Wiceminister zdrowia Marek Kos z PSL znalazł się w centrum zainteresowania po publikacji Gazety Wyborczej, która w artykule z 17 lutego br. zwróciła uwagę na jego „błyskawiczną” karierę naukową. W ciągu zaledwie ośmiu miesięcy opublikował dziewięć artykułów, z czego cztery w prestiżowych czasopismach z zakresu immunologii.
Skromny dorobek naukowy Marka Kosa do 2023 roku
Jak podaje Gazeta Wyborcza, dorobek naukowy Marka Kosa przed 2024 roku był skromny. Przed objęciem stanowiska wiceministra, Kos miał na koncie zaledwie siedem indeksowanych publikacji w bazie PubMed, przy czym trzy z nich pochodziły jeszcze z okresu przygotowań do doktoratu w 2002 roku. Następnie przez kolejne 15 lat nie opublikował żadnej pracy naukowej. Dopiero od 2017 do 2023 roku ukazały się cztery jego artykuły, jednak dotyczyły one głównie problematyki opieki zdrowotnej w małych miejscowościach.
Tym bardziej zaskakujące wydaje się to, że po objęciu funkcji wiceministra zdrowia w styczniu 2024 roku, Kos niemal natychmiast rozpoczął intensywną działalność naukową – i to w zupełnie nowej dla siebie dziedzinie.
Habilitacja Marka Kosa w rekordowym tempie
Gazeta Wyborcza wskazuje, że Kos złożył wniosek o habilitację już 18 listopada 2024 roku, czyli dzień po ukazaniu się ostatniego z jego artykułów dotyczących immunologii. W uzasadnieniu wskazał cykl czterech publikacji na temat immunopatogenezy raka żołądka, koncentrując się na roli receptorów Toll-podobnych (TLR).
Postępowanie habilitacyjne Kosa przebiegało w tempie, które dla wielu badaczy jest niemal nierealne. Standardowo na kolokwium habilitacyjne w Uniwersytecie Medycznym w Lublinie czeka się co najmniej pół roku. W przypadku Marka Kosa okres ten został skrócony o połowę – jego wniosek został natychmiast przekazany do Rady Doskonałości Naukowej (RDN), która wyznaczyła recenzentów i niemal błyskawicznie zatwierdziła jego dorobek.
Od chirurgii do immunologii – naukowy zwrot kariery
Marek Kos przez lata związany był głównie z zarządzaniem ochroną zdrowia. Specjalizuje się w chirurgii i zdrowiu publicznym, a dodatkowo ukończył dwa kierunki MBA – na Politechnice Lubelskiej i Uniwersytecie Medycznym w Lublinie. Jako lekarz praktykujący pełnił funkcję dyrektora w Szpitalu Powiatowym w Kraśniku oraz Szpitalu Ducha Świętego w Sandomierzu.
Do jego wcześniejszych publikacji naukowych należały m.in. artykuły dotyczące:
- organizacji opieki zdrowotnej w małych miejscowościach,
- poziomu satysfakcji pacjentów w szpitalach powiatowych,
- działalność szpitala wiejskiego w czasie pandemii COVID-19 w Polsce.
Tymczasem, już po objęciu stanowiska wiceministra, Kos zaczął publikować prace naukowe z dziedzin, które wcześniej nie były związane z jego specjalizacją. Od kwietnia do listopada 2024 roku wśród tematów jego artykułów znalazły się m.in.:
✔ Telemedycyna – wpływ telemedycyny na jakość życia pacjentów z niewydolnością serca,
✔ Stomatologia – interakcje między zapaleniem przyzębia a chorobami hematologicznymi,
✔ Ortopedia – skuteczność różnych metod leczenia ubytków kostnych u pacjentów po implantacji stomatologicznej,
✔ Medycyna regeneracyjna – wpływ terapii hiperbarycznej na komórki wątroby u zdrowych samic szczurów.
Natomiast cztery kluczowe artykuły dotyczące immunologii, które miały stanowić podstawę habilitacji, ukazały się w prestiżowych czasopismach:
- Sierpień 2024 – w czasopiśmie „International Journal of Molecular Sciences” ukazał się artykuł analizujący znaczenie receptorów Toll-podobnych w diagnostyce raka żołądka, z uwzględnieniem stadium choroby, podtypu klinicznego oraz płci pacjentów.
- Październik 2024 – czasopismo „Cells” opublikowało pracę dotyczącą strategii immunologicznych stosowanych w terapii raka żołądka.
- 8 listopada 2024 – w „Journal of Clinical Medicine” ukazał się artykuł na temat immunologicznej małopłytkowości u pacjentów onkologicznych, omawiający mechanizmy choroby, dostępne terapie oraz wyzwania kliniczne.
- 17 listopada 2024 – w „Cancers” opublikowano artykuł współautorstwa Marka Kosa, dotyczący roli analizy receptorów Toll-podobnych na komórkach NK i NKT w diagnostyce oraz leczeniu raka żołądka.
Każde z tych pism należy do wydawnictwa MDPI, znanego z kontrowersyjnej polityki publikacyjnej – autorzy, po wniesieniu opłaty, mogą liczyć na szybkie wydanie artykułu, nawet przy wątpliwej jakości recenzji.
Koszty publikacji i „papiernie naukowe”
Według Gazety Wyborczej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie zapłacił od 2,6 do 2,9 tys. franków szwajcarskich za każdą z czterech publikacji Kosa o immunologii. Łączny koszt to 49 tys. zł. W przypadku wszystkich jego publikacji z 2024 roku kwota ta przekroczyła 110 tys. zł.
Gazeta Wyborcza podkreśla, że MDPI często określane jest jako „papiernia naukowa” – czyli wydawnictwo, które pobiera opłaty za publikację, przy minimalnych wymaganiach recenzyjnych.
Kontrowersje wokół recenzentów
Gazeta Wyborcza zwróciła także uwagę na fakt, że jednym z recenzentów habilitacji Marka Kosa był prof. Mansur Rahnama-Hezavah, chirurg szczękowy z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, który jest współautorem dwóch jego publikacji.
Recenzenci jego wniosku o habilitację przygotowali swoje opinie w zaledwie miesiąc – co, jak podkreślają naukowcy, „niemal się nie zdarza” w standardowych procedurach habilitacyjnych.
Eksperci: „Obniżenie standardów naukowych”
Zdaniem dr. hab. Marka Wrońskiego, eksperta ds. etyki w nauce, problemem jest liberalizacja przepisów habilitacyjnych w Polsce. Reforma Jarosława Gowina z 2018 roku znacznie obniżyła wymagania wobec habilitantów, m.in. eliminując obowiązek publikacji monografii habilitacyjnej.
Jego zdaniem obecnie Rada Doskonałości Naukowej „zamyka oczy” na przypadki pompowania dorobku naukowego przez publikacje w płatnych czasopismach.
Marek Kos odpowiada Gazecie Wyborczej
Gazeta Wyborcza poprosiła wiceminister Marka Kosa, aby odniósł się do zarzutów dotyczących nagłego wzrostu liczby jego publikacji naukowych. Jak podkreślił, według wykazu przygotowanego przez Bibliotekę Główną Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, na dzień 18 listopada 2024 roku miał w swoim dorobku 45 publikacji naukowych.
Jego zdaniem część artykułów nie została ujęta w bazie PubMed, ponieważ dotyczyła tematów związanych głównie ze zdrowiem publicznym i organizacją opieki zdrowotnej.
Praca naukowa po godzinach i zamiłowanie do immunologii
Wiceminister odniósł się także do kwestii łączenia intensywnej aktywności naukowej z obowiązkami służbowymi. Jak wyjaśnił, prace badawcze prowadził w czasie wolnym, po godzinach pracy, a także podczas urlopów.
Zapytany o to, dlaczego w krótkim czasie zajął się tak różnorodnymi tematami – Kos wskazał, że od początku kariery zawodowej interesował się zagadnieniami związanymi z układem odpornościowym.
Źródło:
- Gazeta Wyborcza
