Dializoterapia w Polsce stoi przed poważnym kryzysem. Niedobory kadrowe, ograniczona dostępność do przeszczepów oraz problemy organizacyjne w stacjach dializ negatywnie wpływają na leczenie pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (PChN). Eksperci alarmują, że konieczne są pilne reformy, które poprawią efektywność terapii nerkozastępczej i zwiększą dostępność do nowoczesnych metod leczenia. Wyniki badania NEFRON, przedstawione podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Nefrologii, jednoznacznie wskazują na kluczowe bariery, z którymi musi zmierzyć się system ochrony zdrowia.
Pilne potrzeby zmian w opiece nefrologicznej
Dializoterapia w Polsce boryka się z poważnymi problemami organizacyjnymi i kadrowymi, które negatywnie wpływają na dostępność i jakość leczenia pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (PChN). Braki personelu, utrudniony dostęp do procedur kwalifikacyjnych do przeszczepienia nerki oraz ograniczenia w leczeniu nerkozastępczym – to główne bariery, które wymagają natychmiastowych działań systemowych.
Na powagę sytuacji zwrócili uwagę eksperci podczas drugiego posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Nefrologii, gdzie przedstawiono wyniki badania przeprowadzonego przez NEFRON – Sekcję Nefrologiczną Izby Gospodarczej Medycyna Polska. Jego celem była identyfikacja najistotniejszych problemów w funkcjonowaniu stacji dializ w Polsce.
Kryzys kadrowy w nefrologii
Jednym z największych wyzwań systemowych jest niedobór lekarzy nefrologów i pielęgniarek nefrologicznych. Wyniki badania NEFRON pokazują, że:
- 58% kierowników stacji dializ zgłasza niską lub bardzo niską dostępność nefrologów,
- 60% ośrodków zmaga się z deficytem pielęgniarek dializacyjnych,
- dwóch na trzech ankietowanych odnotowało odpływ personelu medycznego do innych ośrodków.
Braki kadrowe prowadzą do przemęczenia personelu, konieczności ograniczania zmian dializacyjnych i likwidacji poradni nefrologicznych, co pogarsza dostępność do opieki nad pacjentami w zaawansowanych stadiach PChN.
Braki w dostępności lekarzy i pielęgniarek wpływają m.in. na przemęczenie personelu, konieczność likwidowania zmian dializacyjnych czy dializ w trybie gościnnym – wskazują wyniki badania.
Eksperci wskazują też na konieczność dopuszczenia do pracy w stacjach dializ lekarzy innych specjalizacji, takich jak kardiolodzy, anestezjolodzy czy diabetolodzy. Aż 60% ankietowanych widzi w tym rozwiązanie dla pacjentów ze współistniejącymi chorobami.
Przeszczep nerki – bariery w kwalifikacji pacjentów
Przeszczepienie nerki jest najlepszą metodą leczenia PChN, jednak procedury kwalifikacyjne są czasochłonne i utrudnione. Aż 86,8% badanych wskazało na bariery w przeprowadzeniu badań kwalifikacyjnych, co opóźnia zgłoszenie pacjentów na Krajową Listę Oczekujących na Przeszczepienie (KLO).
Za tym idzie potrzeba stworzenia w Polsce szybkiej ścieżki wykonywania badań do przeszczepienia nerki, na wzór obowiązującej w onkologii karty DiLO – podkreślał dr hab. Szymon Brzósko.
Problemem jest również dostępność procedur wytwarzania dostępu naczyniowego do dializ, który jest kluczowy dla pacjentów dializowanych. 66% lekarzy wskazuje na konieczność usprawnienia interwencji naczyniowych, gdyż czas oczekiwania na zabieg jest zbyt długi.
Problemy w funkcjonowaniu stacji dializ
W Polsce funkcjonuje 260 ośrodków dializoterapii, ale ich możliwości leczenia są zróżnicowane:
- 100% placówek oferuje hemodializy,
- tylko 63% umożliwia pacjentom korzystanie z nowocześniejszej metody hemodiafiltracji (HDF),
- dializę otrzewnową (PD) stosuje jedynie 31% ośrodków, co znacząco ogranicza dostęp do tej metody leczenia.
Zdaniem specjalistów należy rozszerzyć kryteria dostępu do HDF oraz zmodyfikować organizację pracy lekarzy w placówkach stosujących dializę otrzewnową, aby zwiększyć dostępność tej metody dla pacjentów.
Istotne wydaje się w przypadku HDF rozszerzenie warunków włączenia tej metody leczenia uwzględnionych w opisie procedury, a w przypadku PD zmiany w definicji czasu pracy lekarza – wskazują przedstawiciele NEFRON.
Konieczne zmiany systemowe
Podczas spotkania ekspertów podkreślano również konieczność uatrakcyjnienia specjalizacji nefrologicznej, aby przyciągnąć nowych lekarzy do pracy w tej dziedzinie. Kluczowe postulaty to:
- doszacowanie procedur nefrologicznych,
- odciążenie oddziałów nefrologicznych i ich rozwój,
- zwiększenie dostępności do zabiegów naczyniowych,
- wdrożenie zawodu asystenta dializacyjnego,
- poprawa kwalifikacji pacjentów do przeszczepienia nerki,
- rozwój dializy otrzewnowej,
- wsparcie psychologiczne dla pacjentów dializowanych.
Musimy uatrakcyjnić nefrologię. Sprawmy, by nefrolog miał łatwą ścieżkę do tego, by poprowadzić pacjenta do przeszczepienia nerki – apelował dr hab. Szymon Brzósko.
Ministerstwo Zdrowia przygotowuje rekomendacje
Przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia potwierdzili, że w przygotowaniu są rekomendacje dotyczące reformy dializoterapii. Opracowywane rozwiązania mają poprawić organizację pracy stacji dializ, zwiększyć dostępność do przeszczepień i wprowadzić zmiany ułatwiające funkcjonowanie ośrodków nefrologicznych.
Źródła:
- termedia.pl
- Materiały prasowe
