Glejaki wielopostaciowe (GBM; łac. glioblastoma multiforme), najagresywniejsza postać raka mózgu, były dotąd uznawane za chorobę miejscową. Jednak przełomowe badania przeprowadzone przez naukowców z Montefiore Einstein Comprehensive Cancer Center (MECCC) i Albert Einstein College of Medicine pokazują, że choroba ta ma znacznie szerszy wpływ na organizm. Jak wykazano, GBM nie tylko niszczy mózg, ale również uszkadza czaszkę, zmienia skład szpiku kostnego i zaburza działanie układu odpornościowego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak glejak wielopostaciowy oddziałuje nie tylko na mózg, ale również na kości czaszki i układ odpornościowy.
- Dlaczego glejak uznawany jest za chorobę ogólnoustrojową, a nie wyłącznie miejscową.
- W jaki sposób komórki nowotworowe komunikują się ze szpikiem kostnym przez kanały w czaszce.
- Jakie skutki wywołują terapie przeciwosteoporotyczne u pacjentów z glejakiem i dlaczego mogą one być ryzykowne.
Erozja czaszki – nowy wymiar zniszczeń
Badacze odkryli, że glejak wielopostaciowy powoduje rozległą erozję kości czaszki, szczególnie wzdłuż szwów łączących kości czaszkowe. Odkrycie to było możliwe dzięki zastosowaniu zaawansowanych technik obrazowania u myszy z dwiema odmianami GBM. Ostatecznie zidentyfikowano ubytki kostne również u pacjentów – potwierdzono je badaniami tomografii komputerowej.
Guzy mózgu wywołują rozległe uszkodzenie kości czaszki i zmiany w układzie odpornościowym szpiku kostnego czaszki – podkreślono w artykule opublikowanym w “Nature Neuroscience”.
Co istotne, zmiany te były specyficzne dla GBM i nie pojawiały się u pacjentów po udarze, z innymi uszkodzeniami mózgu, a nawet przy innych nowotworach.
Kanały czaszkowo-mózgowe i szpik – droga sygnałów raka
Czaszka, podobnie jak inne kości, zawiera szpik kostny odpowiedzialny za produkcję komórek odpornościowych. Badania pokazały, że glejak wielopostaciowy zwiększa liczbę kanałów łączących mózg i szpik czaszki, co może ułatwiać nowotworowi przekazywanie sygnałów wpływających na odporność.
Kanały łączące czaszkę z mózgiem umożliwiają napływ licznych komórek prozapalnych ze szpiku kostnego do guza, co sprawia, że glejak wielopostaciowy staje się coraz bardziej agresywny i zbyt często nieuleczalny – powiedział współautor badania, dr E. Richard Stanley z Albert Einstein College of Medicine.
Zaburzenia układu odpornościowego – znikające limfocyty B
Dzięki sekwencjonowaniu RNA pojedynczych komórek ustalono, że glejak drastycznie zmienia równowagę immunologiczną szpiku czaszki. Z jednej strony niemal podwaja liczbę zapalnych neutrofili, z drugiej niemal całkowicie eliminuje komórki B odpowiedzialne za produkcję przeciwciał.
Nasze odkrycie, że ten niezwykle trudny w leczeniu rak mózgu oddziałuje na układ odpornościowy organizmu, może pomóc wyjaśnić, dlaczego obecne terapie – wszystkie zwalczające glejaka wielopostaciowego jako chorobę miejscową – zawiodły – zaznaczyła dr Jinan Behnan z Uniwersytetu Einsteina.
Różne reakcje różnych kości – czaszka vs kość udowa
W badaniu potwierdzono, że szpik kostny czaszki i kości udowej reagują na obecność GBM zupełnie inaczej. W czaszce glejak aktywował geny odpowiedzialne za produkcję komórek zapalnych. W kości udowej – wręcz przeciwnie – hamował geny kluczowe dla produkcji komórek odpornościowych. To kolejne potwierdzenie, że nowotwór działa systemowo, a nie wyłącznie lokalnie.
Leki przeciwko osteoporozie – skutki uboczne
Zespół badawczy przetestował dwa zatwierdzone przez FDA leki przeciwko osteoporozie – kwas zoledronowy i denosumab – pod kątem ich wpływu na erozję kości czaszki i rozwój GBM. Oba leki zahamowały utratę kości, jednak kwas zoledronowy przyspieszył rozwój jednego z typów glejaka. Co więcej, oba środki zniwelowały działanie immunoterapii (leku anty-PD-L1), która w normalnych warunkach aktywuje limfocyty T do walki z guzem.
Nowe kierunki leczenia
Wyniki opublikowane w Nature Neuroscience otwierają nową perspektywę w leczeniu glejaków wielopostaciowych. Skoro GBM wpływa na cały organizm – nie tylko na mózg – konieczne są systemowe strategie terapeutyczne.
Wskazuje to na potrzebę leczenia, które przywróci prawidłową równowagę komórek odpornościowych w szpiku kostnym u osób z glejakiem wielopostaciowym. Jedną ze strategii byłoby zahamowanie produkcji prozapalnych neutrofili i monocytów, przy jednoczesnym przywróceniu produkcji limfocytów T i B – podsumował dr Stanley.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Glejak wielopostaciowy wpływa systemowo: Badania potwierdziły, że glejak nie tylko niszczy struktury mózgu, ale także uszkadza kości czaszki i zmienia skład szpiku kostnego.
- Zaburzenia odporności: Nowotwór radykalnie zaburza równowagę komórek odpornościowych, m.in. zwiększa liczbę neutrofili zapalnych i eliminuje komórki B.
- Wpływ na leczenie: Leki przeciwosteoporotyczne (np. kwas zoledronowy) hamują erozję kości, ale mogą przyspieszać wzrost guza i osłabiać działanie immunoterapii.
- Potrzeba nowego podejścia terapeutycznego: Odkrycia wskazują na konieczność leczenia glejaka jako choroby układowej z uwzględnieniem modulacji szpiku kostnego.
Źródło:
- Nature Neuroscience
- Albert Einstein College of Medicine
