Zanieczyszczenie powietrza i warunki atmosferyczne mają bezpośredni wpływ na liczbę pilnych hospitalizacji pacjentów z POChP – wynika z pierwszej tego typu publikacji w Polsce. Badanie prowadzone przez interdyscyplinarny zespół CMKP i IMGW pokazuje, że nawet krótkotrwała ekspozycja na niekorzystne warunki może skutkować zaostrzeniem choroby.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie czynniki środowiskowe wpływają na liczbę hospitalizacji pacjentów z POChP.
- Dlaczego nawet krótkotrwała ekspozycja na smog może prowadzić do zaostrzeń choroby.
- Jakie są różnice między sytuacją w Polsce a średnią w krajach UE.
- Dlaczego konieczne są działania systemowe wspierające pacjentów z chorobami płuc.
Przełomowe dane z polskich ośrodków naukowych
W czasopiśmie Scientific Reports ukazała się publikacja pt. „Wpływ zanieczyszczenia powietrza otoczenia i czynników meteorologicznych na przyjęcia pacjentów z POChP w nagłych wypadkach w Polsce (2012–2019)”, współautorstwa prof. Mateusza Jankowskiego kierownika Zakładu Zdrowia Populacyjnego i prof. Jarosława Pinkasa, p.o. kierownika Zakładu Medycyny Stylu Życia ze Szkoły Zdrowia Publicznego CMKP. Badanie powstało we współpracy z IMGW-PIB.
To pierwsza tak szczegółowa analiza związku między jakością powietrza, pogodą a liczbą hospitalizacji wśród pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) w Polsce. Przeanalizowano dane z lat 2012–2019, obejmujące m.in. poziomy pyłów zawieszonych PM2.5 oraz warunki meteorologiczne.
POChP a jakość powietrza: problem nie tylko kliniczny
Choroby płuc to trzecia najczęstsza przyczyna zgonów w Europie. Zaostrzenia choroby POChP – często wymagające natychmiastowej hospitalizacji – są ściśle związane z ekspozycją na zanieczyszczenia powietrza. Dotyczy to nawet krótkotrwałego kontaktu z powietrzem złej jakości, co – jak potwierdzają autorzy publikacji – zwiększa ryzyko pogorszenia stanu zdrowia.
Unikanie ekspozycji na smog, obok rzucenia palenia, farmakoterapii i zmiany stylu życia, to kluczowa strategia terapeutyczna. Problem polega jednak na tym, że w Polsce możliwości realnego ograniczenia kontaktu z zanieczyszczeniem są wciąż ograniczone.
Polska nadal powyżej norm unijnych
Choć w ostatnich latach w Europie średnie roczne narażenie na pyły PM2.5 zmniejszyło się o 33,7%, a zgony z tym związane spadły o 42,4%, Polska nadal zmaga się z wysokim poziomem emisji. Przekroczenia norm jakości powietrza są zjawiskiem powszechnym, szczególnie w sezonie grzewczym.
Według badania, mimo ogólnego trendu spadkowego w liczbie hospitalizacji, skala problemu nadal jest istotna. Dla wielu pacjentów z POChP zanieczyszczenie powietrza to nieunikniony czynnik ryzyka – niezależny od ich wyborów czy stylu życia.
Koszty zdrowotne i ekonomiczne
Każde zaostrzenie POChP wiąże się z wysokimi kosztami – zarówno medycznymi, jak i społecznymi. Wymaga często leczenia szpitalnego, a później długotrwałej opieki ambulatoryjnej i rekonwalescencji. Utrzymujące się zanieczyszczenie powietrza i jego wpływ na stan zdrowia pacjentów przekładają się więc bezpośrednio na wydatki systemowe.
W perspektywie starzejącego się społeczeństwa i rosnącej liczby pacjentów z chorobami przewlekłymi układu oddechowego, dane te powinny zostać uwzględnione w planowaniu polityki zdrowotnej.
Potrzeba systemowych działań i rozwiązań
Eksperci zwracają uwagę, że tempo legislacyjnych i środowiskowych zmian jest zbyt wolne w stosunku do potrzeb pacjentów. Dlatego konieczne jest równoległe wdrażanie narzędzi wspierających osoby z POChP w ich codziennym funkcjonowaniu. Chodzi m.in. o planowanie aktywności z uwzględnieniem prognoz jakości powietrza czy ostrzeżeń meteorologicznych.
- Link do badania: https://www.nature.com/articles/s41598-025-07684-1
Główne wnioski
- Nowa publikacja CMKP i IMGW-PIB potwierdza istotny związek między zanieczyszczeniem powietrza, warunkami pogodowymi a liczbą pilnych hospitalizacji pacjentów z POChP w Polsce.
- Polska nadal przekracza normy unijne dotyczące pyłów PM2.5, mimo europejskiego trendu spadkowego – co zwiększa ryzyko zaostrzeń chorób płuc.
- Nawet krótkotrwała ekspozycja na powietrze złej jakości może pogarszać rokowania pacjentów z POChP i generować dodatkowe koszty opieki zdrowotnej.
- Brak systemowych rozwiązań w zakresie ochrony przed smogiem i dostępu do informacji środowiskowych utrudnia pacjentom skuteczną ochronę zdrowia.
Źródło:
- CMKP
