Najnowsze badania polskich naukowców opublikowane w „Journal of Psychosomatic Research” ujawniły istotny wpływ traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa na przebieg zespołu jelita drażliwego (IBS). Schorzenie to, mające podłoże psychosomatyczne, dotyka nawet 20% populacji, głównie kobiet. Wyniki badań wskazują na potrzebę kompleksowego podejścia do diagnostyki i leczenia IBS, uwzględniającego zarówno zdrowie fizyczne, jak i psychiczne pacjentów.
Czym jest zespół jelita drażliwego?
Zespół jelita drażliwego (IBS) to przewlekłe schorzenie układu pokarmowego objawiające się m.in.:
- bólami brzucha,
- wzdęciami,
- biegunkami lub zaparciami.
Objawy IBS nie wynikają z fizycznych uszkodzeń przewodu pokarmowego, lecz są związane z jego motoryką i mogą mieć podłoże psychosomatyczne. IBS dotyka od 5% do 20% populacji, a kobiety są bardziej narażone na rozwój tej choroby.
Traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa a IBS
Naukowcy z Laboratorium Badań nad Traumą na Uniwersytecie Warszawskim wykazali, że tzw. niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa (adverse childhood experiences, ACEs) mają istotny wpływ na przebieg IBS. ACEs obejmują traumatyczne lub stresujące wydarzenia w dzieciństwie, takie jak:
- przemoc,
- zaniedbanie,
- uzależnienia w rodzinie,
- skrajne ubóstwo.
Wpływ traumy na zdrowie układu pokarmowego
Traumy z dzieciństwa mogą prowadzić do deregulacji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co zaburza motorykę jelit i mikrobiom. Mogą także powodować dysfunkcję osi mózg-jelita, prowadząc do nadwrażliwości i niskiego progu bólu.
Aleksytymia a objawy IBS
Aleksytymia to trudność w rozpoznawaniu i nazywaniu emocji. Dotyczy około 10% społeczeństwa i często występuje u osób z traumami z dzieciństwa.
Osoby z aleksytymią mogą mylić pobudzenie emocjonalne z reakcjami fizjologicznymi, co prowadzi do błędnej interpretacji sygnałów ciała. Przykładowo, strach może być odczuwany jako zimno, a radość jako przyspieszone bicie serca.
Związek aleksytymii z IBS
W badaniu przeprowadzonym na grupie 245 pacjentów z IBS wykazano, że osoby z najwyższym poziomem aleksytymii i największą liczbą ACEs doświadczały najbardziej nasilonych objawów IBS.
Kompleksowe podejście do leczenia IBS
Badania sugerują, że skuteczna diagnostyka i terapia IBS powinny uwzględniać:
- przeprowadzenie wywiadu dotyczącego traum z dzieciństwa,
- kwestionariusze przesiewowe w celu identyfikacji ACEs,
- integrację farmakoterapii, konsultacji dietetycznych i wsparcia psychologicznego.
Przykład praktyczny
Współautorka badania, dr Małgorzata Desmond, opisała przypadek pacjentki z IBS, w przypadku której, nie znalazła w wywiadzie żadnych fizjologicznych przyczyn tego problemów. Jak opowiadała:
Zajęłam się więc czynnikami wczesnodziecięcymi i okazało się, że pacjentka przeszła silną traumę w dzieciństwie – m.in. doświadczyła przemocy ze strony ojca, co potem wywołało m.in. zaburzenia odżywiania. To z kolei doprowadziło do rozregulowania mikrobiomu i w rezultacie bardzo silnych dolegliwości ze strony jelit. Poprawa stanu pacjentki była wspólnym wysiłkiem psychologa i dietetyka.
Znaczenie badań dla praktyki klinicznej
Wyniki badań opublikowanych w Journal of Psychosomatic Research mają istotne implikacje kliniczne. Zdaniem naukowców, leczenie IBS powinno być zindywidualizowane i obejmować zarówno aspekty fizyczne, jak i psychologiczne.
Badania polskich naukowców rzucają nowe światło na przyczyny i leczenie zespołu jelita drażliwego. Traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa oraz aleksytymia to czynniki, które mogą znacząco wpływać na przebieg choroby. Kompleksowe podejście do diagnostyki i terapii, uwzględniające zdrowie psychiczne pacjentów, może przynieść lepsze rezultaty i poprawić jakość życia osób z IBS.
Źródło:
- PAP
