Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich, Stanisław Trociuk, postanowił sprawdzić, czy placówki psychiatryczne podejmują konkretne działania w celu zagwarantowania pacjentom udziału w wyborach prezydenckich. W odpowiedzi na jego zapytanie do Biura RPO wpłynęły 33 stanowiska – zarówno od konsultantów wojewódzkich, jak i bezpośrednio od kierownictwa placówek leczniczych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie działania podejmują szpitale psychiatryczne, by pacjenci mogli wziąć udział w wyborach.
- Jakie dobre praktyki wdrażają placówki w związku z głosowaniem 18 maja 2025.
- Jak wygląda współpraca szpitali z komisjami wyborczymi w zakresie organizacji głosowania.
- Czy oceniany jest stan zdrowia pacjentów w kontekście realizacji prawa wyborczego.
RPO pyta o organizację głosowania w szpitalach psychiatrycznych
Zgodnie z konstytucyjnym prawem wyborczym, każda osoba posiadająca czynne prawo wyborcze może wziąć udział w głosowaniu – również pacjent hospitalizowany psychiatrycznie. W praktyce jednak realizacja tego prawa w warunkach oddziałów zamkniętych bywa znacznie utrudniona. Stąd też inicjatywa Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich, który skierował zapytania do konsultantów wojewódzkich w dziedzinie psychiatrii, prosząc o opis sposobu przygotowania.
33 odpowiedzi z całej Polski: przegląd działań i dobrych praktyk
Jak informuje Biuro RPO, do 14 maja 2025 r. wpłynęły 33 odpowiedzi – nie tylko od konsultantów wojewódzkich, ale też od dyrektorów placówek psychiatrycznych. Z zebranych danych wynika, że wiele ośrodków aktywnie przygotowuje się do procesu wyborczego, wdrażając rozwiązania umożliwiające pacjentom głosowanie w bezpieczny i godny sposób.
Lokale i urny pomocnicze dostępne dla pacjentów
W licznych placówkach na terenie kraju podejmowane są konkretne kroki organizacyjne:
- Koordynacja działań z władzami lokalnymi i komisjami wyborczymi pozwala na właściwe zaplanowanie godzin głosowania oraz transport kart wyborczych.
- Tam, gdzie to możliwe, zapewnia się dostępność lokali wyborczych dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
- W wielu szpitalach przewidziano użycie urn pomocniczych – mobilnych – które mogą być wnoszone na oddziały w obecności członków komisji.
Edukacja pacjentów i wspieranie decyzji
Personel szpitali informuje pacjentów o możliwości oddania głosu. Organizowane są zebrania społeczności oddziałów, na których omawiane są kwestie związane z wyborami – ich znaczenie, procedury oraz sposób głosowania. W dniu wyborów pacjenci, którzy mogą opuścić oddział, udają się do lokalu w obecności wyznaczonego personelu.
Organizacja dowodów tożsamości i dokumentacji
W wielu placówkach stosowane są praktyki związane z depozytowaniem dowodów osobistych. W dniu głosowania dokumenty te są udostępniane pacjentom. Jeśli dowód znajduje się poza szpitalem, pacjentom oraz ich bliskim przypomina się o konieczności jego dostarczenia przed głosowaniem.
Uwzględnienie stanu zdrowia i bezpieczeństwa
W przypadkach szczególnych przeprowadzane są indywidualne oceny stanu zdrowia psychicznego pacjentów, które mają na celu ocenę możliwości skorzystania z prawa wyborczego przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa i nadzoru medycznego.
Główne wnioski
- Do Biura RPO wpłynęły 33 odpowiedzi od konsultantów wojewódzkich i dyrekcji placówek psychiatrycznych w sprawie przygotowań do wyborów prezydenckich.
- Szpitale wdrażają konkretne rozwiązania, takie jak urny mobilne, organizacja lokali wyborczych w placówkach oraz informowanie pacjentów o ich prawach wyborczych.
- Współpraca z komisjami wyborczymi i samorządami umożliwia lepszą koordynację procesu głosowania, w tym transport kart i ustalenie godzin głosowania.
- Oceniany jest stan zdrowia pacjentów, aby zapewnić im bezpieczne warunki głosowania przy zachowaniu nadzoru medycznego.
Źródło:
- RPO
