Dziedziczna teleangiektazja krwotoczna (HHT, ang. Hereditary Hemorrhagic Telangiectasia), znana również jako choroba Oslera-Webera-Rendu, to poważne, często niedodiagnozowane zaburzenie naczyniowe, które dotyka około 1 na 3800 osób. Przewlekłe krwawienia z nosa, krwawienia wewnętrzne oraz malformacje naczyniowe w narządach kluczowych – takich jak mózg, płuca i wątroba – drastycznie pogarszają jakość życia chorych. Co szczególnie istotne, obecnie nie istnieje żadna zatwierdzona przez FDA terapia, co pozostawia pacjentów bez skutecznych opcji leczenia przyczynowego.
Najnowsze badanie kliniczne engasertibu, doustnego inhibitora AKT opracowanego przez Vaderis Therapeutics, dostarcza jednak przełomowych danych, które mogą w przyszłości zmienić sposób leczenia HHT.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa engasertib i dlaczego jest pierwszym lekiem celującym w kluczowy mechanizm dziedzicznej teleangiektazji krwotocznej (HHT).
- Jakie były wyniki 12-tygodniowego, podwójnie zaślepionego badania z udziałem 75 pacjentów.
- W jaki sposób engasertib zmniejszył liczbę i czas trwania krwawień z nosa u osób z HHT.
- Jak oceniono bezpieczeństwo terapii i jakie działania niepożądane odnotowano u pacjentów.
HHT – poważne i niedoszacowane zaburzenie naczyniowe
HHT jest drugą najczęstszą dziedziczną skazą krwotoczną na świecie. Choroba wynika z mutacji w szlaku kinazy receptora aktywiny 1 (ALK1), odpowiedzialnej za kontrolę powstawania i stabilności naczyń krwionośnych. Zaburzony sygnał ALK1 prowadzi do nadprodukcji białka AKT, co sprzyja powstawaniu kruchych, nieprawidłowych naczyń. Przekłada się to na:
- przewlekłe epistaksje (krwawienia z nosa),
- ryzyko krwotoków wewnętrznych,
- malformacje naczyniowe w mózgu, płucach i wątrobie,
- zwiększone ryzyko udaru, niewydolności serca i krwotoków śródmózgowych.
Jak podkreśla pierwszy autor badania, dr Hanny Al-Samkari z Mass General Brigham:
HHT powoduje poważne nieprawidłowości naczyniowe w całym organizmie, często prowadząc do powstania niebezpiecznych, nieprawidłowych naczyń krwionośnych w mózgu, płucach i wątrobie, co pociąga za sobą poważne powikłania, takie jak udar, niewydolność serca i krwotok śródmózgowy – a jednak nie ma zatwierdzonego przez FDA leczenia.
Brak dostępnej terapii czyni z HHT chorobę o ogromnym, niezaspokojonym zapotrzebowaniu klinicznym.
Engasertib – lek celujący w mechanizm choroby
Engasertib to nowatorski, doustny inhibitor AKT podawany raz dziennie. Lek został zaprojektowany specjalnie po to, by hamować nadmiar AKT – kluczowy problem molekularny w HHT. Tym samym jako jedna z nielicznych potencjalnych terapii działa nie tylko objawowo, ale również na podstawowy szlak zaburzeń naczyniowych.
Szczegóły badania klinicznego – projekt, dawki i metodologia
Badanie, którego wyniki opublikowano w New England Journal of Medicine, było:
- podwójnie zaślepione,
- randomizowane,
- kontrolowane placebo,
- obejmowało 75 pacjentów z HHT,
- trwało 12 tygodni.
Pacjentów podzielono na trzy grupy:
- 30 mg engasertibu raz dziennie,
- 40 mg engasertibu raz dziennie,
- placebo.
Badanie zostało zaprojektowane przez Vaderis Therapeutics we współpracy z naukowcami i sponsorowane przez firmę.
Najważniejsze wyniki – mniej krwawień, wyraźna poprawa jakości życia
Po 12 tygodniach terapii pacjenci leczeni engasertibem zgłaszali:
- mniejszą liczbę epizodów krwawienia z nosa,
- krótszy czas trwania krwawień,
- ogólną poprawę samopoczucia.
Co szczególnie istotne:
- 61% pacjentów z grupy 40 mg,
- 37% pacjentów z grupy 30 mg,
zgłosiło, że czuje się „znacznie lepiej”, w porównaniu z jedynie 27% w grupie placebo.
Badacze podkreślają, że poprawa była widoczna relatywnie szybko, a efekt narastał w trakcie terapii.
Profil bezpieczeństwa – lek dobrze tolerowany
Najczęstszym działaniem niepożądanym była łagodna, odwracalna wysypka. Badacze nie odnotowali różnic w częstości poważnych działań niepożądanych między grupą leczoną a placebo. Dr Al-Samkari ocenia wyniki jednoznacznie pozytywnie:
To badanie z engasertybem to krok w kierunku lepszego życia tych pacjentów i jestem zachwycony, że odkryliśmy, że jest on zarówno bezpieczny, jak i skuteczny w zmniejszaniu krwawienia u pacjentów z HHT.
Co dalej? Konieczne badania III fazy
Autorzy podkreślają, że mimo obiecujących wyników potrzeba:
- większych prób klinicznych,
- dłuższej obserwacji,
- oceny wpływu na cięższe manifestacje HHT (np. malformacje tętniczo-żylne).
Engasertib został jednak wyraźnie pozycjonowany jako jedna z najbardziej obiecujących terapii dla chorych z HHT.
Główne wnioski
- Engasertib to pierwszy lek projektowany z myślą o leczeniu HHT, celujący w nadmiar białka AKT – kluczowy czynnik patologii naczyniowej wynikającej z mutacji ALK1.
- W badaniu z udziałem 75 pacjentów lek podawany raz dziennie przez 12 tygodni znacząco zmniejszył częstość i czas trwania krwawień z nosa w porównaniu z placebo.
- 61% osób z grupy 40 mg i 37% z grupy 30 mg zgłosiło, że czuje się „znacznie lepiej”, podczas gdy w grupie placebo odsetek ten wyniósł 27%.
- Profil bezpieczeństwa oceniono jako korzystny – najczęstszym działaniem niepożądanym była łagodna, odwracalna wysypka, a poważne działania niepożądane nie różniły się istotnie między grupami.
Źródło:
- https://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMoa2504411
