Nowe badania opublikowane w prestiżowym czasopiśmie British Journal of Surgery, wydawanym przez Oxford University Press, ujawniają niepokojący trend: wczesne występowanie nowotworów przewodu pokarmowego – szczególnie raka jelita grubego – dramatycznie rośnie w skali globalnej. Problem ten dotyczy już nie tylko starszych pacjentów, ale coraz częściej osób poniżej 50. roku życia. Skala zjawiska oraz tempo jego wzrostu wskazują, że mamy do czynienia z nowym wyzwaniem zdrowotnym XXI wieku, wymagającym pilnej reakcji środowisk medycznych i zdrowia publicznego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmienia się częstość występowania raka jelita grubego u osób poniżej 50. roku życia.
- Jakie są główne czynniki ryzyka nowotworów przewodu pokarmowego u młodych dorosłych.
- Jakie wyzwania towarzyszą diagnostyce i leczeniu młodych pacjentów z rakiem.
- Dlaczego konieczne są zmiany w systemie opieki onkologicznej i wytycznych przesiewowych.
Wzrost zachorowań mimo postępów w leczeniu
W Stanach Zjednoczonych całkowity, standaryzowany względem wieku wskaźnik zachorowań na raka jelita grubego spadł w ciągu ostatnich dekad – z 66,2 przypadków na 100 000 osób w 1985 r. do 35,7 na 100 000 w 2018 r. Jednak jednocześnie rośnie liczba przypadków tzw. wczesnego raka jelita grubego, diagnozowanego przed 50. rokiem życia. Skorygowana względem wieku zapadalność wzrosła z 5,9 przypadków na 100 000 w 2000 r. do 8,4 przypadków na 100 000 w 2017 r.
Osoby urodzone w 1990 r. mają obecnie dwukrotnie wyższe ryzyko zachorowania na raka jelita grubego i aż czterokrotnie wyższe na raka odbytnicy niż osoby urodzone w 1950 r.
Trend ogólnoświatowy: dane z Europy i CDC
Wzrost zachorowań nie dotyczy wyłącznie USA. W 20 krajach europejskich odnotowano w latach 2004–2016 wyraźny wzrost wczesnych przypadków raka jelita grubego: o 7,9% w grupie wiekowej 20–29 lat, o 4,9% w grupie 30–39 oraz o 1,6% wśród osób w wieku 40–49 lat.
Jeszcze bardziej alarmujące dane pochodzą z amerykańskiego CDC – wśród osób w wieku 20–24 lat częstość zachorowań na raka jelita grubego wzrosła o 185%, a w grupie 15–19 lat aż o 333%.
Główna przyczyna zgonów na raka u młodych dorosłych
Wczesny rak jelita grubego stał się najczęstszą przyczyną zgonów z powodu nowotworów u mężczyzn poniżej 50. roku życia w USA oraz drugą najczęstszą przyczyną zgonów u kobiet w tym przedziale wiekowym. Choroba częściej dotyka osoby czarnoskóre, Latynosów, rdzennych Amerykanów i Azjatów. Analiza National Cancer Institute z lat 1973–2009 wykazała, że rak jelita grubego był diagnozowany przed 50. rokiem życia u:
- 16,5% amerykańskich Indian/rdzennych mieszkańców Alaski,
- 15,4% Latynosów,
- 12% Azjatów/mieszkańców wysp Pacyfiku,
- 11,9% czarnoskórych pacjentów,
- tylko 6,7% białych pacjentów niebędących Latynosami.
Opóźnienia w diagnostyce i niepotrzebna agresja terapetyczna
Jak zauważają autorzy badania:
Pacjenci z wczesnym rakiem jelita grubego często doświadczają opóźnień w diagnozie, ponieważ ani lekarze, ani pacjenci nie podejrzewają raka.
W efekcie nowotwory te są często diagnozowane w bardziej zaawansowanych stadiach. Dodatkowo, mimo że wytyczne terapeutyczne są identyczne jak dla pacjentów starszych, młodsze osoby częściej otrzymują agresywne leczenie, co nie zawsze przekłada się na lepsze przeżycia.
Wyzwania społeczne i psychologiczne młodych pacjentów
Młodsze osoby z nowotworami przewodu pokarmowego stają przed specyficznymi problemami: utratą dochodów, opieką nad dziećmi czy planowaniem rodziny. Mimo zaleceń Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej dotyczących rozmów o płodności, połowa pacjentów deklaruje, że lekarze w ogóle nie poruszają tego tematu.
Ci, którzy przeżyli wczesny rak jelita grubego, częściej niż pacjenci z późnym początkiem choroby doświadczają:
- problemów z lękiem i samooceną,
- dysfunkcji seksualnej,
- pogorszenia jakości życia fizycznego i społecznego.
Co więcej, mężczyźni z wczesnym rakiem jelita grubego mają wyższe wskaźniki depresji niż ci z rakiem o późniejszym początku.
Czynniki ryzyka – zachodni styl życia
Rosnąca liczba przypadków ma ścisły związek z zachodnim stylem życia. Wśród najważniejszych czynników ryzyka wymieniono:
- otyłość (szczególnie dziecięcą i młodzieńczą),
- dietę bogatą w czerwone mięso i przetworzoną żywność,
- palenie tytoniu,
- alkohol
- niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby.
W badaniu z 2019 r. z udziałem ponad 85 tys. kobiet w USA wykazano, że u kobiet z BMI powyżej 30 ryzyko wczesnego raka jelita grubego było prawie dwukrotnie wyższe w porównaniu do kobiet z niższym BMI.
Konieczność zmiany podejścia do profilaktyki i leczenia
Biorąc pod uwagę gwałtowny wzrost zachorowań wśród młodych dorosłych, eksperci apelują o pilne opracowanie nowych strategii przesiewowych i profilaktycznych. Obecnie trwają intensywne badania nad biologią nowotworów o wczesnym początku. Jak podkreślają autorzy publikacji, wiedza ta jest kluczowa dla opracowania skuteczniejszych metod diagnostyki i terapii.
Trwające prace badawcze nad biologią wczesnych nowotworów przewodu pokarmowego mają kluczowe znaczenie dla opracowania skuteczniejszych strategii badań przesiewowych, profilaktyki i leczenia – zaznacza główna autorka artykułu, Sara Char.
👉 Odniesienie do czasopisma znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Wczesne nowotwory przewodu pokarmowego rosną globalnie, szczególnie u osób poniżej 50. roku życia.
- Diagnoza często następuje z opóźnieniem, a leczenie bywa agresywne i niedopasowane do potrzeb młodych pacjentów.
- Czynniki ryzyka obejmują otyłość, dietę zachodnią, używki i choroby metaboliczne.
- Potrzebne są nowe strategie profilaktyki, badań przesiewowych i opieki dostosowanej do wieku pacjenta.
Źródło:
- Oxford University Press USA
- British Journal of Surgery
