limfoblastycznej oraz chłoniaków T- i B-komórkowych.
W programach nieonkologicznych zaległości pojawiają się m.in. w leczeniu chorób nerek, choroby Parkinsona, terapii po przeszczepach i w kardiomiopatiach, gdzie rozliczono 63% wartości świadczeń. Jeszcze niższe poziomy pokazuje leczenie miastenii – 50%.
Dane FPP wskazują też na dużą rozpiętość między programami o pełnej płatności (np. dystrofia mięśniowa Duchenne’a – 100%) a tymi, gdzie rozliczono niewielką część wartości. Najniższe poziomy dotyczą m.in. leczenia ataksji Friedreicha (11,32%), polineuropatii w amyloidozie transtyretynowej (21,78%) oraz zespołu hipereozynofilowego (28,82%).
Tak duży rozrzut % rozliczeń potwierdza, że problem nie jest jednostkowy, lecz dotyka wielu specjalizacji – zarówno pediatrii, onkologii, neurologii, nefrologii, pulmonologii, jak i chorób ultrarzadkich.
Stabilne finansowanie warunkiem kontynuacji leczenia
W listopadzie 2025 r. podczas prezentacji raportu „Dostępność programów lekowych w ocenie pacjentów” prof. Alina Kułakowska podkreślała, jak kluczowa jest przewidywalność płatności:
Ratujmy życie i zdrowie pacjentów poprzez umożliwienie im realnego dostępu do programów lekowych, zapewniając ich stabilne finansowanie.
Zwracała również uwagę, że „programy lekowe przynoszą świetne efekty terapeutyczne i ekonomiczne” oraz apelowała, aby nie zmarnować tego, co udało się już wypracować.
Prof. Kułakowska wskazywała także, że w neurologii kontrakty na realizację programów są niższe średnio o 16% względem poprzedniego roku, co generuje nadwykonania i zwiększa presję finansową na szpitalach.
Sprawa trafi na forum Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia
Federacja Przedsiębiorców Polskich wystąpiła z wnioskiem o omówienie zaległości podczas posiedzenia Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia zaplanowanego na 18 lutego 2026 r. Organizacja oczekuje informacji o tym, kiedy zostaną uregulowane zaległe płatności, oraz o przedstawieniu zbiorczych danych dotyczących wartości kontraktów na programy lekowe w 2026 r.
FPP argumentuje, że niedopłaty destabilizują nie tylko budżety szpitali, ale też dostęp pacjentów do terapii, które w większości wymagają ciągłości i regularnego podawania.
Główne wnioski
- Nierozliczone pozostaje ponad 2 mld zł za świadczenia wykonane w programach lekowych w 2025 r., przy łącznej wartości ponad 15,9 mld zł.
- Największe braki dotyczą terapii onkologicznych i nieonkologicznych, m.in. raka szyjki macicy (70%), raka endometrium (55%), kardiomiopatii (63%) oraz miastenii (50%).
- Dane FPP pokazują dużą rozpiętość % rozliczeń – od programów opłaconych w 100% po te z poziomami 20–30%, a nawet 11,32%.
- FPP wnioskuje o pilne omówienie sprawy na posiedzeniu Trójstronnego Zespołu 18 lutego 2026 r., wskazując na destabilizację budżetów szpitali i zagrożenie ciągłości terapii.
Źródło:
- Mat. prasowy / Public Policy / oprac. AF
